MAHALLIY BYUDJETLAR MOLIYAVIY BARQARORLIGINI TA’MINLASHDA JISMONIY SHAXSLARNING MOL-MULK VA YER SOLIQLARINI TAKOMILLASHTIRISH: EKONOMETRIK YONDASHUV
##article.subject##:
mahalliy byudjet, mol-mulk solig‘i, yer solig‘i, kadastr qiymati, soliq stavkalari, soliq bazasi, indeksatsiya, ko‘chmas mulkni baholash, byudjet barqarorligi, QQS qoldiqlari, fiskal federalizm, variatsiya koeffitsiyenti.##article.abstract##
Ushbu maqolada O‘zbekiston Respublikasida mahalliy byudjetlar moliyaviy barqarorligini ta’minlashda jismoniy
shaxslarning mol-mulk va yer soliqlarini takomillashtirish masalalari empirik asosda ko‘rib chiqilgan. Tahlil 2025-yil
25-dekabrdagi O‘RQ-1108-sonli Qonun bilan kiritilgan o‘zgarishlarni qamrab oladi: soliq stavkalarining 7 foizga indeksatsiya
qilinishi, 1 m² minimal qiymatining oshirilishi va 2026-yildan boshlab ilk bor QQS tushumlarining mahalliy byudjetlarda
qoldirilishi (Toshkent — 5%, viloyatlar — 20%). Toshkent shahrining 12 ta tumani bo‘yicha o‘tkazilgan ekonometrik tahlil
natijasida tumanlar o‘rtasidagi soliq salohiyatining yuqori variatsiya koeffitsiyenti (CV=0,793) aniqlandi. Mahalliy byudjet
daromadlari 2024-yildagi 37,3 trln so‘mdan 2026-yilda 68,6 trln so‘mga (+84%) o‘sishi prognoz qilinmoqda. Tadqiqot natijalari
mol-mulk soliqlari/YaIM nisbati (~0,5%) OECD o‘rtachasidan (1,9%) sezilarli darajada orqada qolayotganini ko‘rsatadi
va bozor qiymatiga asoslangan ommaviy baholash tizimini bosqichma-bosqich joriy etish bo‘yicha takliflar berilgan
Библиографические ссылки
Oates W. E. Fiscal Federalism. — New York: Harcourt Brace Jovanovich, 1972. — 256 p.
O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining 2024-yil 20-dekabrdagi PF-223-sonli “Hududlarda yuqori
iqtisodiy o‘sish va aholi bandligini ta’minlashning yangi tizimini yo‘lga qo‘yish hamda bu borada mahalliy
hokimliklarning roli va mas’uliyatini oshirish chora-tadbirlari to‘g‘risida”gi Farmoni.
O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining 2025-yil 26-dekabrdagi PQ-388-sonli “2026-yil uchun
O‘zbekiston Respublikasining Davlat byudjeti to‘g‘risidagi Qonuni ijrosini ta’minlash chora-tadbirlari to‘g‘risida”gi
qarori.
O‘zbekiston Respublikasining 2025-yil 25-dekabrdagi O‘RQ-1105-sonli “2026-yil uchun O‘zbekiston
Respublikasi Davlat byudjeti to‘g‘risida”gi Qonuni.
Bird R. M. Subnational Taxation in Developing Countries: A Review of the Literature // Journal of
International Commerce, Economics and Policy. — 2010. — Vol. 1, No. 1. — P. 139–161.
Bird R. M., Slack E. International Handbook of Land and Property Taxation. — Cheltenham: Edward
Manba: muallif tomonidan O‘RQ-1105 va O‘RQ-1108-sonli Qonunlar, PQ-388-sonli qaror va Soliq Kodeksi
qoidalari asosida 2026-yilgi yangiliklarni hisobga olib ishlab chiqilgan.
Загрузки
##submissions.published##
##issue.issue##
##section.section##
Лицензия
Copyright (c) 2026 MUHANDISLIK VA IQTISODIYOT
Это произведение доступно по лицензии Creative Commons «Attribution» («Атрибуция») 4.0 Всемирная.