SEYSMIK HUDUDLARDA QURILISH KONSTRUKSIYALARINING ISHONCHLILIGI VA EKSPLUATATSION BARQARORLIGINI TA’MINLASHNING ILMIY-METODIK ASOSLARI
DOI:
https://doi.org/10.5281/zenodo.21425559Ключевые слова:
qurilish konstruksiyalari, seysmik barqarorlik, temir-beton, po‘lat konstruksiya, ishonchlilik, plastiklik, ekspluatatsion monitoring, konstruktiv tizimАннотация
Maqolada seysmik hududlarda qurilish konstruksiyalarining ishonchliligi va ekspluatatsion barqarorligini
ta’minlashning ilmiy-metodik asoslari tahlil qilinadi. Temir-beton, po‘lat, g‘isht-tosh, kompozit va aralash konstruktiv
tizimlarning yuk ko‘tarish qobiliyati, deformatsiyalanish xususiyatlari, yoriqbardoshligi, tugunlar plastiklik zaxirasi hamda
zilzila energiyasini yutish qobiliyati o‘rganildi. Konstruktiv xavfsizlik faqat mustahkamlik bilan emas, balki xizmatga yaroqlilik,
chidamlilik, fazoviy muntazamlik, poydevor–grunt tizimining o‘zaro ta’siri, qurilish sifati va ekspluatatsion monitoringni
qamrab oluvchi kompleks muhandislik kategoriyasi sifatida talqin qilindi. Me’yoriy tahlil, ishonchlilik nazariyasi va
muhandislik umumlashtirish usullari asosida konstruksiyalarni baholash mezonlari ishlab chiqildi. Tadqiqot natijalari konstruksiyalarning
ishonchliligi yuk uzatish yo‘lining uzluksizligi, konstruktiv tugunlarning samarali ishlashi, materiallar sifatining
ta’minlanishi hamda davriy texnik diagnostika bilan uzviy bog‘liqligini ko‘rsatdi. Shuningdek, “minimal sarf – maksimal
xavfsizlik” tamoyili hayot sikli xarajatlari va risk omillarini hisobga oluvchi muvozanatli muhandislik yondashuvi sifatida
asoslandi.
Библиографические ссылки
Standardization, 2015. URL: https://www.iso.org/standard/58036.html
European Commission Joint Research Centre. Eurocode 2: Design of concrete structures EN 1992.
URL: https://eurocodes.jrc.ec.europa.eu/EN-Eurocodes/eurocode-2-design-concrete-structures
ACI Committee 318. Building Code Requirements for Structural Concrete, ACI 318-19. American
Concrete Institute, 2019.
fib. Model Code 2010. Fédération internationale du béton, 2010.
O‘zbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining 17.11.2025-yildagi “Bino va inshootlarning
zilzilabardoshligini oshirishga oid qoʻshimcha chora-tadbirlar toʻgʻrisida”gi 727-son qaror // URL: https://lex.uz/
uz/docs/-7842771
O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining 20.10.2025-yildagi “Seysmik xavfsizlikni taʼminlash hamda
seysmologiya sohasidagi ishlar samaradorligini yanada oshirishga oid qoʻshimcha chora-tadbirlar toʻgʻrisida”gi
PF-184-son Farmoni // URL: https://lex.uz/uz/docs/-7777660
Roohi, M., Hernandez, E. M. Performance-based post-earthquake decision-making for instrumented
buildings. 2020.
Ibrahim, A., Eltawil, A., Na, Y., El-Tawil, S. Effect of sensor error on the assessment of seismic building
damage. 2018.
Paulay, T., Priestley, M. J. N. Seismic Design of Reinforced Concrete and Masonry Buildings. John
Wiley & Sons, 1992.
Park, R., Paulay, T. Reinforced Concrete Structures. John Wiley & Sons, 1975.
Nilson, A. H., Darwin, D., Dolan, C. W. Design of Concrete Structures. McGraw-Hill, 2010.
Salmon, C. G., Johnson, J. E., Malhas, F. A. Steel Structures: Design and Behavior. Pearson, 2009.
Bazant, Z. P., Planas, J. Fracture and Size Effect in Concrete and Other Quasibrittle Materials. CRC
Press, 1998.
Neville, A. M. Properties of Concrete. Pearson Education, 2011.
Chopra, A. K. Dynamics of Structures: Theory and Applications to Earthquake Engineering. Pearson,
Smith, B. S., Coull, A. Tall Building Structures: Analysis and Design. Wiley, 1991.
Timoshenko, S. P., Gere, J. M. Theory of Elastic Stability. McGraw-Hill, 1961.
McCormac, J. C., Brown, R. H. Design of Reinforced Concrete. Wiley, 2013.
Chen, W. F., Lui, E. M. Structural Stability: Theory and Implementation. Elsevier, 1987.
Meli, R. Structural Engineering and Geomechanics. CRC Press, 2011.
Загрузки
Опубликован
Выпуск
Раздел
Лицензия
Copyright (c) 2026 MUHANDISLIK VA IQTISODIYOT
Это произведение доступно по лицензии Creative Commons «Attribution» («Атрибуция») 4.0 Всемирная.