TIJORAT BANKLARIDA ICHKI AUDITNING IQTISODIY MOHIYATI VA FUNKSIONAL EVOLYUTSIYASI: XALQARO STANDARTLARNING YANGI AVLODI ASOSIDAGI YONDASHUV

TIJORAT BANKLARIDA ICHKI AUDITNING IQTISODIY MOHIYATI VA FUNKSIONAL EVOLYUTSIYASI: XALQARO STANDARTLARNING YANGI AVLODI ASOSIDAGI YONDASHUV

##article.authors##

  • Narziyev Xayotjon Azamatovich

##plugins.pubIds.doi.readerDisplayName##:

https://doi.org/10.5281/zenodo.21514957

##article.subject##:

ichki audit, tijorat banklari, iqtisodiy mohiyat, xalqaro standartlar, kafolat xizmatlari, maslahatchilik xizmatlari, riskka yo‘naltirilgan audit, korporativ boshqaruv.

##article.abstract##

Maqolada tijorat banklarida ichki auditning iqtisodiy mohiyati xalqaro standartlarning yangi avlodi — «Ichki
auditning global standartlari» (IIA, 2024) hamda Bazel qo‘mitasining BCBS-223 hujjati talablari asosida qayta ko‘rib chiqilgan.
Xorijiy va milliy adabiyotlarda keltirilgan ta’riflarning qiyosiy kontent-tahlili asosida ichki audit funksiyasining to‘rt
bosqichli konseptual evolyutsiya modeli ishlab chiqilgan hamda bank ichki auditiga oid mualliflik ta’rifi taklif etilgan. Tahlil
natijalari milliy normativ bazani, xususan, O‘zbekiston Respublikasi Adliya vazirligida 3302-son bilan davlat ro‘yxatidan
o‘tkazilgan «Tijorat banklarining ichki auditiga qo‘yiladigan talablar to‘g‘risida»gi nizomni [1] yangi xalqaro standartlar
talablariga muvofiq takomillashtirish bo‘yicha amaliy takliflar ishlab chiqish imkonini bergan. Tadqiqot xulosalari bank sektorida
ichki audit va korporativ boshqaruv tizimlarini takomillashtirishga xizmat qiladi

Биография автора

Narziyev Xayotjon Azamatovich

Toshkent davlat iqtisodiyot universiteti mustaqil izlanuvchisi

Библиографические ссылки

O‘zbekiston Respublikasi Markaziy banki boshqaruvining 2021-yil 16-apreldagi 3/2-son qarori bilan tasdiqlangan

«Tijorat banklarining ichki auditiga qo‘yiladigan talablar to‘g‘risida»gi nizom : O‘zbekiston Respublikasi Adliya vazirligida

-yil 7-mayda 3302-son bilan ro‘yxatdan o‘tkazilgan [Elektron resurs] // Qonunchilik ma’lumotlari milliy bazasi. —

URL: https://lex.uz/docs/-5431666 (murojaat sanasi: 21.07.2026).

O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining «2022–2026-yillarga mo‘ljallangan Yangi O‘zbekistonning taraqqiyot

strategiyasi to‘g‘risida»gi Farmoni, 2022-yil 28-yanvar, PF-60-son [Elektron resurs] // Qonunchilik ma’lumotlari milliy

bazasi. — URL: https://lex.uz/docs/-5841063 (murojaat sanasi: 21.07.2026).

O‘zbekiston Respublikasi Markaziy banki boshqaruvining 2021-yil 16-apreldagi O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining

«2020–2025-yillarga mo‘ljallangan O‘zbekiston Respublikasining bank tizimini isloh qilish strategiyasi to‘g‘risida»gi

Farmoni, 2020-yil 12-may, PF-5992-son [Elektron resurs] // Qonunchilik ma’lumotlari milliy bazasi. — URL: https://lex.

uz/docs/-4811025 (murojaat sanasi: 21.07.2026).

O‘zbekiston Respublikasining «Banklar va bank faoliyati to‘g‘risida»gi Qonuni, 2019-yil 5-noyabr, O‘RQ-580-son

[Elektron resurs] // Qonunchilik ma’lumotlari milliy bazasi. — URL: https://lex.uz/docs/-4581969 (murojaat

sanasi:21.07.2026).

O‘zbekiston Respublikasining «Auditorlik faoliyati to‘g‘risida»gi Qonuni, 2021-yil 25-fevral, O‘RQ-677-son [Elektron

resurs] // Qonunchilik ma’lumotlari milliy bazasi. — URL: https://lex.uz/docs/-5307886 (murojaat sanasi: 21.07.2026).

Anderson U. L., Head M. J., Ramamoorti S., Riddle C., Salamasick M., Sobel P. J. Internal Auditing: Assurance &

Advisory Services. — 4th ed. — Lake Mary, FL : Institute of Internal Auditors Research Foundation, 2017. — ISBN

-0-89413-987-1.

Arena M., Azzone G. Identifying organizational drivers of internal audit effectiveness // International Journal of Auditing.

— 2009. — Vol. 13, no. 1. — P. 43–60. — DOI: 10.1111/j.1099-1123.2008.00392.x.

Basel Committee on Banking Supervision. The Internal Audit Function in Banks [Elektron resurs]. — Basel : Bank for

International Settlements, 2012. — 19 p. — URL: https://www.bis.org/publ/bcbs223.pdf (murojaat sanasi: 21.07.2026).

Betti N., Sarens G. Understanding the internal audit function in a digitalised business environment // Journal of

Accounting & Organizational Change. — 2021. — Vol. 17, no. 2. — P. 197–216. — DOI: 10.1108/JAOC-11-2019-0114.

Chambers R. F. Agents of Change: Internal Auditors in an Era of Disruption / with R. Pérez. — Lake Mary, FL : Internal

Audit Foundation, 2021. — 154 p. — ISBN 978-1-63454-119-0.

Cohen A., Sayag G. The effectiveness of internal auditing: An empirical examination of its determinants in Israeli

organisations // Australian Accounting Review. — 2010. — Vol. 20, no. 3. — P. 296–307. — DOI: 10.1111/j.1835-

2010.00092.x.

The Institute of Internal Auditors. Global Internal Audit Standards [Elektron resurs]. — Lake Mary, FL : The Institute of

Internal Auditors, 2024. — URL: https://www.theiia.org/en/standards/2024-standards/global-internal-audit-standards/

(murojaat sanasi: 21.07.2026).

The Institute of Internal Auditors. Cybersecurity Topical Requirement [Elektron resurs]. — Lake Mary, FL : The

Institute of Internal Auditors, 2025. — URL: https://www.theiia.org/en/standards/2024-standards/topical-requirements/

cybersecurity/ (murojaat sanasi: 21.07.2026).

Kotb A., Elbardan H., Halabi H. Mapping of internal audit research: A post-Enron structured literature review //

Accounting, Auditing & Accountability Journal. — 2020. — Vol. 33, no. 8. — P. 1969–1996. — DOI: 10.1108/AAAJ-07-

-3581.

Lenz R., Jeppesen K. K. The future of internal auditing: Gardener of governance // EDPACS. — 2022. — Vol. 66, no.

— P. 1–21. — DOI: 10.1080/07366981.2022.2036314.

Mihret D. G., Yismaw A. W. Internal audit effectiveness: An Ethiopian public sector case study // Managerial Auditing

Journal. — 2007. — Vol. 22, no. 5. — P. 470–484. — DOI: 10.1108/02686900710750757.

Sarens G., De Beelde I., Everaert P. Internal audit: A comfort provider to the audit committee // The British Accounting

Review. — 2009. — Vol. 41, no. 2. — P. 90–106. — DOI: 10.1016/j.bar.2009.02.002.

Turetken O., Jethefer S., Ozkan B. Internal audit effectiveness: Operationalization and influencing factors // Managerial

Auditing Journal. — 2020. — Vol. 35, no. 2. — P. 238–271. — DOI: 10.1108/MAJ-08-2018-1980.

Do‘smuratov R. D. Audit asoslari : darslik. — Toshkent : O‘zbekiston milliy ensiklopediyasi, 2003. — 612 b.

Ahmadjonov K., Yakubov I. Audit asoslari : darslik / B. Yu. Xodiyevning umumiy tahriri ostida. — Toshkent : Iqtisod-

Moliya, 2010. — 288 b. — ISBN 978-9943-13-137-8.

Подольский В. И., Савин А. А., Сотникова Л. В. Аудит : учебник для студентов образовательных учреждений

среднего профессионального образования / под ред. В. И. Подольского. — 8-е изд., стер. — Москва : Академия,

— 350, [1] с. — ISBN 978-5-7695-8939-3.

Загрузки

##submissions.published##

2026-07-01
Loading...