QUYOSH FOTOELEKTRIK PANELLARI SAMARADORLIGIGA ATROF-MUHIT OMILLARI VA CHANGLANISHNING TA’SIRI HAMDA ULARNI KAMAYTIRISHGA QARATILGAN INNOVATSION TEXNOLOGIYALAR

QUYOSH FOTOELEKTRIK PANELLARI SAMARADORLIGIGA ATROF-MUHIT OMILLARI VA CHANGLANISHNING TA’SIRI HAMDA ULARNI KAMAYTIRISHGA QARATILGAN INNOVATSION TEXNOLOGIYALAR

##article.authors##

  • Botirov Bozorbek Musurmon o‘g‘li
  • Iskandarova Charos Bakir qizi
  • Avazov Jonibek Azizbek o‘g‘li
  • Sultonov Abror Parda oʻgʻli

##plugins.pubIds.doi.readerDisplayName##:

https://doi.org/10.5281/zenodo.20073782

##article.subject##:

quyosh fotoelektrik panellari, changlanish, fotoelektrik effekt, tozalash tizimlari, samaradorlik, O‘zbekiston, nanoqoplama, sun’iy intellekt.

##article.abstract##

Ushbu ilmiy maqolada O‘zbekiston iqlim sharoitida quyosh fotoelektrik panellarining samaradorligiga changlanishning
ta’siri hamda ushbu muammoni kamaytirishga qaratilgan innovatsion texnologiyalar tahlil qilingan. Markaziy
Osiyoning quruq va changli iqlimi sharoitida quyosh fotoelektrik panellari sirtida chang, qum va boshqa ifloslantiruvchi
moddalarning to‘planishi natijasida elektr energiyasi ishlab chiqarish samaradorligining sezilarli darajada (15–40%) pasayishi
masalasi ko‘rib chiqilgan
Maqolada avtomatlashtirilgan tozalash tizimlari, gidrofob va fotokatalitik qoplamalar, nanostrukturaviy materiallar hamda
sun’iy intellekt asosidagi monitoring tizimlarining samaradorligi qiyosiy tahlil qilingan. Shuningdek, O‘zbekiston hududidagi
quyosh radiatsiyasi intensivligi, chang zarralarining granulometrik tarkibi va mahalliy iqlim xususiyatlarini hisobga
olgan holda eng maqbul texnologik yechimlar tavsiya etilgan

Биографии авторов

Botirov Bozorbek Musurmon o‘g‘li

Islom Karimov nomidagi Toshkent davlat texnika universiteti,
“Muqobil energiya manbalari” kafedrasi dotsenti, t.f.f.d. (PhD).

Iskandarova Charos Bakir qizi

Islom Karimov nomidagi Toshkent davlat texnika universiteti,
“Muqobil energiya manbalari” kafedrasi magistranti

Avazov Jonibek Azizbek o‘g‘li

Islom Karimov nomidagi Toshkent davlat texnika universiteti,
“Muqobil energiya manbalari” kafedrasi magistranti

Sultonov Abror Parda oʻgʻli

Islom Karimov nomidagi Toshkent davlat texnika universiteti,
“Muqobil energiya manbalari” kafedrasi magistranti

Библиографические ссылки

International Energy Agency (IEA). (2024). Renewables 2023: Analysis and Forecast to 2028. IEA Publications, Paris.

https://www.iea.org/reports/renewables-2023

O‘zbekiston Respublikasi Davlat Meteorologiya Xizmati. (2023). O‘zbekistondagi atmosfera ifloslanishi va chang

depozitsiyasi hisoboti. Toshkent: O‘zHidromet.

A. Sayyah, M. N. Horenstein, & M. K. Mazumder. (2014). Energy yield loss caused by dust deposition on photovoltaic

panels. Solar Energy, 107, 576–604. https://doi.org/10.1016/j.solener.2014.05.030

Global Solar Atlas 2.0 – Uzbekistan Country Profile. (2023). World Bank Solar GIS.

B. A. Qodirov & N. T. Yusupova. (2022). Quyosh energetikasining O‘zbekistondagi rivojlanish istiqbollari. O‘zbekiston

Fizika Jurnali, 24(3), 145–158.

G. K. Mamytbekov, A. A. Ryskulov, & M. K. Ibraimov. (2021). Physicochemical characteristics of dust deposited on PV

modules in Central Asia. Journal of Cleaner Production, 280, 124305. https://doi.org/10.1016/j.jclepro.2020.124305

R. Appels, B. Lefevre, B. Herteleer va boshqalar. (2013). Effect of soiling on photovoltaic modules. Solar Energy, 96,

–291.

E. Klugmann-Radziemska. (2015). Degradation of electrical performance of a crystalline photovoltaic module due to

dust deposition in northern Poland. Renewable and Sustainable Energy Reviews, 49, 44–54.

Gustav Mie. (1908). Beiträge zur Optik trüber Medien, speziell kolloidaler Metalllösungen. Annalen der Physik, 330(3),

–445.

A. Woyte, J. Nijs, & R. Belmans. (2003). Partial shadowing of photovoltaic arrays with different system configurations:

literature review and field test results. Solar Energy, 74(3), 217–233.

H. Qasem, T. R. Betts, H. Mullejans va boshqalar. (2014). Dust-induced shading on photovoltaic modules. Progress in

Photovoltaics: Research and Applications, 22(2), 218–226.

O. Rakhimov & F. Toshmatov. (2023). Quantitative assessment of soiling losses at solar farms in Uzbekistan. Central

Asian Journal of Renewable Energy, 5(2), 78–95.

Ecoppia E4 Robotic Cleaning System. (2023). Technical Specifications.

Heliotex Commercial Solar Cleaning Systems. (2022). Automatic Solar Panel Cleaning Systems for Large-Scale

Installations.

I. A. Abdullayev & S. B. Nazarov. (2023). Robotic cleaning system testing at Navoi solar plant. Uzbek Journal of

Engineering and Technology, 12(1), 34–48.

H. Paz-Penagos & C. Perez-Vidal. (2022). TiO₂ photocatalytic self-cleaning coatings for solar panels: A review.

Coatings, 12(4), 511. https://doi.org/10.3390/coatings12040511

V. A. Ganesh, H. K. Raut, A. S. Nair, & S. Ramakrishna. (2011). A review on self-cleaning coatings. Journal of Materials

Chemistry, 21(41), 16304–16322.

M. K. Mazumder, M. N. Horenstein, A. Sayyah, & J. W. Stark. (2015). Electrodynamic Screen – an active dust mitigation

technology for solar panels. IEEE Transactions on Industry Applications, 51(6), 4907–4917.

Y. Chen, Z. Cui, A. Kimber, & D. Srinivasan. (2022). Deep learning-based soiling prediction and maintenance

scheduling for utility-scale PV plants. Applied Energy, 316, 119046.

Huawei FusionSolar SmartLogger3000A. (2023). Performance Report – Central Asia Deployments.

M. N. Horenstein, M. K. Mazumder, R. C. Sumner va boshqalar. (2013). Electrodynamic screen for dust removal from

solar panels and other surfaces. Journal of Electrostatics, 71(6), 1089–1093.

L. Micheli, G. P. Smestad, A. Tarazona-Alvarez, & L. F. Miranda-Moreno. (2023). A comparison of soiling mitigation

strategies for solar energy: An economic analysis. Solar Energy Materials and Solar Cells, 253, 112225.

K. T. Umarov & R. B. Yuldashev. (2023). Economic feasibility analysis of automated PV cleaning systems in Uzbekistan.

Energetika: Ekonomika, Texnologiya, Ekologiya, 18(4), 55–67.

K. Ilse, L. Micheli, B. W. Figgis va boshqalar. (2019). Techno-economic assessment of soiling losses and mitigation

strategies for solar power generation. Joule, 3(10), 2303–2321. https://doi.org/10.1016/j.joule.2019.08.019

Загрузки

##submissions.published##

2026-05-01
Loading...