TIJORAT BANKLARIDA KREDIT RISKLARINI BOSHQARISHNI RAQAMLI TEXNOLOGIYALAR VA SUN’IY INTELLEKT ASOSIDA TAKOMILLASHTIRISH
DOI:
https://doi.org/10.5281/zenodo.19786745Ключевые слова:
sun’iy intellekt, kredit riski, tijorat banklari, big data, mashinali o‘qitish, kredit skoringi, IFRS 9, ECL, erta ogohlantirish tizimi, alternativ ma’lumotlar, risk-menejment, bank tizimiАннотация
Mazkur maqolada tijorat banklarida kredit risklarini boshqarishni raqamli texnologiyalar va sun’iy intellekt
asosida transformatsiya qilish masalalari tahlil qilingan. Unda big data, mashinali o‘qitish (ML) va sun’iy intellekt (AI)
yondashuvlarining kredit skoringi, anderrayting, erta ogohlantirish tizimlari (EWS), IFRS 9 doirasida kutilayotgan kredit
yo‘qotishlari (ECL)ni hisoblash hamda monitoring jarayonlaridagi o‘rni yoritilgan. Tadqiqot natijalariga ko‘ra, AI asosidagi
tizimlar yuqori samaradorlikka ega bo‘lsa-da, ularning izohlanishi, model risklari va ma’lumotlar sifati bilan bog‘liq muammolar
mavjudligi aniqlangan.
Библиографические ссылки
Moliyaviy xizmatlarda sun’iy intellekt va mashinali o‘qitish: bozor rivoji va moliyaviy barqarorlikka ta’siri.
— Bazel: Bank for International Settlements (BIS), 2018.
Global Findex ma’lumotlar bazasi 2021: moliyaviy inklyuziya, raqamli to‘lovlar va barqarorlik. —
Vashington: Jahon banki, 2022.
Moliyaviy xizmatlarda katta ma’lumotlar (Big Data): qo‘llanilishi va ta’siri. — Vashington: World Bank,
Louzis D. P., Vouldis A. T., Metaxas V. L. Gretsiyada muammoli kreditlarning makroiqtisodiy va bankka
xos omillari. — Journal of Banking & Finance, 2012.
IFRS 9 “Moliyaviy instrumentlar” xalqaro standarti. — London: IFRS Foundation, 2014.
Kredit riski modellarida mashinali o‘qitish bo‘yicha hisobot. — Parij: European Banking Authority (EBA),
European Central Bank. Bank nazoratida sun’iy intellektdan foydalanish. — Frankfurt, 2020.
Kredit risklari va kredit skoring tizimlarini rivojlantirish bo‘yicha tahliliy materiallar. — Toshkent:
O‘zbekiston Respublikasi Markaziy banki, 2024.
O‘zbekiston Respublikasi Markaziy bankining yillik hisoboti. — Toshkent, 2025.
Загрузки
Опубликован
Выпуск
Раздел
Лицензия
Copyright (c) 2026 MUHANDISLIK VA IQTISODIYOT
Это произведение доступно по лицензии Creative Commons «Attribution» («Атрибуция») 4.0 Всемирная.