TIJORAT BANKLARIDA KREDIT RISKLARINI BOSHQARISHNI RAQAMLI TEXNOLOGIYALAR VA SUN’IY INTELLEKT ASOSIDA TAKOMILLASHTIRISH
DOI:
https://doi.org/10.5281/zenodo.19820612Keywords:
sun’iy intellekt, kredit riski, tijorat banklari, big data, mashinali o‘qitish, kredit skoringi, IFRS 9, ECL, erta ogohlantirish tizimi, alternativ ma’lumotlar, risk-menejment, bank tizimiAbstract
Mazkur maqolada tijorat banklarida kredit risklarini boshqarishni raqamli texnologiyalar va sun’iy intellekt
asosida transformatsiya qilish masalalari tahlil qilingan. Unda big data, mashinali o‘qitish (ML) va sun’iy intellekt (AI)
yondashuvlarining kredit skoringi, anderrayting, erta ogohlantirish tizimlari (EWS), IFRS 9 doirasida kutilayotgan kredit
yo‘qotishlari (ECL)ni hisoblash hamda monitoring jarayonlaridagi o‘rni yoritilgan. Tadqiqot natijalariga ko‘ra, AI asosidagi
tizimlar yuqori samaradorlikka ega bo‘lsa-da, ularning izohlanishi, model risklari va ma’lumotlar sifati bilan bog‘liq muammolar
mavjudligi aniqlangan.
References
Moliyaviy xizmatlarda sun’iy intellekt va mashinali o‘qitish: bozor rivoji va moliyaviy barqarorlikka ta’siri. — Bazel: Bank
for International Settlements (BIS), 2018.
Global Findex ma’lumotlar bazasi 2021: moliyaviy inklyuziya, raqamli to‘lovlar va barqarorlik. — Vashington: Jahon
banki, 2022.
Moliyaviy xizmatlarda katta ma’lumotlar (Big Data): qo‘llanilishi va ta’siri. — Vashington: World Bank, 2020.
Louzis D. P., Vouldis A. T., Metaxas V. L. Gretsiyada muammoli kreditlarning makroiqtisodiy va bankka xos omillari. —
Journal of Banking & Finance, 2012.
IFRS 9 “Moliyaviy instrumentlar” xalqaro standarti. — London: IFRS Foundation, 2014.
Kredit riski modellarida mashinali o‘qitish bo‘yicha hisobot. — Parij: European Banking Authority (EBA), 2021.
European Central Bank. Bank nazoratida sun’iy intellektdan foydalanish. — Frankfurt, 2020.
Kredit risklari va kredit skoring tizimlarini rivojlantirish bo‘yicha tahliliy materiallar. — Toshkent: O‘zbekiston Respublikasi
Markaziy banki, 2024.
O‘zbekiston Respublikasi Markaziy bankining yillik hisoboti. — Toshkent, 2025.
Downloads
Published
Issue
Section
License
Copyright (c) 2026 MUHANDISLIK VA IQTISODIYOT
This work is licensed under a Creative Commons Attribution 4.0 International License.