TIJORAT BANKLARIDA QARZ OLUVCHILARNING TO‘LOVGA LAYOQATLILIGINI BAHOLASHNING NAZARIY-USLUBIY ASOSLARI
DOI:
https://doi.org/10.5281/zenodo.21515058Keywords:
tijorat banki, kreditga layoqatlilik, kredit riski, kredit skoringi, moliyaviy ko‘rsatkichlar, nomoliyaviy ko‘rsatkichlar, ehtimoliy defolt (Probability of Default – PD), riskga asoslangan kreditlash.Abstract
Kreditga layoqatlilikni baholashning iqtisodiy mohiyati, tijorat banklari amaliyotida qo‘llaniladigan an’anaviy
va zamonaviy yondashuvlar, shuningdek, moliyaviy hamda nomoliyaviy ko‘rsatkichlarning kredit riskini baholashdagi
ahamiyati tahlil qilingan. 5C va CAMPARI tamoyillari, kredit skoringi, ehtimoliy defolt modeli (Probability of Default – PD)
hamda raqamli texnologiyalar asosidagi baholash usullarining afzalliklari yoritilgan. Tadqiqot natijalari asosida moliyaviy
va nomoliyaviy ko‘rsatkichlarni integratsiyalashga tayangan kreditga layoqatlilikni baholash modeli taklif etilgan. Taklif etilgan
model tijorat banklarida kredit riskini yanada aniq baholash, kredit portfeli sifatini oshirish hamda riskga asoslangan
kreditlash amaliyotini takomillashtirishga xizmat qiladi.
References
Altman E. I. Financial ratios, discriminant analysis and the prediction of corporate bankruptcy // The Journal of Finance.
– 1968. – Vol. 23, № 4. – P. 589–609.
Basel Committee on Banking Supervision. Principles for the Management of Credit Risk. – Basel : Bank for International
Settlements, 2000.
Basel Committee on Banking Supervision. International Convergence of Capital Measurement and Capital Standards:
A Revised Framework. – Basel : Bank for International Settlements, 2006.
Basel Committee on Banking Supervision. Principles for the Management of Credit Risk. – Basel : Bank for International
Settlements, 2025.
Berger A. N., Udell G. F. A more complete conceptual framework for SME finance // Journal of Banking & Finance. –
– Vol. 30, № 11. – P. 2945–2966.
Ciampi F., Giannozzi A., Marzi G., Altman E. I. Rethinking SME default prediction: A systematic literature review and
future perspectives // Scientometrics. – 2021. – Vol. 126. – P. 2141–2188.
European Banking Authority. Guidelines on Loan Origination and Monitoring (EBA/GL/2020/06). – Paris : European
Banking Authority, 2020.
Grunert J., Norden L., Weber M. The role of non-financial factors in internal credit ratings // Journal of Banking &
Finance. – 2005. – Vol. 29, № 2. – P. 509–531.
IFRS Foundation. IFRS 9 Financial Instruments. – London : IFRS Foundation, 2014.
Koch T. W., MacDonald S. S. Bank Management. – Boston : Cengage Learning, 2014.
Lessmann S., Baesens B., Seow H. V., Thomas L. C. Benchmarking state-of-the-art classification algorithms for credit
scoring: An update of research // European Journal of Operational Research. – 2015. – Vol. 247, № 1. – P. 124–136.
Markov A., Seleznyova Z., Lapshin V. Credit scoring methods: Latest trends and points to consider // The Journal of
Finance and Data Science. – 2022. – Vol. 8. – P. 180–201.
Rose P. S., Hudgins S. C. Bank Management and Financial Services. – New York : McGraw-Hill Education, 2013.
Thomas L. C., Crook J. N., Edelman D. B. Credit Scoring and Its Applications. – Philadelphia : Society for Industrial
and Applied Mathematics, 2017.
World Bank. Digital Financial Services and Credit Risk Assessment in Emerging Markets. – Washington, DC : World
Bank Group, 2023.
World Bank. The Use of Alternative Data in Credit Risk Assessment. – Washington, DC : World Bank Group, 2025.
O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining 2022-yil 28-yanvardagi PF–60-son «2022–2026-yillarga mo‘ljallangan
Yangi O‘zbekistonning taraqqiyot strategiyasi to‘g‘risida»gi Farmoni. : https://lex.uz/ru/docs/-5841063
O‘zbekiston Respublikasi Markaziy banki. O‘zbekiston Respublikasi bank tizimining moliyaviy barqarorligi sharhi. –
Toshkent : O‘zbekiston Respublikasi Markaziy banki, 2025.
O‘zbekiston Respublikasi Markaziy banki. Tijorat banklarining asosiy ko‘rsatkichlari va kredit portfeli to‘g‘risidagi
statistik ma’lumotlar. – Toshkent, 2025.
Bank for International Settlements. Digitalisation of Finance and Its Implications for Credit Risk Management. – Basel
: Bank for International Settlements, 2024.
Downloads
Published
Issue
Section
License
Copyright (c) 2026 MUHANDISLIK VA IQTISODIYOT

This work is licensed under a Creative Commons Attribution 4.0 International License.