TIJORAT BANKLARIDA ICHKI AUDITNI TASHKIL ETISH VA O‘TKAZISH JARAYONLARINING AMALDAGI HOLATI

TIJORAT BANKLARIDA ICHKI AUDITNI TASHKIL ETISH VA O‘TKAZISH JARAYONLARINING AMALDAGI HOLATI

Авторы

  • Xurshidbek Yuldashev

DOI:

https://doi.org/10.5281/zenodo.21884041

Ключевые слова:

ichki audit, tijorat banki, audit qamrovi, audit obyekti, ichki audit qamrovi reyestri, riskka yo‘naltirilgan rejalashtirish, audit ustuvorligi indeksi, ishonch manbalari xaritasi, audit davriyligi, yillik audit rejasi, kuzatuv kengashi, audit qo‘mitasi.

Аннотация

Maqolada tijorat banklarida ichki auditni tashkil etish va o‘tkazish jarayonlarining amaldagi holati me’yoriy
talablar hamda xalqaro standartlar kesimida tahlil qilingan. Ichki audit siklidagi eng zaif bo‘g‘in audit qamrovini shakllantirish
bosqichi ekanligi asoslangan: amaldagi me’yoriy hujjatlar bankning barcha bo‘linmalari va operatsiyalarini qamrab
olishni talab qilsa-da, audit obyektlari majmuini tuzish va ularni ustuvorlashtirish metodikasini belgilamaydi. Muallif
tomonidan bankning bo‘linmalari, operatsiyalari va riskli jarayonlarini birlashtiruvchi hamda audit obyektlarini risk darajasi
bo‘yicha ustuvorlashtiruvchi ichki audit qamrovi reyestri (IAQR) ishlab chiqilgan. Reyestr uch o‘lchamli tuzilma, olti
mezonli audit ustuvorligi indeksi (AUI), ishonch manbalari qamrovi bo‘yicha korrektirovka koeffitsiyenti hamda to‘rt sinfli
davriylik matritsasini o‘z ichiga oladi.

Биография автора

Xurshidbek Yuldashev

Namangan davlat texnika universiteti
mustaqil tadqiqodchisi,
UDK 336.71:657.633

Библиографические ссылки

O‘zbekiston Respublikasining “Banklar va bank faoliyati to‘g‘risida”gi Qonuni: 2019-yil 5-noyabr, O‘RQ-580-son

[Elektron resurs]. — URL: https://lex.uz/docs/-4581969 (murojaat sanasi: 07.08.2026).

O‘zbekiston Respublikasining “O‘zbekiston Respublikasining Markaziy banki to‘g‘risida”gi Qonuni: 2019-yil 11-noyabr,

O‘RQ-582-son [Elektron resurs]. — URL: https://lex.uz/docs/-4590452 (murojaat sanasi: 07.08.2026).

O‘zbekiston Respublikasi Markaziy banki Boshqaruvining 2021-yil 16-apreldagi 3/2-son qarori bilan tasdiqlangan “Tijorat

banklarining ichki auditiga qo‘yiladigan talablar to‘g‘risida”gi Nizom: O‘zbekiston Respublikasi Adliya vazirligida 2021-

yil 7-mayda 3302-son bilan davlat ro‘yxatidan o‘tkazilgan; O‘zbekiston Respublikasi Markaziy banki Boshqaruvining

-yil 8-iyuldagi 19/14-son qarori tahririda, 2026-yil 18-iyulda 3902-son bilan davlat ro‘yxatidan o‘tkazilgan [Elektron

resurs]. — URL: https://lex.uz/uz/docs/-5431666 (murojaat sanasi: 07.08.2026).

O‘zbekiston Respublikasi Markaziy banki Boshqaruvining 2020-yil 25-maydagi 12/8-son qarori bilan tasdiqlangan

“Tijorat banklarida korporativ boshqaruv to‘g‘risida”gi Nizom: O‘zbekiston Respublikasi Adliya vazirligida 2020-yil

-iyunda 3254-son bilan davlat ro‘yxatidan o‘tkazilgan; O‘zbekiston Respublikasi Markaziy banki Boshqaruvining

-yil 8-iyuldagi 19/8-son qarori tahririda, 2026-yil 18-iyulda 3254-1-son bilan davlat ro‘yxatidan o‘tkazilgan [Elektron

resurs]. — URL: https://lex.uz/docs/-4888804 (murojaat sanasi: 07.08.2026).

Basel Committee on Banking Supervision. The Internal Audit Function in Banks. — Basel: Bank for International

Settlements, 2012. — URL: https://www.bis.org/publ/bcbs223.pdf (accessed: 07.08.2026).

Basel Committee on Banking Supervision. Corporate Governance Principles for Banks. — Basel: Bank for International

Settlements, 2015. — URL: https://www.bis.org/bcbs/publ/d328.pdf (accessed: 07.08.2026).

Basel Committee on Banking Supervision. Revisions to the Principles for the Sound Management of Operational Risk.

— Basel: Bank for International Settlements, 2021. — 23 p.

The Institute of Internal Auditors. Global Internal Audit Standards. — Lake Mary, FL: The Institute of Internal Auditors,

— Effective 9 January 2025. — URL: https://www.theiia.org/en/standards/2024-standards/global-internal-auditstandards/

(accessed: 07.08.2026).

The Institute of Internal Auditors. The IIA’s Three Lines Model: An Update of the Three Lines of Defense. — Lake Mary,

FL: The Institute of Internal Auditors, 2020.

Committee of Sponsoring Organizations of the Treadway Commission (COSO). Internal Control — Integrated

Framework. — New York: AICPA, 2013.

Committee of Sponsoring Organizations of the Treadway Commission (COSO). Enterprise Risk Management —

Integrating with Strategy and Performance. — New York: AICPA, 2017.

ISO 31000:2018. Risk Management — Guidelines. — Geneva: International Organization for Standardization, 2018.

Selim G., McNamee D. Risk management and internal auditing: What are the essential building blocks for a successful

paradigm change? // International Journal of Auditing. — 1999. — Vol. 3, No. 2. — P. 147–155. — DOI: 10.1111/1099-

00055.

Allegrini M., D’Onza G. Internal auditing and risk assessment in large Italian companies: An empirical survey //

International Journal of Auditing. — 2003. — Vol. 7, No. 3. — P. 191–208. — DOI: 10.1046/j.1099-1123.2003.00070.x.

Загрузки

Опубликован

2026-08-01
Loading...