O‘ZBEKISTONDA AGROFOTOVOLTAIKA: ILMIY-AMALIY RIVOJLANISH, PILOT LOYIHALAR VALIDATSIYASI VA ME’YORIY-HUQUQIY ISTIQBOLLAR
DOI:
https://doi.org/10.5281/zenodo.19995357Ключевые слова:
agrivoltaika, agro-FV, qayta tiklanuvchi energiya, qishloq xo‘jaligi, ikki funksiyali yer foydalanishi, suv tejamkorligi, loyiha validatsiyasi, O‘zbekistonАннотация
Maqolada O‘zbekistonda agrivoltaika (agrofotovoltaika) yo‘nalishining 2024–2026-yillardagi rivojlanish dinamikasi,
pilot va namoyish loyihalari hamda ularning texnik va agronomik natijalari bo‘yicha ochiq manbalarga asoslangan
dalillar, shuningdek, sohani tartibga soluvchi me’yoriy-huquqiy muhit tizimli ravishda tahlil qilinadi. Tadqiqot metodologiyasi
sifatida kontent-tahlil, qiyosiy loyihaviy tahlil, ochiq ma’lumotlar sifati bo‘yicha evidence-grading yondashuvi hamda
ilmiy manbalarni sintetik umumlashtirish usullari qo‘llanildi.
Tahlil natijalari shuni ko‘rsatadiki, O‘zbekistonda agrivoltaika bir martalik tajribalardan bosqichma-bosqich institutsional
rivojlanish modeliga o‘tmoqda. Jumladan, Gulistondagi 50 kW agro-FV pilot tizimi, Toshkent viloyatidagi 507,78 kW namoyish
loyihasi, 800 kW tadqiqot platformasi hamda Xorazm hududidagi yirik quyosh loyihalariga agrivoltaika elementlarini
integratsiya qilish tashabbuslari texnologiyaning amaliy asoslarini shakllantirmoqda.
Biroq ochiq ma’lumotlar tahlili shuni ko‘rsatadiki, aksariyat loyihalarda quvvat, maydon va ishga tushirish holati bo‘yicha
ma’lumotlar mavjud bo‘lsa-da, hosildorlik, suv tejalishi, fotosintetik faol radiatsiya, tuproq namligi hamda bir kW quvvatga
to‘g‘ri keladigan qishloq xo‘jaligi samaradorligi bo‘yicha standartlashtirilgan natijalar yetarli darajada shakllanmagan. Shu
bois maqolada loyihalarning “tasdiqlangan natijalari” va “kutilayotgan natijalari” aniq ajratilib, monitoring uchun integrallashgan
indikatorlar tizimi taklif etiladi.
Ilmiy va amaliy xulosalarga ko‘ra, O‘zbekiston sharoitida agrivoltaika yer–suv–energiya–ovqat bog‘liqligini optimallashtirish,
dekarbonizatsiya jarayonlarini jadallashtirish, agroekotizimlar barqarorligini oshirish hamda hududiy energetik xavfsizlikni
mustahkamlashda istiqbolli yo‘nalish hisoblanadi
Библиографические ссылки
O‘zbekiston Respublikasining 2019-yil 21-maydagi O‘RQ–539-son Qonuni. Qayta tiklanuvchi energiya manbalaridan
foydalanish to‘g‘risida. https://lex.uz/docs/-4346831
O‘zbekiston Respublikasining 2024-yil 7-fevraldagi O‘RQ–906-son Qonuni. Qayta tiklanuvchi energiya manbalaridan
foydalanishni yanada rivojlantirish munosabati bilan ayrim qonun hujjatlariga qo‘shimcha va o‘zgartirishlar kiritish
to‘g‘risida. https://lex.uz/uz/docs/-6791832
O‘zbekiston Respublikasi Prezidenti. PF–60-son Farmon, 2022-yil 28-yanvar. 2022–2026-yillarga mo‘ljallangan
Taraqqiyot strategiyasi. https://lex.uz/ru/docs/-5841063
O‘zbekiston Respublikasi Prezidenti. PF–158-son Farmon, 2023-yil 11-sentabr. “O‘zbekiston – 2030” strategiyasi.
O‘zbekiston Respublikasi Prezidenti. PQ–436-son qaror, 2022-yil 2-dekabr. “Yashil” iqtisodiyotga o‘tish islohotlari
samaradorligini oshirish bo‘yicha chora-tadbirlar. https://lex.uz/docs/-6303230
O‘zbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi. 541-son qaror, 2020-yil 7-sentabr. Atrof-muhitga ta’sirni baholash
mexanizmini takomillashtirish to‘g‘risida. https://lex.uz/uz/docs/-4984499?ONDATE=01.01.2024%2000
O‘zbekiston Respublikasi Prezidenti rasmiy axboroti, 2024-yil 29-fevral. Qayta tiklanuvchi energiya va yirik loyihalar
bo‘yicha yig‘ilish materiallari.
IT Park Uzbekistan, 2024-yil 29-fevral. Qayta tiklanuvchi energiya bo‘yicha yig‘ilish sharhi; 10 GW agroelektrik
salohiyat va oltita tuman pilotlari haqidagi ma’lumot.
O‘zbekiston Respublikasi Prezidenti rasmiy veb-sayti, 2024-yil 29-fevral. Tuproqqal’a tumanida quyosh elektr
stansiyasi qurilishi boshlandi.
World Bank, 2024-yil 23-dekabr. Khorezm regionida 100 MW quyosh elektr stansiyasini qo‘llab-quvvatlash bo‘yicha
axborot; loyiha quvvati, ishlab chiqarish va emissiya ko‘rsatkichlari.
Voltalia, 2025-yil 11-mart. Toshkent viloyatida 500 kW agrivoltaika pilot loyihasi bo‘yicha kompaniya axboroti.
Provitaz MMC, 2025-yil 25-avgust. Gulistonda 50 kW agrivoltaika tizimi ishga tushirilgani bo‘yicha axborot.
UzDaily / jamoatchilik eshituvi materiallari, 2025-yil 22-avgust. Kuksaroy hududidagi 507,78 kW agro-fotoelektrik
stansiya loyihasi.
UzDaily, 2026-yil 23-yanvar. Toshkent tajriba stansiyasida 800 kW agrivoltaika loyihasining ishga tushirilishi.
Загрузки
Опубликован
Выпуск
Раздел
Лицензия
Copyright (c) 2026 MUHANDISLIK VA IQTISODIYOT
Это произведение доступно по лицензии Creative Commons «Attribution» («Атрибуция») 4.0 Всемирная.