CHAKANA SAVDO KORXONALARIDA MERCHANDAYZING STANDARTLARINI QO‘LLASH MEXANIZMINI ISHLAB CHIQISH MASALALARI
DOI:
https://doi.org/10.5281/zenodo.18174824Ключевые слова:
merchandayzing standartlari, raqamli vositalarni integratsiya qilish, iste’molchilar xulq-atvori, chakana savdo operatsiyalari, raqamli transformatsiya, iste’molchi bilan aloqalar, chakana strategiya.Аннотация
Merchandayzing standartlarini ishlab chiqish chakana savdo korxonalarining kelgusidagi rivoji uchun
muhim va amaliy model sifatida e’tirof etiladi. Biroq har bir merchandayzing strategiyasini iste’molchilar xulq-atvori
bilan samarali integratsiyalash zarurati mavjud. Ushbu standartlarni amaliyotga joriy etish va ularning samaradorligini
oshirish jarayonida nazariy yondashuvlarni amaliyotga moslashtirish muayyan qiyinchiliklarni yuzaga keltiradi. Mazkur
tadqiqotning maqsadi chakana savdo korxonalarida merchandayzing standartlarini qo‘llash jarayonida yuzaga keladigan
asosiy muammolarni aniqlash hamda ularning chakana savdo operatsiyalari samaradorligiga ta’sirini tahlil qilishdan
iborat. Tadqiqot davomida chakana savdo menejerlarining o‘zgaruvchan bozor sharoitlariga moslashish jarayonida duch
kelayotgan muammolari baholandi. Empirik tahlil chakana savdo mutaxassislari o‘rtasida o‘tkazilgan so‘rovnomalar va
intervyular asosida to‘plangan ma’lumotlarga tayangan holda regressiya usullari yordamida amalga oshirildi. Miqdoriy
tahlil standartlashtirilgan metodologik ramka asosida olib borilib, hududlar kesimida statistik ahamiyat nuqtayi nazaridan
taqqoslandi. Merchandayzing samaradorligini oshirish va chakana savdo jarayonlari natijalarini baholash to‘rtta asosiy
yo‘nalish bo‘yicha umumlashtirildi: bozor tendensiyalariga moslashuv darajasi, raqamli vositalarni joriy etish samaradorligi,
xodimlarni tayyorlash va trening dasturlarining natijadorligi hamda operatsion samaradorlik. Aniqlangan muammolar
uchta yirik kategoriya bo‘yicha guruhlanib, ochiq manbali yondashuv asosida ishlab chiqilgan boshlang‘ich strategiyalar
kontekstida talqin qilindi. Tadqiqot natijalari merchandayzing standartlarini joriy etish xarajatlarni minimal darajada
oshirgan holda boshqaruv qarorlarini qabul qilish sifatini yaxshilash, ma’muriy nazoratga bo‘lgan ehtiyojni kamaytirish
hamda dizayn, joriy etish va baholash jarayonlarining samaradorligini oshirish imkonini berishini ko‘rsatdi. Shuningdek,
ushbu standartlarni qabul qilish bozorda faoliyat boshlash muddatini qisqartirishga, ta’lim va trening jarayonlarini tez
va samarali tashkil etishga hamda raqamli va ochiq manbali platformalar asosida barqaror merchandayzing tizimini
shakllantirishga xizmat qilishi aniqlandi.
Библиографические ссылки
Muñoz-Leiva, F., & Gómez-Carmona, D. (2021). Past, present, and future research on self-service
technologies in retailing. Journal of Retailing and Consumer Services, 62, Article 102660. https://digibug.ugr.es/
bitstream/10481/73260/1/Accepted%20Version.pdf
Grewal, D., Gauri, D. K., Roggeveen, A. L., & Sethuraman, R. (2018). Retail store operations: Literature review
and research directions. European Journal of Operational Research, 265(3), 823–835. https://doi.org/10.1016/j.
ejor.2017.10.052
Gjikokaj, I. (2013). Importance of merchandising in affecting retail sales: Case study of Medo-Flor Company in
Prishtina (Master’s thesis, University of Prishtina). UBT Knowledge Center. https://knowledgecenter.ubt-uni.net/cgi/
viewcontent.cgi?article=3320&context=etd
Bawa, R. (2025). Visual merchandising: An attractive way of enticing consumers in today’s era of fashion. ACR
Journal, 1(1), 1–10. https://acr-journal.com/article/visual-merchandising-an-attractive-way-of-enticing-consumers-intoday-
s-era-of-fashion-1804/
Czerniachowska, K. (2021). Merchandising rules for shelf space allocation with product presentation and advertising.
Applied Sciences, 11(24), Article 12015. https://bibliotekanauki.pl/articles/1726603.pdf
Kawamura, D. (2024). A study on merchandising methods for large-scale commercial facilities. Journal of Advanced
Research in Applied Sciences and Engineering Technology, 35(1), 1–15. https://doi.org/10.1002/2475-8876.12431
Pillai, R. (2011). Design, effectiveness and role of visual merchandising in influencing retail sales (MPRA Paper No.
. Munich Personal RePEc Archive. https://mpra.ub.uni-muenchen.de/30365/1/MPRA_paper_30365.pdf
Omar, K., & Ishak, F. A. (2019). Visual merchandising elements: Drivers of retail strategies? Journal of Applied
Business Research, 35(4), 101–112. https://journals.klalliance.org/index.php/JABR/article/download/44/43/100
Gundala, R. R., & Singh, A. (2024). A systematic review of visual merchandising practices. Konya University Journal of
Economics and Administration, 2(1), 45–67. https://kuey.net/index.php/kuey/article/download/3753/2559/8880
Anonymous. (2020). A study on the merchandising strategies of grocery stores. International Journal of Research in
Engineering, Applied Management and Technology, 7(2), 409–415. http://ijream.org/papers/IJREAMV07I0274095.pdf
Sharma, A., & Singh, R. (2020). Impact of merchandising on customer satisfaction and thereby on retailers’ sales:
A study in selected malls of Jabalpur and Gwalior city. International Journal of Engineering Applied Sciences and
Technology, 2(1), 1–7. https://www.ijeas.org/download_data/IJEAS0202001.pdf
Varley, R. (2006). Retail product management: Buying and merchandising (2nd ed.). Routledge.
Ha, C., & Stoel, L. (2022). Visual merchandising standards and retail performance: A competency model. Journal of
Retailing and Consumer Services, 65, Article 102890.
Almeyda-Ibáñez, M., & Moral-Cuadra, S. (2017). Branding and merchandising standards in tourism retail services.
Journal of Tourism, Heritage & Services Marketing, 3(1), 9–17. https://doi.org/10.5281/zenodo.401370
Boone, T., Ganeshan, R., & Jain, A. (2019). Retail operations and merchandising compliance in supply chains.
Production and Operations Management, 28(5), 1120–1138.
Загрузки
Опубликован
Выпуск
Раздел
Лицензия
Copyright (c) 2026 MUHANDISLIK VA IQTISODIYOT

Это произведение доступно по лицензии Creative Commons «Attribution» («Атрибуция») 4.0 Всемирная.