TURLI IQLIM SHAROITLARIDA BINOGA INTEGRATSIYALASHGAN SHAFFOF FOTOVOLTAIK TIZIMLARNING ENERGIYA SAMARADORLIGI VA ULARNI O‘ZBEKISTON HUDUDLARIDA QO‘LLASH ISTIQBOLLARI
DOI:
https://doi.org/10.5281/zenodo.21968898Keywords:
shaffof fotoelektrik tizim, yarim shaffof PV, BIPV fasad, vakuumli PV oyna, bino energiya samaradorligi, sovitish yuki, tabiiy yoritish, O‘zbekiston iqlimiAbstract
Ushbu tahliliy sharh maqolada shaffof va yarim shaffof fotoelektrik tizimlarni bino fasadlariga integratsiyalashning
energiya samaradorligiga ta’siri ikki ilmiy tadqiqot natijalari asosida qiyosiy tahlil qilindi. Vakuumli yarim shaffof
PV oynalar hamda fasadga integratsiyalangan a-Si BIPV tizimlarining elektr energiyasi ishlab chiqarishi, tabiiy yoritish,
quyosh issiqlik kirishi, isitish va sovitish yuklariga ta’siri baholandi. Tahlil natijalari bunday tizimlarning samaradorligi iqlim
sharoiti, fasad yo‘nalishi, shaffoflik darajasi va issiqlik-texnik xususiyatlarga bog‘liqligini ko‘rsatdi. O‘zbekiston sharoitida
Surxondaryo va Qashqadaryo hududlari uchun sovitish yukini kamaytiruvchi yarim shaffof PV fasadlar, Buxoro, Navoiy,
Xorazm va Qoraqalpog‘iston uchun vakuumli yoki Low-E qoplamali PV oynalar, Toshkent, Samarqand hamda Farg‘ona
vodiysi uchun esa yozgi sovitish va qishki isitish yuklarini birgalikda kamaytiruvchi vakuumli yarim shaffof PV tizimlari tavsiya
etildi. Shaffof PV fasadlarni loyihalashda U-value, SHGC, AVT va elektr energiyasi ishlab chiqarish ko‘rsatkichlarini
hududiy iqlim ma’lumotlari asosida kompleks optimallashtirish zarurligi asoslandi
References
International Energy Agency. Buildings // Energy Efficiency 2025 [Elektron resurs]. – Paris: IEA, 2025. – URL:
https://www.iea.org/reports/energy-efficiency-2025/buildings (murojaat sanasi: 13.08.2026).
Khalifeeh R., Alrashidi H., Sellami N., Mallick T., Issa W. State-of-the-Art Review on the Energy Performance of Semi-
Transparent Building Integrated Photovoltaic across a Range of Different Climatic and Environmental Conditions //
Energies. – 2021. – Vol. 14. – No. 12. – Art. 3412. – DOI: https://doi.org/10.3390/en14123412.
Qiu C., Yang H. Daylighting and Overall Energy Performance of a Novel Semi-Transparent Photovoltaic Vacuum
Glazing in Different Climate Zones // Applied Energy. – 2020. – Vol. 276. – Art. 115414. – DOI: https://doi.org/10.1016/j.
apenergy.2020.115414.
Setyantho G. R., Park H., Chang S. Multi-Criteria Performance Assessment for Semi-Transparent Photovoltaic
Windows in Different Climate Contexts // Sustainability. – 2021. – Vol. 13. – No. 4. – Art. 2198. – DOI: https://doi.
org/10.3390/su13042198.
Liu X., Yang H., Wang C., Shen C., Bo R., Hinkle L., Wang J. Semi-Experimental Investigation on the Energy
Performance of Photovoltaic Double Skin Façade with Different Façade Materials // Energy. – 2024. – Vol. 295. – Art.
– DOI: https://doi.org/10.1016/j.energy.2024.131049.
Zhong L., Wu D., Zhang B., Chen L., Xie Y., Zhang Y., Liang X. Study on the Impact of Design Parameters of Photovoltaic
Combined Vacuum Glazing (PVCVG) on the Energy Consumption of Buildings in Lhasa // Buildings. – 2025. – Vol.
– No. 4. – Art. 649. – DOI: https://doi.org/10.3390/buildings15040649.
Soussi I., Mahanta N. R., Yadav A. Analysis of BIPV in a UAE Building for Cooling Load Reduction // Discover Energy.
– 2025. – Vol. 5. – Art. 33. – DOI: https://doi.org/10.1007/s43937-025-00083-7.
Roberts F., Yang S., Du H., Yang R. Effect of Semi-Transparent a-Si PV Glazing within Double-Skin Façades on Visual
and Energy Performances under the UK Climate Condition // Renewable Energy. – 2023. – Vol. 207. – P. 601–610. –
DOI: https://doi.org/10.1016/j.renene.2023.03.023.
Ritzer D. B., Abdollahi Nejand B., Ruiz-Preciado M. A., Gharibzadeh S., Hu H., Diercks A., Feeney T., Richards B. S.,
Abzieher T., Paetzold U. W. Translucent Perovskite Photovoltaics for Building Integration // Energy & Environmental
Science. – 2023. – Vol. 16. – No. 5. – P. 2212–2225. – DOI: https://doi.org/10.1039/D2EE04137E.
Salameh T., Assad M. E. H., Tawalbeh M., Ghenai C., Merabet A., Öztop H. F. Analysis of Cooling Load on Commercial
Building in UAE Climate Using Building Integrated Photovoltaic Façade System // Solar Energy. – 2020. – Vol. 199. –
P. 617–629. – DOI: https://doi.org/10.1016/j.solener.2020.02.062.
O‘zbekiston Respublikasining 2019-yil 21-maydagi O‘RQ–539-son “Qayta tiklanuvchi energiya manbalaridan
foydalanish to‘g‘risida”gi Qonuni [Elektron resurs]. – Qonunchilik ma’lumotlari milliy bazasi. – URL: https://lex.uz/
docs/-4346831 (murojaat sanasi: 13.08.2026).
O‘zbekiston Respublikasining 2024-yil 7-avgustdagi O‘RQ–940-son “Energiyani tejash, undan oqilona foydalanish
va energiya samaradorligini oshirish to‘g‘risida”gi Qonuni [Elektron resurs]. – Qonunchilik ma’lumotlari milliy
bazasi. – URL: https://lex.uz/docs/-7052085 (murojaat sanasi: 13.08.2026).
Downloads
Published
Issue
Section
License
Copyright (c) 2026 MUHANDISLIK VA IQTISODIYOT

This work is licensed under a Creative Commons Attribution 4.0 International License.