HUDUDIY IQTISODIY RIVOJLANISHDA KICHIK BIZNESNING INSTITUTSIONAL OMILLARI
DOI:
https://doi.org/10.5281/zenodo.20751744Keywords:
kichik biznes, institutsional omillar, hududiy iqtisodiy rivojlanish, biznes-iqlim, iqtisodiy o‘sish, regressiya tahlili, mintaqaviy siyosat, soliq yuklamasi, moliyaviy infratuzilma.Abstract
Ushbu tadqiqotda O‘zbekiston Respublikasi mintaqalarida kichik biznesning rivojlanishiga ta’sir etuvchi
institutsional omillar kompleks tarzda o‘rganilgan. 2020–2025-yillardagi statistik ma’lumotlar, davlat dasturlari va normativ-
huquqiy bazaga asoslangan holda kichik biznesning hududiy iqtisodiy o‘sishga qo‘shayotgan hissasi miqdoriy va sifat
jihatidan tahlil qilingan. Regressiya tahlili, korrelyatsion ko‘rsatkichlar va panel model qo‘llanilgan holda institutsional omillar
— qonunchilik muhiti, moliyaviy infratuzilma, soliq yuklamasi, davlat ko‘magi va biznes-iqlim — bilan hududiy YaIM
o‘sishi o‘rtasidagi bog‘liqlik aniqlangan. Natijalar institutsional muhit sifati kichik biznes faolligi va hududiy iqtisodiy ko‘rsatkichlarga
sezilarli ta’sir ko‘rsatishini ko‘rsatadi. So‘nggi qismda amaliy tavsiyalar berilgan
References
Acemoglu D., Robinson J.A. Why Nations Fail: The Origins of Power, Prosperity, and Poverty. – New York: Crown
Publishers, 2012. – 544 p.
Ayyagari M., Beck T., Demirgüç-Kunt A. Small and Medium Enterprises Across the Globe: New Evidence. World Bank
Policy Research Working Paper No. 10412. – Washington, D.C.: World Bank, 2023.
Azimov B., Xasanov R. Kichik biznes va mintaqaviy nomutanosibliklar: O‘zbekiston tajribasi // O‘zbekiston iqtisodiy
jurnali. – 2023. – №4(18). – B. 45–62.
Baumol W.J., Litan R.E., Schramm C.J. Good Capitalism, Bad Capitalism, and the Economics of Growth and Prosperity.
– New Haven: Yale University Press, 2007. – 338 p.
De Soto H. The Mystery of Capital: Why Capitalism Triumphs in the West and Fails Everywhere Else. – New York:
Basic Books, 2000. – 275 p.
Driscoll J.C., Kraay A.C. Consistent Covariance Matrix Estimation with Spatially Dependent Panel Data // Review of
Economics and Statistics. – 1998. – Vol. 80, №4. – P. 549–560.
European Bank for Reconstruction and Development. Transition Report 2024–25: Committing to Change. – London:
EBRD Publications, 2024. – P. 88–102.
Hausman J.A. Specification Tests in Econometrics // Econometrica. – 1978. – Vol. 46, №6. – P. 1251–1271.
International Monetary Fund. Republic of Uzbekistan: 2025 Article IV Consultation — Staff Report. IMF Country Report
No. 25/047. – Washington, D.C.: International Monetary Fund, 2025. – 72 p.
Krugman P. Increasing Returns and Economic Geography // Journal of Political Economy. – 1991. – Vol. 99, №3. – P.
–499.
Ménard C., Shirley M.M. Handbook of New Institutional Economics. 2nd ed. – Berlin: Springer, 2022. – 1212 p.
North D.C. Institutions, Institutional Change and Economic Performance. – Cambridge: Cambridge University Press,
– 152 p.
OECD. SME Policy Index: Central Asia 2024 — Improving Governance for SME Development. – Paris: OECD
Publishing, 2024. – P. 187–223.
O‘zbekiston Respublikasi Markaziy banki. 2024-yil uchun yillik hisobot. – Toshkent: O‘zbekiston Respublikasi Markaziy
banki, 2025. – 186 b.
O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining 2022-yil 28-yanvardagi “2022—2026-yillarga mo‘ljallangan Yangi
O‘zbekistonning taraqqiyot strategiyasi to‘g‘risida”gi PF-60-son Farmoni. https://lex.uz/ru/docs/-5841063
O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining 2026-yil 16-fevraldagi “Mamlakat taraqqiyotining 2030-yilgacha mo‘ljallangan
ustuvor yo‘nalishlari doirasida islohotlarni izchil davom ettirish va yangi bosqichga olib chiqishning qo‘shimcha choratadbirlari
to‘g‘risida”gi PF-21-son Farmoni. https://lex.uz/uz/docs/-8050769
O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining 2023-yil 10-noyabrdagi “Kichik va o‘rta biznesni moliyaviy qo‘llab-quvvatlash
tizimini takomillashtirish chora-tadbirlari to‘g‘risida”gi PF-193-son Farmoni. https://lex.uz/uz/docs/-6658633
O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining 2024-yil 7-sentabrdagi “Kichik biznesni uzluksiz qo‘llab-quvvatlash” kompleks
dasturini takomillashtirish chora-tadbirlari to‘g‘risida”gi PQ-312-son qarori https://lex.uz/uz/docs/-7093832
O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining 2025-yil 26-sentabrdagi “Tadbirkorlik subyektlarini yangicha yondashuvlar
asosida qo‘llab-quvvatlash chora-tadbirlari to‘g‘risida”gi PF-176-son Farmoni. https://lex.uz/ru/docs/-7746045
O‘zbekiston Respublikasi Milliy statistika qo‘mitasi. O‘zbekiston Respublikasida kichik biznes va xususiy tadbirkorlik:
statistik to‘plam. – Toshkent: Milliy statistika qo‘mitasi, 2025. – 214 b.
Porter M.E. The Competitive Advantage of Nations. – New York: Free Press, 1998. – 855 p.
Rodrik D. One Economics, Many Recipes: Globalization, Institutions, and Economic Growth. – Princeton: Princeton
University Press, 2008. – 263 p.
Shi Y., Mamadiyorov O. Institutional Quality and Small Enterprise Performance in Transition Economies: Evidence
from Central Asia // Journal of Comparative Economics. – 2024. – Vol. 52, №1. – P. 112–131.
Toshmatov A., Yusupov N. O‘zbekistonda kichik biznesning iqtisodiy o‘sishga ta’siri: empirik tahlil // Iqtisodiyot va
moliya jurnali. – 2024. – №2(24). – B. 12–28.
World Bank Group. Business Climate and Economic Growth: Global Evidence. World Bank Policy Research Working
Paper No. 10821. – Washington, D.C.: World Bank, 2024. – 48 p.
Xalqaro moliya korporatsiyasi. O‘zbekistonda kichik va o‘rta biznes: imkoniyatlar va to‘siqlar. – Toshkent: IFC
O‘zbekiston vakolatxonasi, 2025. – 96 b.
Downloads
Published
Issue
Section
License
Copyright (c) 2026 MUHANDISLIK VA IQTISODIYOT

This work is licensed under a Creative Commons Attribution 4.0 International License.