YO‘LLARDAGI MUZLAMALARNI ERITISHDA QO‘LLANILADIGAN VOSITALARNING ZARARI VA UNI KAMAYTIRISH BO‘YICHA TAKLIFLAR.
DOI:
https://doi.org/10.5281/zenodo.17520104Keywords:
natriy xlorid, muzlamaga qarshi vosita, atrof-muhit, bioturli-tumanlik, korroziya, yo‘l qoplamasi, suv havzalari ifloslanishi, ekologik xavf, texnik tuz aralashmasi, barqaror yechimlar.Abstract
Texnik natriy xlorid va qum aralashmasidan iborat bo‘lgan yo‘llarda muzlamalarni eritish vositalari nisbatan
arzon va samarali bo‘lgani sababli O‘zbekistonda keng qo‘llaniladi. Uning atrof-muhitga, bioxilma-xillikka keltiradigan
zarari juda katta bo‘lib, suv tanqisligi sharoiti uning salbiy ta’sirlarini yanada kuchaytiradi. Natriy xlorid o‘simliklarga salbiy
ta’sir ko‘rsatishi bilan birga, qish faslida yo‘llardan chiqqan qorlarni turli kanallar va boshqa suv havzalariga tashlanishi
natijasida ularning natriy xlorid tuzlari bilan ifloslanishiga olib keladi. Bundan tashqari, muzlamaga qarshi vosita tarkibidagi
natriy xlorid temir-beton konstruksiyalariga, yo‘llardan foydalanadigan transport vositalarining metall qismlariga kuchli
salbiy ta’sir qilib, korroziya jarayonini tezlashtiradi, uskuna va inshootlarni ishdan chiqaradi. Maqolada yuqorida keltirilgan
salbiy ta’sirlarni kamaytirish bo‘yicha tadqiqotlar olib borilgan va ilmiy asoslangan tavsiyalar berilgan
References
Busel, A. V., Isakov, S. S. Novyy protivogololednyy material. // Nauka i tekhnika v dorozhnoy otrasli, 1998, №3, s.
–19.
Vasilyev, A. P., Balovnev, V. I., Korsunskiy, M. B. va boshq. Remont i soderzhaniye avtomobilnyx dorog: Spravochnik
inzhenera-dorozhnika. Tahr. A. P. Vasilyev. — M.: Transport, 1989. — 390 s.
Volkov, A. I., Jarskiy, I. M. Bolshoy ximicheskiy spravochnik. — M.: Sovetskaya shkola, 2005. — 608 s.
Vasilyev, A. P. Sostoyaniye dorog i bezopasnost dvijeniya avtomobiley v slojnyx pogodnyx usloviyax. — M.: Transport,
— 246 s.
VSN 6-90. Pravila diagnostiki i otsenki sostoyaniya avtomobilnyx dorog. — M.: Transport, 1990. — 54 s.
Gluxov, A. T. Rekomendatsii po ispolzovaniyu protivogololednyx materialov na pokrytiyax avtomobilnyx dorog po
usloviyu oxrany okrujayushchey sredy. // Aktualnyye problemy transporta Rossii: Trudy mezhdunarodnoy nauchnoprakticheskoy
konferentsii, vyp. 3. — Saratov: Saratov. gos. texn. un-t, 1999. — S. 109–114.
Busel, A. V., Isakov, S. S. Novyy protivogololednyy material. // Nauka i tekhnika v dorozhnoy otrasli, 1998, №3, s.
–19.
Volkov, A. I., Jarskiy, I. M. Bolshoy ximicheskiy spravochnik. — M.: Sovetskaya shkola, 2005. — 608 s.
Gluxov, A. T. Rekomendatsii po ispolzovaniyu protivogololednyx materialov na pokrytiyax avtomobilnyx dorog po
usloviyu oxrany okrujayushchey sredy. // Aktualnyye problemy transporta Rossii: Trudy mezhdunarodnoy nauchnoprakticheskoy
konferentsii, vyp. 3. — Saratov: Saratov. gos. texn. un-t, 1999. — S. 109–114.
Podolskiy, V. P., Samodurova, T. V., Fedorova, Yu. V. Ekologicheskiye aspekty zimnego soderzhaniya dorog. —
Voronej: Voronejskaya gos. arx.-stroit. akad., 2000. — 152 s.
Prusenko, Ye. D., Sedov, A. V. Zakonomernosti razrusheniya dorozhnyx asfaltobetonnыx pokrytiy v agressivnyx
sredax protivogololednyx materialov. // Problemy ekspluatatsii avtomobilnyx dorog: Sb. nauch. tr., Xarkov: Znaniye,
— S. 72–77.
Prixodko, M. G. Spravochnik inzhenera-sinoptika. — L.: Gidrometeoizdat, 1986. — 327 s.
Poryadok provedeniya otsenki urovnya soderzhaniya avtomobilnyx dorog obshchego polzovaniya federalnogo
znacheniya. — Prikaz Mintransa Rossii ot 08.06.2012 №163.
Periodichnost provedeniya vidov rabot po soderzhaniyu avtomobilnyx dorog obshchego polzovaniya federalnogo
znacheniya i iskusstvennyx sooruzheniy na nix. — Prikaz Mintransa Rossii ot 01.11.2007 №157.
Downloads
Published
Issue
Section
License
Copyright (c) 2025 MUHANDISLIK VA IQTISODIYOT
This work is licensed under a Creative Commons Attribution 4.0 International License.