SANOAT KOOPERATSIYASI SHAROITIDA TEMIR YOʻL MASHINASOZLIGI KORXONALARINING IQTISODIY INTEGRATSIYALASHUV MEXANIZMLARI
DOI:
https://doi.org/10.5281/zenodo.23733922Abstract
Maqolada sanoat kooperatsiyasi sharoitida temir yoʻl mashinasozligi korxonalarining iqtisodiy integratsiyalashuv mexanizmlari tadqiq etilgan. Integratsiyaning vertikal, gorizontal, shartnomaviy va mulkiy shakllari nazariy jihatdan tizimlashtirilib, Oʻzbekiston amaliyotidagi mexanizmlar - xolding ichki integratsiyasi, tarmoqlararo memorandumlar, ishonchli boshqaruv va xususiylashtirish hamda xorijiy kompaniyalar bilan texnologik alyanslar tipologiyasi ishlab chiqilgan. Mexanizmlar mulkiy integratsiya darajasi va texnologik oʻrganish salohiyati boʻyicha pozitsiyalashtirilgan, davlat tomonidan qoʻllab-quvvatlash vositalarining integratsiyaga taʼsiri baholangan hamda integratsiya shaklini tanlash va uning sof iqtisodiy samarasini aniqlashga doir yondashuv taklif etilgan.Keywords
iqtisodiy integratsiya, vertikal integratsiya, sanoat kooperatsiyasi, temir yoʻl mashinasozligi, qoʻshma korxona, ishonchli boshqaruv, texnologiya transferiReferences
Spot.uz. Oʻzbekiston Xitoydan 88 ta lokomotiv xarid qiladi hamda 250 ta yoʻlovchi vagonini quradi [Elektron resurs]. — 2025. — 13-noyabr. — URL: https://www.spot.uz/oz/2025/11/13/new-trains/
ROLLINGSTOCK Agency. Uzbekistan unveils five-year rolling stock renewal plan [Elektron resurs]. — 2025. — 18 November. — URL: https://rollingstockworld.com/locomotives/uzbekistan-unveils-five-year-rolling-stock-renewal-plan/
Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining 2022-yil 24-yanvardagi Respublikada ishlab chiqarishni rivojlantirish va sanoat kooperatsiyasini kengaytirishning samarali tizimini yaratish chora-tadbirlari toʻgʻrisida PQ-99-son qarori. https:// president.uz/oz/lists/view/4938
Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining 2026-yil 6-fevraldagi Mahalliy ishlab chiqarish va sanoat kooperatsiyasini yangi tizim asosida rivojlantirish boʻyicha birinchi navbatdagi chora-tadbirlar toʻgʻrisida PF-17-son farmoni. https:// president.uz/oz/lists/view/8927
Oʻzbekiston Respublikasining 2024-yil 27-noyabrdagi Temir yoʻl transporti toʻgʻrisida OʻRQ-1006-son Qonuni. https:// lex.uz/uz/docs/-7239390?ONDATE=01.01.2025
Oʻzbekiston Respublikasining 2019-yil 10-maydagi Davlat-xususiy sheriklik toʻgʻrisida OʻRQ-537-son Qonuni. https:// lex.uz/docs/-4329270
Balassa, B. (1961). The Theory of Economic Integration.
Williamson, O. E. (1975). Markets and Hierarchies: Analysis and Antitrust Implications.
Grossman, S. J., & Hart, O. D. (1986). The costs and benefits of ownership: A theory of vertical and lateral integration. Journal of Political Economy, 94(4), 691–719. https://doi.org/10.1086/261404
Harrigan, K. R. (1985). Vertical integration and corporate strategy. Academy of Management Journal, 28(2), 397–425. https://doi.org/10.5465/256208
Powell, W. W. (1990). Neither market nor hierarchy: Network forms of organization. Research in Organizational Behavior, 12, 295–336.
Gulati, R. (1998). Alliances and networks. Strategic Management Journal, 19(4), 293–317.
Kogut, B. (1988). Joint ventures: Theoretical and empirical perspectives. Strategic Management Journal, 9(4), 319–332. https://doi.org/10.1002/smj.4250090403
Hennart, J. (1988). -F. A transaction costs theory of equity joint ventures. Strategic Management Journal, 9(4), 361–374. https://doi.org/10.1002/smj.4250090406
Teece, D. J. (1986). Profiting from technological innovation: Implications for integration, collaboration, licensing and public policy. Research Policy, 15(6), 285–305. https://doi.org/10.1016/0048-7333(86)90027-2
Humphrey, J., & Schmitz, H. (2002). How does insertion in global value chains affect upgrading in industrial clusters?. Regional Studies, 36(9), 1017–1027. https://doi.org/10.1080/0034340022000022198
Клейнер, Г. Б. (2008). Стратегия предприятия.
Miller, M. A. (2024). Vertically integrated structures for the formation of cooperative relations in the Omsk regionʼs industry. Russian Journal of Social Sciences and Humanities, 18(4), 226–234. https://doi.org/10.57015/
Mullabaev, B. B. (2017). Development of light industry branches in Uzbekistan based on vertical integration. Bulletin of Science and Practice, (10), 178–184.
Zoxidov, A. A. (2018). Markaziy Osiyo transport tizimini samarali boshqarish mexanizmini takomillashtirish: iqtisodiyot fanlari doktori dissertatsiyasi avtoreferati.
Saidmurodov, F. S. (2024). Temir yoʻl transport tizimini davlat tomonidan tartibga solish mexanizmi. Aktuar moliya va buxgalteriya hisobi, 4(11).
Spot.uz. Oʻzbekistonda 2026-yili jami 954 dona yuk va 70 dona yoʻlovchi vagoni ishlab chiqariladi [Elektron resurs]. — 2026. — 25-fevral. — URL: https://www.spot.uz/oz/2026/02/25/wagon-production/
Spot.uz. Oʻzbekistonda 115 tonnalik ogʻir yuk tashuvchi vagonlar ishlab chiqarish yoʻlga qoʻyiladi [Elektron resurs]. — 2025. — 28-iyul. — URL: https://www.spot.uz/oz/2025/07/28/railway-cargo/
Spot.uz. Toshkent yoʻlovchi vagonlarini qurish va taʼmirlash zavodi xususiylashtiriladi [Elektron resurs]. — 2026. — 6-yanvar. — URL: https://www.spot.uz/oz/2026/01/06/wagons-russia/
Spot.uz. Chexiya Škoda elektropoyezdlarini Oʻzbekistonga 2027-yilda yetkazib beradi [Elektron resurs]. — 2026. — 4-may. — URL: https://www.spot.uz/oz/2026/05/04/skoda/
Spot.uz. Oʻzbekiston va Vengriya vagonsozlik sohasida birgalikda ishlab chiqarishni yoʻlga qoʻyadi [Elektron resurs]. — 2025. — 22-may. — URL: https://www.spot.uz/oz/2025/05/22/hungary-transport/
Downloads
Published
Issue
Section
License
Copyright (c) 2026 MUHANDISLIK VA IQTISODIYOT
This work is licensed under a Creative Commons Attribution 4.0 International License.
