ANGREN VA YANGI ANGREN IESLARINING KUL-SHLAK AG‘DARMALARI TEXNOLOGIK NAMUNALARNING MODDIY TARKIBINI O‘RGANISH
DOI:
https://doi.org/10.5281/zenodo.21883787Keywords:
kul-shlak, issiqlik elektr stansiyasi, texnogen chiqindi, ag‘darma, moddiy tarkib, klark soni, ko‘mir, oltin, kumush, mis.Abstract
Ushbu maqolada Angren va Yangi Angren issiqlik elektr stansiyalarining (IES) ko‘p yillik faoliyati davomida
hosil bo‘lgan kul-shlak ag‘darmalaridan olingan texnologik namunalarning moddiy va mineralogik tarkibi tizimli
ravishda tadqiq etilgan. Olingan texnologik namunalarning kimyoviy, fazaviy va granulometrik tarkibini aniqlash maqsadida
zamonaviy rentgen-fazaviy (XRD) va rentgen-fluorestsent (XRF) tahlil usullaridan foydalanilgan. Tahlillar natijasida
kul-shlak aralashmasining asosiy qismini alyuminiy va kremniy oksidi birikmalaridan iborat alyumosilikatli faza tashkil
etishi hamda tarkibida sezilarli miqdorda temir oksidlari mavjudligi aniqlangan. Shuningdek, namunalarda skandiy, lantan
va ittriy kabi nodir va noyob yer elementlarining (REE) tarqalish qonuniyatlari hamda ularning mineralogik matritsadagi
bog‘lanish shakllari o‘rganilgan. Ag‘darmalardagi mineral va klinker moddalarning o‘zaro nisbati hamda ularning jismoniy-
mexanik xususiyatlari texnologik qayta ishlash mezonlari asosida baholangan. Tadqiqot davomida olingan ma’lumotlar
ushbu texnogen chiqindilarni metallurgiya sanoati uchun muqobil alyuminiy va nodir metallar xomashyosi sifatida
baholashga xizmat qiladi. Shu bilan birga, metallardan tozalangan qoldiq massaning mineral tarkibi uning qurilish materiallari
va sement ishlab chiqarish sanoatida gidravlik qo‘shimcha sifatida qo‘llanilishi mumkinligini ko‘rsatdi. Olingan natijalar
o‘rganilayotgan KSA poligonlarining ekologik yuklamasini kamaytirish va ularni sanoat aylanmasiga kompleks jalb
etishning ilmiy-amaliy asosini yaratadi.
References
Снурников А.П. Комплексное использование минеральных ресурсов в цветной металлургии. – М.:
Металлургия, 1986. – 384 с.
Санакулов К.С., Шеметов П.А. Концептуальные основы решения проблем переработки техногенного сырья.
Горный вестник Узбекистана, №4 (43), 2010 г. 7-11 с.
Санакулов К.С. Диссертация на соискание ученой степени доктора технических наук. Обоснование и
разработка технологии переработки отходов горно-металлургических производств. Навоий 2009 г.
Санакулов К.С. К вопросу обоснования и разработки технологии переработки отходов горно-металлургических
производств. Горный вестник Узбекистана №1(36), 2009 г. 27-38с.
М.А. Комаров и др. Горно-промышленные отходы-дополнительный источник минерального сырья /
Минеральные ресурсы России – 2007. - №4. – С.3-9.
Джумаев М.Х. Прошлое и будущее Такобского месторождения // Горный журнал. Цветные металлы: спец.
вып. - 2003. - С. 50-51.
Квайсинское горно-обогатительное предприятие: рудная база и перспективы развития / О.С. Каландадзе,
Г.П. Кереселидзе, М.И. Чохонелидзе, В.В. Миронов // Горный журнал. - 2004. - № 4. - С. 57-60.
Кушнаренко Ю.С. Гравитационное обогащение твердых полезных ископаемых // Лабораторные и
технологические исследования минерального сырья: обзор, информ. Вып. 3. - М.: АОЗТ «Геоинформ Марк». - 1996.
- 48. с.
Лесовик Р.В. Комплексное использование хвостов мокрой магнитной сепарации железистых кварцитов //
Горный журнал. - 2004. - № 1. С 76-77.
Blissett, R. S., & Rowson, N. A. (2012). A review of the utilization of coal fly ash as a resource for aluminium and
other precious and strategic metals. Minerals Engineering, 34, 48–67.
Yao, Z. T., Ji, X. S., Sarker, P. K., Tang, J. H., Ge, L. Q., Xia, M. S., & Xi, Y. Q. (2015). A comprehensive review on
the applications of coal fly. Earth-Science Reviews, 141, 105–121.
Dai, S., Finkelman, R. B., French, D., Hower, J. C., Graham, I. T., & Zhao, L. (2016). Modes of occurrence of
critical elements in coal fly ash: A review. International Journal of Coal Geology, 166, 126–134.
Ahmaruzzaman, M. (2010). A review on the utilization of fly ash. Progress in Energy and Combustion Science,
(3), 327–363.
Chanturiya, V. A., & Bunin, I. J. (2021). Modern methods of processing and complex utilization of technogenic
waste from thermal power industry. Journal of Mining Science, 57(3), 481–495.
Downloads
Published
Issue
Section
License
Copyright (c) 2026 MUHANDISLIK VA IQTISODIYOT

This work is licensed under a Creative Commons Attribution 4.0 International License.