TEMIR YOʻL TRANSPORTIDA TASHILAYOTGAN YUKLAR USTIDAN SAMARALI BOJXONA NAZORATINI TAʼMINLASHNING TASHKILIY-BOSHQARUV MEXANIZMINI TAKOMILLASHTIRISH
DOI:
https://doi.org/10.5281/zenodo.21818451Abstract
Temir yoʻl transportida tashilayotgan yuklar ustidan bojxona nazoratini tashkil etishning amaldagi tashkiliy-
boshqaruv mexanizmi tizimli tahlil qilinadi. Tadqiqot doirasida 2020-2024-yillarda temir yoʻl chegara bojxona postlari
orqali olib oʻtilgan yuk oqimining dinamikasi, postlar kesimidagi oqim konsentratsiyasi (HHI = 2 266), texnik nazorat vositalarining
yuk hajmi boʻyicha vaznlangan qamrovi hamda 2024-2025-yillarda hujjatlashtirilgan 11 ta huquqbuzarlik holatining
aniqlash kanallari boʻyicha empirik taqsimoti baholangan. Olingan natijalar temir yoʻl transportida bojxona nazoratining
samaradorligini oshirishga xizmat qiluvchi tashkiliy-boshqaruv mexanizmlarini takomillashtirishning ustuvor yoʻnalishlarini
aniqlash imkonini beradi.
Keywords
temir yoʻl bojxona nazorati, tashkiliy-boshqaruv mexanizmi, tanlanma nazorat, xavfni boshqarish, vagon xavf profili, tranzit, SMGS, inspeksion koʻrik majmuasi, savdoni soddalashtirish, chegara ishqalanishi.References
Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining 2025-yil 27-yanvardagi PQ-28-son «Oʻzbekiston Respublikasining transportlogistika
tizimini yanada rivojlantirish chora-tadbirlari toʻgʻrisida»gi qarori [Elektron resurs]. – Qonunchilik maʼlumotlari
milliy bazasi. – Kirish rejimi: https://lex.uz/acts/7342148 (murojaat qilingan sana: 01.08.2026).
Widdowson, D. Managing Risk in the Customs Context / D. Widdowson // Customs Modernization Handbook / eds.
L. De Wulf, J. B. Sokol. – Washington, DC : World Bank, 2005. – P. 91–99.
World Customs Organization. International Convention on the Simplification and Harmonization of Customs
Procedures (Revised Kyoto Convention). – Brussels : WCO, 1999. – (The Republic of Uzbekistan acceded under
the Law of the Republic of Uzbekistan No. OʻRQ-654 dated 2020-yil 21-dekabr).
Hintsa, J. Customs Risk Management (CRiM): A Survey of 24 WCO Member Administrations / J. Hintsa, J.
Ahokas. – Lausanne : Cross-border Research Association, 2010. – 68 p.
Moïsé, E. Trade Facilitation Indicators: The Potential Impact of Trade Facilitation on Developing Countries’
Trade / E. Moïsé, S. Sorescu // OECD Trade Policy Papers. – Paris : OECD Publishing, 2013. – No. 144.
Grainger, A. Trade Facilitation: A Conceptual Review / A. Grainger // Journal of World Trade. – 2011. – Vol. 45, No.
– P. 39–62.
World Trade Organization. Agreement on Trade Facilitation (TFA). – Geneva : WTO, 2017.
Downloads
Published
Issue
Section
License
Copyright (c) 2026 MUHANDISLIK VA IQTISODIYOT
This work is licensed under a Creative Commons Attribution 4.0 International License.
