RAQAMLI IQTISODIYOTNING TRANSFORMATSION MODELI OMILLARI VA DRAYVERLARI
DOI:
https://doi.org/10.5281/zenodo.21740006Keywords:
raqamli iqtisodiyot, raqamli transformatsiya, transformatsion model, raqamlashtirish omillari, raqamli iqtisodiyot drayverlari, raqamli infratuzilma, inson kapitali.Abstract
Raqamli iqtisodiyotning transformatsion modeli omillari va drayverlari aniqlanib, raqamlashtirishning global
dinamikasi kompleks tahlil qilinadi, mamlakatlarning raqamli transformatsiyaga tayyorlik darajasi qiyosiy baholanadi hamda
aniqlangan omillarning O‘zbekiston Respublikasi misolidagi amaliy namoyon bo‘lishi tahlil etiladi. Xalqaro Elektraloqa Ittifoqi
(ITU), BMTning Savdo va taraqqiyot bo‘yicha konferensiyasi (UNCTAD) hamda Jahon bankining GovTech Maturity
Index ma’lumotlari asosida aloqa infratuzilmasi va davlat boshqaruvining institutsional mexanizmlari raqamli transformatsiyaning
eng tez rivojlanadigan drayverlari ekani, inson kapitali, raqamli ko‘nikmalar hamda ilmiy-tadqiqot salohiyati esa
rivojlangan va rivojlanayotgan mamlakatlar o‘rtasidagi tarkibiy tafovutni belgilovchi eng inert omillar bo‘lib qolayotgani
asoslab beriladi. O‘zbekiston misolida AKT bozori hajmi, raqamli xizmatlar eksporti va davlatning raqamli yetuklik ko‘rsatkichlari
jadal o‘sayotgan bo‘lsa-da, ilg‘or texnologiyalarga tayyorlik indeksining ko‘nikmalar hamda ilmiy-tadqiqot va tajriba-
konstruktorlik ishlari komponentlari bilan uyg‘unlik hali yetarli darajada ta’minlanmaganligi aniqlanadi. Tahlil natijalari
asosida inson kapitalini tizimli rivojlantirish, ilmiy-tadqiqot salohiyatini mustahkamlash, raqamli texnologiyalarni iqtisodiyot
tarmoqlarida keng joriy etish hamda korxonalarning raqamli transformatsiyasini moliyaviy qo‘llab-quvvatlashga qaratilgan
amaliy tavsiyalar ishlab chiqiladi.
References
O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining 2020-yil 5-oktabrdagi PF–6079-son «Raqamli O‘zbekiston – 2030»
strategiyasini tasdiqlash va uni samarali amalga oshirish chora-tadbirlari to‘g‘risidagi Farmoni. [Elektron resurs]. –
URL: https://lex.uz/docs/5031048
O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining 2020-yil 28-apreldagi PQ–4699-son «Raqamli iqtisodiyot va elektron
hukumatni keng joriy etish chora-tadbirlari to‘g‘risida»gi qarori. [Elektron resurs]. – URL: https://lex.uz/docs/4800661
Westerman G., Bonnet D., McAfee A. Leading Digital: Turning Technology into Business Transformation. – Boston :
Harvard Business Review Press, 2014. – 292 p.
Лапидус Л. В. Цифровая экономика: управление электронным бизнесом и электронной коммерцией :
монография. – М. : ИНФРА-М, 2018. – 479 с.
Цифровизация и доступность : коллективная монография / под ред. Ю. М. Осипова, М. И. Лугачева, Т.
С. Сухиной, Т. Н. Юдиной. – М. : Экономический факультет МГУ имени М. В. Ломоносова, 2021. – 480 с.
Vial G. Understanding Digital Transformation: A Review and a Research Agenda // The Journal of Strategic Information
Systems. – 2019. – Vol. 28, No. 2. – P. 118–144.
Matt C., Hess T., Benlian A. Digital Transformation Strategies // Business & Information Systems Engineering. – 2015.– Vol. 57, No. 5. – P. 339–343.
Bukht R., Heeks R. Defining, Conceptualising and Measuring the Digital Economy. – Manchester : University of
Manchester, 2017. – (GDI Development Informatics Working Paper; No. 68). – 24 p.
Осипов Ю. М., Юдина Т. Н., Гелисханов И. З. Информационно-цифровая экономика: концепт, основные
параметры, механизмы реализации // Вестник Московского университета. Серия 6: Экономика. – 2019.
– № 3. – С. 41–60.
Цифровая трансформация экономики: факторы, оценки, перспективы : сборник статей. – Екатеринбург
: Институт экономики УрО РАН, 2024.
Сайфулина А. Ф. Цифровая трансформация Узбекистана: модернизация экономики и производства в
эпоху Индустрии 4.0 // Universum: экономика и юриспруденция. – 2024. – № 6 (116).
Abdurahmonov K. X., Ochilov A. O. Yashil texnologiyalar va raqamlashtirish ta’sirida mehnat bozorining o‘zgarishi //
Iqtisodiyot markazida. – 2025. – 6-jild, 4-son.
Axunova Sh. N., To‘ychiyeva Sh. A. O‘zbekiston iqtisodiyotini raqamlashtirishdagi to‘siqlar va istiqbollar // Texnik
va raqamli texnologiyalarni amaliy qo‘llash va ularning innovatsion yechimlari : xalqaro ilmiy-texnik konferensiya
materiallari. – Farg‘ona : TATUFF, 2023.
Gainutdinova L. A. O‘zbekiston kitob bozorining raqamli transformatsiyasi: global tendensiyalar va mintaqaviy
xususiyatlar. [Elektron resurs] // CyberLeninka. – URL: https://cyberleninka.ru/article/n/tsifrovaya-transformatsiyaknizhnogo-
rynka-uzbekistana-globalnye-trendy-i-regionalnaya-spetsifika
UNCTAD. Technology and Innovation Report 2025: Inclusive Artificial Intelligence for Development. – Geneva ; New
York : United Nations, 2025. – 168 p. – URL: https://unctad.org/publication/technology-and-innovation-report-2025
World Bank. Uzbekistan Digital Inclusion Project (P179108): Project Information Document. – Washington,
DC : World Bank, 2023. – URL: https://documents1.worldbank.org/curated/en/099210011092233909/txt/
P17910805054e5060832f010c9f3eb0499.txt
International Telecommunication Union (ITU). Measuring Digital Development: Facts and Figures 2025. – Geneva :
ITU, 2025. – URL: https://www.itu.int/dms_pub/itu-d/opb/ind/d-ind-ict_mdd-2025-3-pdf-e.pdf
World Intellectual Property Organization (WIPO). Global Innovation Index 2025 (Executive Version). – Geneva : WIPO,
– URL: https://www.wipo.int/edocs/pubdocs/en/wipo-pub-2000-2025-exec-en-global-innovation-index-2025.pdf
World Economic Forum. Global Cybersecurity Outlook 2025. – Geneva : World Economic Forum, 2025. – URL: https://
www.weforum.org/publications/
O‘zbekiston Respublikasi Raqamli texnologiyalarni rivojlantirish agentligi; IT Park Uzbekistan. O‘zbekiston AKT
sektorining 2025-yilda rivojlanish natijalari (AKT xizmatlari eksporti, bozor hajmi, Jahon bankining GTMI reytingi).
[Elektron resurs]. – URL: https://www.tadviser.ru/index.php/Statya:IKT-rynok_Uzbekistana
O‘zbekiston Respublikasi Davlat statistika qo‘mitasi. O‘zbekistonning AKT sohasi va raqamli iqtisodiyotini rivojlantirish
bo‘yicha statistik ma’lumotlar, 2020–2025. [Elektron resurs]. – URL: https://stat.uz
Downloads
Published
Issue
Section
License
Copyright (c) 2026 MUHANDISLIK VA IQTISODIYOT
This work is licensed under a Creative Commons Attribution 4.0 International License.