INVESTITSIYA RISKLARINI BOSHQARISH TIZIMIDAGI MUAMMOLAR VA ULARGA TA’SIR ETUVCHI OMILLAR TAHLILI

INVESTITSIYA RISKLARINI BOSHQARISH TIZIMIDAGI MUAMMOLAR VA ULARGA TA’SIR ETUVCHI OMILLAR TAHLILI

Authors

  • Nodira Sobirjonova

DOI:

https://doi.org/10.5281/zenodo.20839828

Keywords:

investitsiya riski, risk-menejment, ISO 31000:2018, COSO ERM, CMMI, panel regressiya, texnologik omil, domino effekt, O‘zbekiston ishlab chiqarish sektori

Abstract

Ushbu maqolada O‘zbekiston ishlab chiqarish korxonalarida investitsiya risklarini boshqarish tizimidagi
tarkibiy muammolar va ularni yuzaga keltiruvchi ichki hamda tashqi omillar kompleks tahlil qilinadi. Tadqiqot 87 ta korxona
bo‘yicha 2021–2025-yillar oralig‘ida to‘plangan 522 ta kuzatuvni qamrab olgan panel ma’lumotlar bazasiga asoslanadi.
CMMI v2.0, ISO 31000:2018 mezonlari, panel regressiya modeli (R² = 0,681), GAP-tahlil, SWOT va PESTEL yondashuvlari
qo‘llaniladi. Tahlil natijasida texnologik omilning (β = −0,412) investitsiya risklariga eng kuchli salbiy ta’sir ko‘rsatishi,
CRO institutining barcha 87 ta korxonada yo‘qligi va Domino effekt zanjiri (D-1 → D-7) aniqlandi. Tadqiqot milliy sharoitga
moslashtirilgan 3D-UZIRM modelini ishlab chiqish zaruratini asoslaydi.

Author Biography

Nodira Sobirjonova

Namangan davlat texnika universiteti tayanch doktoranti


References

ISO 31000:2018. Risk management – Guidelines. Geneva: International Organization for Standardization, 2018.

COSO. Enterprise Risk Management – Integrating with Strategy and Performance. – New York: COSO, 2017.

Kaplan R., Mikes A. Managing Risks: A New Framework // Harvard Business Review. – 2012. – Vol. 90, No. 6. – P.

–60.

Hubbard D.W. The Failure of Risk Management. – Hoboken: Wiley, 2009. – P. 82–85.

Crouhy M., Galai D., Mark R. The Essentials of Risk Management. – New York: McGraw-Hill, 2006. – P. 33–36.

Stulz R. Risk Management and Derivatives. – Cleveland: South-Western, 2002. – P. 41–43.

Jensen M.C., Meckling W.H. Theory of the firm: managerial behavior, agency costs and ownership structure // Journal

of Financial Economics. – 1976. – Vol. 3, No. 4. – P. 305–360.

DiMaggio P.J., Powell W.W. The Iron Cage Revisited: Institutional Isomorphism and Collective Rationality in

Organizations // American Sociological Review. – 1983. – Vol. 48. – P. 147–160.

Power, M. (2009). The Risk Management of Nothing. Accounting, Organizations and Society, 34(6–7), 849–855.

Knight, F.H. (1921). Risk, Uncertainty and Profit. Boston: Houghton Mifflin.

Yin R.K. Case Study Research and Applications. 6th ed. – Thousand Oaks: SAGE, 2018. – P. 48–56.

Heinrich H.W. Industrial Accident Prevention. – New York: McGraw-Hill, 1931.

Reason J. Human Error. – Cambridge: Cambridge University Press, 1990.

Berkinov B.B. O‘zbekistonda investitsiya muhitini shakllantirishning iqtisodiy mexanizmlari. – Toshkent: Fan, 2019. –

-b.

Vahobov A. Moliyaviy risklarni boshqarish. – Toshkent: Finans, 2019. – 93-b.

Jo‘rayev T. Investitsiya loyihalarini baholash metodologiyasi. – Toshkent: TDIU, 2020. – 58-b.

Muhitdinov, Sh.A. (2021). O‘zbekiston sanoat korxonalarida risk-menejment tizimini takomillashtirish. Iqtisodiyot va

innovatsion texnologiyalar, 2021(4), 88–102.

Downloads

Published

2026-06-01
Loading...