BANKLARDA ICHKI NAZORAT TIZIMI SAMARADORLIGINING MOLIYAVIY BARQARORLIKKA TA’SIRI

BANKLARDA ICHKI NAZORAT TIZIMI SAMARADORLIGINING MOLIYAVIY BARQARORLIKKA TA’SIRI

Authors

  • Abdijabbar Nurmuxammedov

DOI:

https://doi.org/10.5281/zenodo.20509563

Keywords:

ichki nazorat tizimi (ICS); moliyaviy barqarorlik (FS); bank boshqaruvi; risk-menejment; kapital yetarliligi (CAR); muammoli kreditlar (NPL); aktivlar rentabelligi (ROA); likvidlik (LCR); IT-audit; compliance; raqamlashtirish; kiberxavfsizlik; audit mustaqilligi; inson kapitali; Basel III/IV; COSO; iqtisodiy barqarorlik

Abstract

2021–2025-yillar O‘zbekiston bank sektori uchun iqtisodiy modernizatsiya davri bo‘ldi. Bu jarayonda davlat
ulushi qisqarib, raqamli moliyaviy xizmatlar kengaydi, Basel III/IV standartlari joriy etildi va regulyator talablari kuchaydi.
Tadqiqot ichki nazorat tizimi (Internal Control System — ICS) samaradorligi bilan banklarning moliyaviy barqarorligi
(Financial Stability — FS) o‘rtasidagi bog‘liqlikni empirik va nazariy jihatdan o‘rganadi. 2021–2025-yillardagi 23 ta tijorat
bankining panel ma’lumotlari tahliliga ko‘ra, ichki nazorat tizimi samaradorligi 1 ballga oshganda muammoli kreditlar
(NPL) 0,94 punktga kamayadi, aktivlar rentabelligi (ROA) 0,41 punktga oshadi, likvidlik koeffitsiyenti (LCR) esa 7 punktga
yaxshilanadi. Raqamlashtirish, IT-audit, compliance tizimlari va xodimlar malakasi ichki nazorat tizimi samaradorligining
asosiy omillari ekani aniqlanib, ichki nazorat tizimi bank barqarorligini ta’minlovchi strategik boshqaruv mexanizmi sifatida
baholandi.

Author Biography

Abdijabbar Nurmuxammedov

Toshkent davlat iqtisodiyot universiteti
“Bank hisobi va auditi” kafedrasi dotsenti, PhD.

References

Hadi M. H., Abdulzahra A. K., Hazen M. A. The Effectiveness of Internal Control Standards in Enhancing Financial Risk

Management Efficiency in the Banking Sector // European Journal of Management, Economics and Business. 2025.

Vol. 2, No. 5. P. 66–83. DOI: 10.59324/ejmeb.2025.2(5).06.

Suzdaltseva M. Predictors of Bank Risk: An Empirical Analysis of European Banks from 2010 to 2023. Master’s

Thesis. Tallinn University of Technology, 2025.

Koxherri G. The Effect of Non-Performing Loans on Bank Profitability: Evidence from the Albanian Banking Sector.

Master’s Thesis. Epoka University, 2025.

Goniszewski M. Performance of State-Controlled Banks on the Example of the Polish Banking Sector // Scientific

Papers of Silesian University of Technology. Organization and Management Series. 2024.

Basel Committee on Banking Supervision. Principles for Effective Risk Data Aggregation and Risk Reporting. Basel:

Bank for International Settlements, 2013.

Basel Committee on Banking Supervision. Basel III: Finalising Post-Crisis Reforms. Basel: Bank for International

Settlements, 2017.

COSO. Internal Control — Integrated Framework. Committee of Sponsoring Organizations of the Treadway

Commission, 2013.

International Monetary Fund. Financial Soundness Indicators Compilation Guide. Washington, D.C.: International

Monetary Fund, 2019.

OECD. Risk Management and Corporate Governance. Paris: OECD Publishing, 2014.

O‘zbekiston Respublikasi Markaziy banki. Bank tizimi statistik byulleteni va moliyaviy barqarorlik ko‘rsatkichlari. 2021–

-yillar ma’lumotlari. Toshkent: O‘zbekiston Respublikasi Markaziy banki.

O‘zbekiston Respublikasi Markaziy banki. Tijorat banklarining kapital yetarliligi, likvidlik va muammoli kreditlar bo‘yicha

statistik ma’lumotlari. 2021–2025-yillar. Toshkent: O‘zbekiston Respublikasi Markaziy banki.

Abduvahidov F., Nurmuxammedov A. Iqtisodiyot globallashuvi sharoitida xalqaro buxgalteriya hisobi tizimlarini

shakllantirish // “Yashil iqtisodiyot va taraqqiyot” jurnali. 2023. № 6. B. 411–416.

Downloads

Published

2026-05-01
Loading...