BANKLARDA ICHKI NAZORAT TIZIMI SAMARADORLIGINING MOLIYAVIY BARQARORLIKKA TA’SIRI
DOI:
https://doi.org/10.5281/zenodo.20509563Abstract
2021–2025-yillar O‘zbekiston bank sektori uchun iqtisodiy modernizatsiya davri bo‘ldi. Bu jarayonda davlat
ulushi qisqarib, raqamli moliyaviy xizmatlar kengaydi, Basel III/IV standartlari joriy etildi va regulyator talablari kuchaydi.
Tadqiqot ichki nazorat tizimi (Internal Control System — ICS) samaradorligi bilan banklarning moliyaviy barqarorligi
(Financial Stability — FS) o‘rtasidagi bog‘liqlikni empirik va nazariy jihatdan o‘rganadi. 2021–2025-yillardagi 23 ta tijorat
bankining panel ma’lumotlari tahliliga ko‘ra, ichki nazorat tizimi samaradorligi 1 ballga oshganda muammoli kreditlar
(NPL) 0,94 punktga kamayadi, aktivlar rentabelligi (ROA) 0,41 punktga oshadi, likvidlik koeffitsiyenti (LCR) esa 7 punktga
yaxshilanadi. Raqamlashtirish, IT-audit, compliance tizimlari va xodimlar malakasi ichki nazorat tizimi samaradorligining
asosiy omillari ekani aniqlanib, ichki nazorat tizimi bank barqarorligini ta’minlovchi strategik boshqaruv mexanizmi sifatida
baholandi.
Keywords
ichki nazorat tizimi (ICS); moliyaviy barqarorlik (FS); bank boshqaruvi; risk-menejment; kapital yetarliligi (CAR); muammoli kreditlar (NPL); aktivlar rentabelligi (ROA); likvidlik (LCR); IT-audit; compliance; raqamlashtirish; kiberxavfsizlik; audit mustaqilligi; inson kapitali; Basel III/IV; COSO; iqtisodiy barqarorlikReferences
Hadi M. H., Abdulzahra A. K., Hazen M. A. The Effectiveness of Internal Control Standards in Enhancing Financial Risk
Management Efficiency in the Banking Sector // European Journal of Management, Economics and Business. 2025.
Vol. 2, No. 5. P. 66–83. DOI: 10.59324/ejmeb.2025.2(5).06.
Suzdaltseva M. Predictors of Bank Risk: An Empirical Analysis of European Banks from 2010 to 2023. Master’s
Thesis. Tallinn University of Technology, 2025.
Koxherri G. The Effect of Non-Performing Loans on Bank Profitability: Evidence from the Albanian Banking Sector.
Master’s Thesis. Epoka University, 2025.
Goniszewski M. Performance of State-Controlled Banks on the Example of the Polish Banking Sector // Scientific
Papers of Silesian University of Technology. Organization and Management Series. 2024.
Basel Committee on Banking Supervision. Principles for Effective Risk Data Aggregation and Risk Reporting. Basel:
Bank for International Settlements, 2013.
Basel Committee on Banking Supervision. Basel III: Finalising Post-Crisis Reforms. Basel: Bank for International
Settlements, 2017.
COSO. Internal Control — Integrated Framework. Committee of Sponsoring Organizations of the Treadway
Commission, 2013.
International Monetary Fund. Financial Soundness Indicators Compilation Guide. Washington, D.C.: International
Monetary Fund, 2019.
OECD. Risk Management and Corporate Governance. Paris: OECD Publishing, 2014.
O‘zbekiston Respublikasi Markaziy banki. Bank tizimi statistik byulleteni va moliyaviy barqarorlik ko‘rsatkichlari. 2021–
-yillar ma’lumotlari. Toshkent: O‘zbekiston Respublikasi Markaziy banki.
O‘zbekiston Respublikasi Markaziy banki. Tijorat banklarining kapital yetarliligi, likvidlik va muammoli kreditlar bo‘yicha
statistik ma’lumotlari. 2021–2025-yillar. Toshkent: O‘zbekiston Respublikasi Markaziy banki.
Abduvahidov F., Nurmuxammedov A. Iqtisodiyot globallashuvi sharoitida xalqaro buxgalteriya hisobi tizimlarini
shakllantirish // “Yashil iqtisodiyot va taraqqiyot” jurnali. 2023. № 6. B. 411–416.
Downloads
Published
Issue
Section
License
Copyright (c) 2026 MUHANDISLIK VA IQTISODIYOT

This work is licensed under a Creative Commons Attribution 4.0 International License.

