SANOAT KORXONALARIDA SUNʼIY INTELLEKTDAN FOYDALANIŞNING IQTISODIY SAMARADORLIKKA TAʼSIRI
DOI:
https://doi.org/10.5281/zenodo.24108706Abstract
Maqolada sanoat korxonalarida sunʼiy intellekt (SI) texnologiyalaridan foydalanişning iqtisodiy samaradorlikka taʼsiri tadqiq etilgan. SI umumiy maqsadli texnologiya sifatida körib çiqilib, uning mehnat unumdorligi, işlab çiqariş xarajatlari, mahsulot sifati va kapitaldan foydalaniş samaradorligiga taʼsir kanallari tizimlaştirilgan. Xalqaro empirik natijalar umumlaştirilgan, Özbekiston sanoatining 2025-yildagi tarkibi va SIga tayyorgarlik darajasi tahlil qilingan. Ssenariyli modellaştiriş asosida SIning işlab çiqaradigan sanoatdagi makroiqtisodiy samarasi hamda şartli korxona misolida investitsiya loyihasining sof joriy qiymati baholangan. Natijalar SI samaradorligi maʼlumotlar infratuzilmasi, kadrlar malakasi va taşkiliy özgarişlar kabi töldiruvçi investitsiyalarga boğliqligini körsatdi. SIni joriy etişni jadallaştiriş böyiça amaliy takliflar işlab çiqilgan. Kalit sözlar: sunʼiy intellekt, sanoat korxonasi, iqtisodiy samaradorlik, mehnat unumdorligi, “Sanoat 4.0”, maşinali öqitiş, prediktiv texnik xizmat, sof joriy qiymat, raqamli transformatsiya.Keywords
sunʼiy intellekt, sanoat korxonasi, iqtisodiy samaradorlik, mehnat unumdorligi, “Sanoat 4.0”, maşinali öqitiş, prediktiv texnik xizmat, sof joriy qiymat, raqamli transformatsiyaReferences
Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining 14.10.2024-yildagi “Sunʼiy intellekt texnologiyalarini 2030-yilga qadar rivojlantirish strategiyasini tasdiqlash toʻgʻrisida”gi PQ-358-son qarori. (n.d.). URL: https://lex.uz/docs/-7158604.
O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining 2021-yil 17-fevraldagi “Sunʼiy intellekt texnologiyalarini jadal joriy etish uchun shart-sharoitlar yaratish chora-tadbirlari toʻgʻrisida”gi PQ-4996-son qarori. (n.d.). URL: https://lex.uz/docs/5297046.
O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining 2020-yil 5-oktabrdagi “Raqamli Oʻzbekiston — 2030” strategiyasini tasdiqlash va uni samarali amalga oshirish chora-tadbirlari toʻgʻrisida”gi PF-6079-son Farmoni. (n.d.). URL: https://lex.uz/ru/ docs/-5030957.
O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining 16.02.2026-yildagi “Mamlakat taraqqiyotining 2030-yilgacha moʻljallangan ustuvor yoʻnalishlari doirasida islohotlarni izchil davom ettirish va yangi bosqichga olib chiqishning qoʻshimcha choratadbirlari toʻgʻrisida”gi PF-21-sonli Farmoni. (n.d.). URL: https://www.lex.uz/uz/docs/-8050769.
Шваб, К. (2016). Четвертая промышленная революция / К. Шваб ; пер. с англ. Эксмо.
Solow, R. M. (1987). We’d Better Watch Out / R.M. Solow. New York Times Book Review.
Brynjolfsson, E. (2021). The Productivity J-Curve: How Intangibles Complement General Purpose Technologies / E. Brynjolfsson, D. Rock, C. Syverson. American Economic Journal: Macroeconomics, 13(1), 333–372.
Agrawal, A. (2018). Prediction Machines: The Simple Economics of Artificial Intelligence / A. Agrawal, J. Gans, A. Goldfarb. Harvard Business Review Press.
Acemoglu, D. (2020). Robots and Jobs: Evidence from US Labor Markets / D. Acemoglu, P. Restrepo. Journal of Political Economy, 128(6), 2188–2244.
Acemoglu, D. (2025). The Simple Macroeconomics of AI / D. Acemoglu. Economic Policy, 40(121), 13–58.
Graetz, G. (2018). Robots at Work / G. Graetz, G. Michaels. The Review of Economics and Statistics, 100(5), 753–768.
Brynjolfsson, E., & Generative, A. I. (2025). at Work / E. Brynjolfsson, D. Li, L. Raymond. The Quarterly Journal of Economics, 140(2), 889–942.
Noy, S. (2023). Experimental Evidence on the Productivity Effects of Generative Artificial Intelligence / S. Noy, W. Zhang. Science, 381(6654), 187–192.
Babina, T. (2024). Artificial Intelligence, Firm Growth, and Product Innovation / T. Babina, A. Fedyk, A. He, J. Hodson. Journal of Financial Economics, 151.
Lee, J. (2015). A Cyber-Physical Systems Architecture for Industry 4.0-based Manufacturing Systems / J. Lee, B. Bagheri, H.-A. Kao. Manufacturing Letters, 3, 18–23.
Wuest, T. (2016). Machine Learning in Manufacturing: Advantages, Challenges, and Applications / T. Wuest, D. Weimer, C. Irgens, K.-D. Thoben. Production & Manufacturing Research, 4(1), 23–45.
Maslej, N., & The, A. I. (2025). Index 2025 Annual Report / N. Maslej [et al.].
Brynjolfsson, E. (2014). The Second Machine Age: Work, Progress, and Prosperity in a Time of Brilliant Technologies / E. Brynjolfsson, A. McAfee. W.W. Norton & Company.
O‘zbekiston Respublikasida sanoat ishlab chiqarishi: 2025-yil yanvar–dekabr : press-reliz [Elektron resurs] / O‘zbekiston Respublikasi Milliy statistika qo‘mitasi. – Toshkent, 2026. – URL: https://stat.uz/img/news/press-reliz-sanoat-21_01_2025-j_-lotin_p43175.pdf (murojaat sanasi: 03.11.2026).
O‘zbekiston Respublikasining 2025-yil yanvar–dekabr oylaridagi ijtimoiy-iqtisodiy holati tahlili : press-reliz [Elektron resurs] / O‘zbekiston Respublikasi Milliy statistika qo‘mitasi. – Toshkent, 2026. – URL: https://stat.uz/img/press-relizlar/2_-talil-2025-j_-yanvar-dekabr-lotin-_p58591.pdf (murojaat sanasi: 03.11.2026).
Uzbekistan has risen 25 places in two years in the AI Readiness Index [Elektron resurs] / O‘zbekiston Respublikasi Raqamli texnologiyalar vazirligi. – 2025. – 22 December. – URL: https://gov.uz/en/digital/news/view/113037 (murojaat sanasi: 03.11.2026).
Dell’Acqua, F. (2023). Navigating the Jagged Technological Frontier: Field Experimental Evidence of the Effects of AI on Knowledge Worker Productivity and Quality / F. Dell’Acqua [et al.]. Harvard Business School Working Paper, (24).
O‘zbekiston Respublikasi yalpi ichki mahsuloti: 2025-yil yanvar–dekabr : press-reliz [Elektron resurs] / O‘zbekiston Respublikasi Milliy statistika qo‘mitasi. – Toshkent, 2026. – URL: https://stat.uz/img/news/analitika-vvp_zb-kirill_p21691.pdf (murojaat sanasi: 03.11.2026).
Downloads
Published
Issue
Section
License
Copyright (c) 2026 MUHANDISLIK VA IQTISODIYOT
This work is licensed under a Creative Commons Attribution 4.0 International License.
