SUĞURTA TAŞKILOTINING TÖLOV QOBILIYATINI TAʼMINLAŞDA QAYTA SUĞURTA DASTURLARINI OPTIMALLAŞTIRIŞ
DOI:
https://doi.org/10.5281/zenodo.23977039Abstract
Maqolada Özbekiston suğurta bozorining 2021–2025-yillardagi dinamikasi va «QUANTUM INSURANCE» AJ misolida qayta suğurta, kapital hamda texnik zaxiralar örtasidagi boğliqlik örganilgan. Rasmiy statistika va korporativ hisobotlar gorizontal, vertikal, koeffitsiyentlar hamda şartli stress-sinov usullarida tahlil qilingan. Kompaniyada yalpi zaxiralar ösişi kapital ösişidan yuqori bölgan; 2026-yil 30-sentabrda qayta suğurtalovçilar uluşi kapitalning 79,54 foizini taşkil etgan. Qabul qilingan farazlarda kontragentlar guruhining hisobiy yuqori uluşi 10,63 foizga teng. Bu içki ssenariy mezoni bölib, qonuniy limit emas. Qayta suğurtani kapital, likvidlik va qoplamani undiriş sifati asosida optimallaştiriş taklif etilgan. Kalit sözlar: qayta suğurta, tölov qobiliyati, kapital, texnik zaxiralar, sessiya, özida saqlaş, kontragent konsentratsiyasi, stress-sinov.Keywords
qayta suğurta, tölov qobiliyati, kapital, texnik zaxiralar, sessiya, özida saqlaş, kontragent konsentratsiyasi, stress-sinov.References
O‘zbekiston Respublikasi Istiqbolli loyihalar milliy agentligi (2026). O‘zbekiston Respublikasi sug‘urta bozorining 2025-yil yakunlari bo‘yicha umumiy ko‘rsatkichlari. https://napp.uz/oz/news/statistics-and-analysis-for-im
O‘zbekiston Respublikasi Istiqbolli loyihalar milliy agentligi (2025). O‘zbekiston Respublikasi sug‘urta bozorining 2024-yil yakunlari bo‘yicha umumiy ko‘rsatkichlari. https://napp.uz/oz/news/statistics-and-analysis-for-im-2024
O‘zbekiston Respublikasi Istiqbolli loyihalar milliy agentligi (2024). O‘zbekiston Respublikasi sug‘urta bozorining 2023-7 Manba: muallif modeli. E = 108,19; Rⁿ = 62,47; S = 86,05 mlrd söm; γ = 20%, λ = 100%, α = 20%. S0 — bazaviy, S1 — faqat zaxira stressi; S2–S4 — guruh defolti bilan qöşma stress. Bu rasmiy prudensial hisob emas. yil yakunlari bo‘yicha umumiy ko‘rsatkichlari. https://napp.uz/oz/news/statistics-and-analysis-for-im-2023
O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining 2024-yil 1-martdagi “Sugʻurta xizmatlari bozorini yanada rivojlantirishning kompleks chora-tadbirlari toʻgʻrisida”gi PQ-108-son qarori. (n.d.). URL: https://lex.uz/uz/docs/-6824178.
O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining 2025-yil 23-maydagi “Mamlakatimizda qayta sugʻurta tizimini yanada takomillashtirish chora-tadbirlari toʻgʻrisida”gi PQ-191-son qarori. (n.d.). URL: https://lex.uz/uz/docs/-7540329.
«QUANTUM INSURANCE» AJ (2026). Jamiyatning firma nomi o‘zgarganligi va huquqiy vorislik haqidagi rasmiy axboroti.
Borch, K. (1960). The Safety Loading of Reinsurance Premiums. Skandinavisk Aktuarietidskrift, 43(3-4), 163-184.
Merton, R.C. va Perold, A.F. (1993). Theory of Risk Capital in Financial Firms. Journal of Applied Corporate Finance, 6(3), 16-32.
Froot, K.A. (2007). Risk Management, Capital Budgeting, and Capital Structure Policy for Insurers and Reinsurers. Journal of Risk and Insurance, 74(2), 273-299.
Cai, J. va Tan, K.S. (2007). Optimal Retention for a Stop-Loss Reinsurance under the VaR and CTE Risk Measures. ASTIN Bulletin, 37(1), 93-112.
European Parliament and Council (2009). Directive 2009/138/EC on the taking-up and pursuit of the business of Insurance and Reinsurance (Solvency II). Official Journal of the European Union. https://eur-lex.europa.eu/eli/dir/2009/138/ oj
International Association of Insurance Supervisors (IAIS) (2024). Insurance Core Principles and Common Framework for the Supervision of Internationally Active Insurance Groups. https://www.iaisweb.org/
«INGO-UZBEKISTAN Sug‘urta» AJ (2021-2025). Moliyaviy natijalar va buxgalteriya balansining sug‘urtalovchilar uchun belgilangan hisobot shakllari. Jamiyat hisobot qatorlari, tadqiqot uchun jamlangan nusxalar va ochiq axborot portali: https:// openinfo.uz/
O‘zbekiston Respublikasi Adliya vazirligi (2008). Sug‘urtalovchilar va qayta sug‘urtalovchilarning to‘lov qobiliyati to‘g‘risidagi nizom, ro‘yxat raqami 1806 (keyingi o‘zgartirishlar bilan). Qonunchilik ma’lumotlari milliy bazasi: https://lex.uz/
Downloads
Published
Issue
Section
License
Copyright (c) 2026 MUHANDISLIK VA IQTISODIYOT
This work is licensed under a Creative Commons Attribution 4.0 International License.
