BANK XIZMATLARI BOZORIDA RAQAMLI TRANSFORMATSIYA JARAYONLARI
DOI:
https://doi.org/10.5281/zenodo.23765390Abstract
Bank xizmatlari bozorida raqamli transformatsiyaning mazmuni, uning mijozlar bilan ishlash modeli, bank operatsiyalari va raqobat muhitiga ta’siri O‘zbekiston tijorat banklari misolida tahlil qilingan. Tadqiqotda O‘zbekiston Respublikasi Markaziy bankining masofaviy bank xizmatlari foydalanuvchilari, bank kartalari, POS-terminallar va boshqa to‘lov infratuzilmasiga doir rasmiy ma’lumotlari, shuningdek, tijorat banklarining ochiq hisobotlari hamda xalqaro ilmiy adabiyotlardan foydalanilgan. 2024-yil 1-dekabrdan 2025-yil 1-dekabrgacha masofaviy bank xizmatlari foydalanuvchilari soni 50,9 mln.dan 79,3 mln.gacha oshgani va o‘sishning asosiy qismi jismoniy shaxslar segmentiga to‘g‘ri kelgani aniqlangan. TBC Bank, Uzum Bank va ANORBANK kabi raqamli modelga yaqin banklar hamda Xalq banki, Aloqabank, O‘zsanoatqurilishbank va Ipoteka-bank singari universal banklarning ko‘rsatkichlari qiyosiy tahlil qilingan. Tahlil natijalari raqamli transformatsiyani faqat mobil ilovalarni yoki alohida onlayn xizmatlarni joriy etish bilan cheklab bo‘lmasligini, balki u biznes-jarayonlar, ma’lumotlar arxitekturasi, mijozlar tajribasi, kiberxavfsizlik va boshqaruv tizimini kompleks ravishda yangilashni talab etishini ko‘rsatadi. Banklar uchun ochiq API, ma’lumotlarga asoslangan shaxsiylashtirish, to‘liq raqamli mijoz yo‘lini shakllantirish, kiberxavfsizlikni mustahkamlash, raqamli inklyuziyani kengaytirish va transformatsiya samaradorligini baholash bo‘yicha amaliy takliflar ishlab chiqilgan.Keywords
raqamli transformatsiya, bank xizmatlari bozori, raqamli banking, masofaviy bank xizmatlari, mobil banking, fintech, ochiq banking, biometrik identifikatsiya, sun’iy intellekt, kiberxavfsizlik, mijozlar tajribasiReferences
O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining 2020-yil 5-oktabrdagi “Raqamli O‘zbekiston – 2030” strategiyasini tasdiqlash va uni samarali amalga oshirish chora-tadbirlari to‘g‘risida”gi PF-6079-son Farmoni: https://lex.uz/ru/docs/-5030957 .
O‘zbekiston Respublikasi Markaziy banki. Annual Report 2024 [Elektron resurs]. – Toshkent: O‘zbekiston Respublikasi Markaziy banki, 2025.
O‘zbekiston Respublikasi Markaziy banki. Masofadan bank xizmatlarini ko‘rsatuvchi tizimlardan foydalanuvchilar soni, 2024-yil 1-dekabr holatiga [Elektron resurs]. – Toshkent: O‘zbekiston Respublikasi Markaziy banki, 2024.
O‘zbekiston Respublikasi Markaziy banki. Users of remote bank account management systems as of December 1, 2025 [Electronic resource]. – Tashkent: Central Bank of the Republic of Uzbekistan, 2025.
O‘zbekiston Respublikasi Markaziy banki. Information about issued banking cards, POS-terminals, ATM’s and Self-Service Kiosks as of 1 July 2026, and transactions in January–June 2026 [Electronic resource]. – Tashkent: Central Bank of the Republic of Uzbekistan, 2026.
O‘zbekiston Respublikasi Markaziy banki. 2026–2030-yillarga mo‘ljallangan moliyaviy texnologiyalar sohasini rivojlantirish milliy strategiyasi tasdiqlandi [Elektron resurs]. – 2026-yil 24-sentabr.
TBC Uzbekistan. 2025-yil uchun MHXS bo‘yicha moliyaviy natijalar [Elektron resurs]. – Toshkent: TBC Uzbekistan, 2026.
ANORBANK. 2025-yil yakunlari bo‘yicha bank faoliyatining asosiy ko‘rsatkichlari [Elektron resurs]. – Toshkent: ANORBANK, 2026.
Vial, G. (2019). Understanding digital transformation: A review and a research agenda. The Journal of Strategic Information Systems, 28(2), 118–144. https://doi.org/10.1016/j.jsis.2019.01.003
Verhoef, P. C., Broekhuizen, T., Bart, Y., Bhattacharya, A., Dong, J. Q., Fabian, N., & Haenlein, M. (2021). Digital transformation: A multidisciplinary reflection and research agenda. Journal of Business Research, 122, 889–901. https://doi.org/10.1016/j.jbusres.2019.09.022
Gomber, P., Koch, J. A., & Siering, M. (2017). Digital Finance and FinTech: Current research and future research directions. Journal of Business Economics, 87, 537–580. https://doi.org/10.1007/s11573-017-0852-x
Puschmann, T. (2017). Fintech. Business & Information Systems Engineering, 59, 69–76. https://doi.org/10.1007/
King, B. (2018). Bank 4.0: Banking Everywhere, Never at a Bank. Wiley.
O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining 2025-yil 30-apreldagi “Axborot texnologiyalari yordamida sodir etiladigan jinoyatlarga qarshi kurashish faoliyatini yanada kuchaytirishga qaratilgan chora-tadbirlar to‘g‘risida”gi PQ-153-son qarori: https://lex.uz/docs/-7511145
Downloads
Published
Issue
Section
License
Copyright (c) 2026 MUHANDISLIK VA IQTISODIYOT
This work is licensed under a Creative Commons Attribution 4.0 International License.
