DAVLAT XARIDLARIDA NARX SHAKLLANISHINING SHAFFOFLIGINI TA’MINLASH VA VOSITACHILIK ZANJIRLARI ORQALI NARX OSHIRISH XAVFLARINI KAMAYTIRISH

Authors

  • Pulatov Dilshod Iqtisodiyot va moliya vazirligi huzuridagi Yashirin iqtisodiyotni qisqartirish va fiskal tahlillar instituti direktorining birinchi o‘rinbosari, i.f.d., professor
  • Abdug‘aniyev Uchqun Iqtisodiyot va moliya vazirligi huzuridagi Yashirin iqtisodiyotni qisqartirish va fiskal tahlillar instituti bo‘lim boshlig‘i, PhD, dotsent

DOI:

https://doi.org/10.5281/zenodo.23620705

Abstract

Davlat xaridlarida boshlang‘ich narxni shakllantirish, vositachilik zanjirlari, o‘zaro bog‘liq ishtirokchilar va shartnomalar ijrosi bilan bog‘liq narx xavflari tahlil qilinadi. O‘zbekistonning amaldagi normativ-huquqiy bazasi Iqtisodiy hamkorlik va taraqqiyot tashkiloti (OECD), Jahon banki, Yevropa Ittifoqi va AQSHning davlat xaridlari sohasidagi yondashuvlari bilan qiyosiy o‘rganiladi. Narx shakllanishining shaffofligini oshirish, iqtisodiy jihatdan asoslangan raqobat muhitini ta’minlash va budjet mablag‘laridan samarali foydalanishga qaratilgan yettita amaliy mexanizm taklif etiladi. Ushbu mexanizmlar yuqori xavfli xaridlarni aniqlash, boshlang‘ich narxni asoslash, narx zanjiri deklaratsiyasini joriy etish, ishtirokchilarning huquqiy maqomini tekshirish, narx indikatorlaridan foydalanish, ma’lumotlar integratsiyasini ta’minlash hamda shartnomalar ijrosini monitoring qilishni o‘z ichiga oladi.

Keywords

davlat xaridlari, boshlang‘ich narx, narx manipulyatsiyasi, vositachilik zanjiri, affillanganlik, demping, raqobat, elektron hisobvaraq-faktura, xavf indikatorlari, budjet samaradorligi

References

OECD. Government at a Glance 2025. Section 11.1: Size of Public Procurement [Elektron resurs]. – Paris : OECD Publishing, 2025. – DOI: https://doi.org/10.1787/0efd0bcd-en.

O‘zbekiston Respublikasi Iqtisodiyot va moliya vazirligi. 2024-yilda davlat xaridlari tizimini takomillashtirish yuzasidan amalga oshirilgan ishlar va erishilgan natijalar to‘g‘risida [Elektron resurs]. – 2025-yil 7-fevral. – URL: https://gov.uz/ oz/imv/news/view/35827.

O‘zbekiston Respublikasining 2021-yil 22-apreldagi O‘RQ-684-son «Davlat xaridlari to‘g‘risida»gi Qonuni (amaldagi tahrir) [Elektron resurs]. – URL: https://lex.uz/docs/5382974.

O‘zbekiston Respublikasi Raqobatni rivojlantirish va iste’molchilar huquqlarini himoya qilish qo‘mitasi. Davlat xaridlarida 28 300 dan ortiq raqobatga zid harakatlar aniqlangan [Elektron resurs]. – 2026-yil 10-mart. – URL: https://raqobat.gov. uz/davlat-xaridlarida-28-300-dan-ortiq-raqobatga-zid-harakatlar-aniqlangan/.

O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining 2025-yil 26-dekabrdagi PF-259-son «Davlat xaridlari tizimida raqobat muhiti va shaffoflikni ta’minlash bo‘yicha navbatdagi chora-tadbirlar to‘g‘risida»gi Farmoni [Elektron resurs]. – URL: https:// lex.uz/uz/docs/-7952218.

OECD. OECD Guidelines for Fighting Bid Rigging in Public Procurement: 2025 Update [Elektron resurs]. – Paris : OECD Publishing, 2025. – URL: https://www.oecd.org/en/publications/oecd-guidelines-for-fighting-bid-rigging-inpublic-procurement-2025-update_cbe05a56-en.html.

World Bank. Procurement Regulations for IPF Borrowers [Elektron resurs]. – 7th ed. – Washington, DC : World Bank, September 2025. – Section V, paras. 5.65–5.67. – URL: https://thedocs.worldbank.org/en/doc/ c84273d1b230aeb2b0b8134de5dc8cd7-0290012025/original/Procurement-Regulations-7th-Edition-Sep-2025.pdf.

European Parliament and Council. Directive 2014/24/EU on Public Procurement of 26 February 2014. Article 69: Abnormally Low Tenders [Elektron resurs]. – 2014. – URL: https://eur-lex.europa.eu/eli/dir/2014/24/oj/eng.

OECD. Abnormally Low Tenders [Elektron resurs]. (2016). SIGMA Public Procurement Briefs, (35). https://doi.org/10.1787/f0968615-en

Federal Acquisition Regulation (USA). FAR 15.404-1: Proposal Analysis Techniques (amaldagi tahrir) [Elektron resurs]. – URL: https://www.acquisition.gov/far/15.404-1.

Downloads

Published

2026-10-01
Vol. 4 No. 10 (2026): «Muhandislik va Iqtisodiyot» jurnali 10-son