AGRAR SEKTORDA QO‘SHILGAN QIYMAT YARATISH MODELI VA ALGORITMLARINI ISHLAB CHIQISH

Authors

  • Adxamjon Ilhomjon o‘g‘li Berdibekov Toshkent davlat iqtisodiyot universiteti “Makroiqtisodiy siyosat va prognozlashtirish” kafedrasi assistenti

DOI:

https://doi.org/10.5281/zenodo.23525831

Abstract

Maqolada agrar sektorda qo‘shilgan qiymat yaratishning tarmoqlararo balans tamoyillariga asoslangan to‘rt bo‘g‘inli modeli va uni hisoblash algoritmi ishlab chiqilgan. Qishloq xo‘jaligi, qayta ishlash sanoati, agrologistika va savdo hamda boshqa tarmoqlar o‘rtasidagi oraliq oqimlar matritsasi asosida texnik koeffitsiyentlar, Leontyev teskari matritsasi, mahsulot va qo‘shilgan qiymat multiplikatorlari hisoblangan, yakuniy talabning turli bo‘g‘inlarda o‘zgarishi bo‘yicha ssenariylar taqqoslangan. Qayta ishlash bo‘g‘inidagi talab o‘sishi zanjir bo‘ylab qishloq xo‘jaligida ham sezilarli qo‘shilgan qiymat yaratishi asoslangan.

Keywords

qo‘shilgan qiymat, qiymat zanjiri, tarmoqlararo balans, Leontyev matritsasi, multiplikator, qayta ishlash sanoati, agrologistika, algoritm

References

O‘zbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining 2026-yil 28-apreldagi “Agrar va oziq-ovqat sohalarini davlat tomonidan qoʻllab-quvvatlash tizimini tubdan takomillashtirish chora-tadbirlari toʻgʻrisida”gi 206-son qarori. (n.d.). URL: https://lex.uz/uz/docs/-8164708.

Salimov, B. T., & Yusupov, M. S. (2019). Umurzoqov O‘.P. Qishloq xo‘jaligi iqtisodiyoti. Darslik. Iqtisod-Moliya.

Berkinov, B. B. (2015). Ekonometrika. O‘quv qo‘llanma. Iqtisod-Moliya.

Umurzoqov O‘.P., Sultonov A.S. Qishloq xo‘jaligida resurslardan samarali foydalanish iqtisodiyoti. – Toshkent: TIQXMMI, 2017. – 212 b.

Murtazayev, O. (2018). Agrar siyosat va oziq-ovqat xavfsizligi. SamQXI.

Leontief, W. (1986). Input-Output Economics. 2nd ed. Oxford University Press.

Miller, R. E., & Blair, P. D. (2009). Input-Output Analysis: Foundations and Extensions. 2nd ed. Foundations and Extensions. 2nd ed.

Gereffi, G., Humphrey, J., & Sturgeon, T. (2005). The Governance of Global Value Chains. Review of International Political Economy, 12(1), 78–104.

FAO. Developing Sustainable Food Value Chains: Guiding Principles. – Rome: FAO, 2014. – 89 p.

Barrett, C. B., Reardon, T., Swinnen, J., & Zilberman, D. (2022). Agri-food Value Chain Revolutions in Low- and Middle-Income Countries. Journal of Economic Literature, 60(4), 1316–1377.

Abdug‘aniyev, A. (2004). Qishloq xo‘jaligi iqtisodiyoti. Darslik. TDIU.

O‘zbekiston Respublikasi Milliy statistika qo‘mitasi. Milliy hisoblar: statistik to‘plam. – Toshkent, 2025.

United Nations. Handbook on Supply, Use and Input-Output Tables with Extensions and Applications. – New York: UN, 2018. – 694 p.

OECD. Inter-Country Input-Output (ICIO) Tables, 2023 edition. https://www.oecd.org/sti/ind/intercountry-input-output-tables.htm

Downloads

Published

2026-09-01
Vol. 4 No. 9 (2026): «Muhandislik va Iqtisodiyot» jurnali 9-son