ELEKTR UZATISH TIZIMLARIDA ANOMAL HOLATLARNI ANIQLASHNING MASHINAVIY O‘QITISH ALGORITMI VA APPARAT-DASTURIY MAJMUASI

Authors

  • Laylo Sobir qizi Qodirova Mirzo Ulug‘bek nomidagi O‘zbekiston Milliy universiteti Jizzax filiali Kompyuter ilmlari va dasturlash kafedrasi assistent-o‘qituvchisi

DOI:

https://doi.org/10.5281/zenodo.23167099

Abstract

Elektr uzatish tizimlarining joriy ish rejimida yuzaga keladigan anomal holatlarni avtomatik aniqlash masalasi tadqiq etilgan. Elektr uzatish tizimlarida kuchlanish, tok, chastota, harorat va quvvat koeffitsienti kabi parametrlarning me’yoriy ish rejimidan chetlanishi potensial avariya xavfini erta aniqlashda muhim signal vazifasini bajarishi mumkin. Tadqiqot doirasida Isolation Forest algoritmi hamda fizik chegaraviy qiymatlarga asoslangan ekspert qoidalarini birlashtiruvchi gibrid usul taklif etilgan. Mazkur usul 4320 ta besh daqiqalik kuzatuvdan tashkil topgan sintetik va fizik jihatdan asoslangan ma’lumotlar to‘plamida sinovdan o‘tkazilgan. Modellashtirish natijalariga ko‘ra, taklif etilgan yondashuv test to‘plamida F1 = 0,8041 va ROC-AUC = 0,9932 ko‘rsatkichlariga erishgan. Olingan natijalarni real SCADA/IED ma’lumotlari asosida keyingi bosqichlarda validatsiyadan o‘tkazish maqsadga muvofiq.

Keywords

elektr uzatish tizimi, anomal holat, mashinaviy o‘qitish, Isolation Forest, SCADA, sensor ma’lumotlari, xavf monitoringi, real vaqt monitoringi, IEC 61850, apparat-dasturiy majmua, elektr tarmog‘i

References

Chandola, V., Banerjee, A., & Kumar, V. (2009). Anomaly detection: A survey. ACM Computing Surveys, 41.

– Article 15. – DOI: 10.1145/1541880.1541882. – URL: https://doi.org/10.1145/1541880.1541882

Artificial intelligence and deep learning approaches for fault diagnosis in power systems: A comprehensive survey. (2026). Next Energy, 12. https://doi.org/10.1016/j.nxener.2026.100703

Liu F., T., Ting K., M., & Zhou, Z. (2008). -H. Isolation Forest. Proceedings of the Eighth IEEE International Conference on Data Mining (ICDM, 413–422. https://doi.org/10.1109/ICDM.2008.17

IEC, T. R. (2026). 61850-1-1:2026. Communication networks and systems for power utility automation. 2026.

IEC, T. S. (2026). 61850-80-6:2026. Communication networks and systems for power utility automation. 2026.

Pillitteri V., Y., & Brewer T., L. (2014). Guidelines for Smart Grid Cybersecurity. NISTIR 7628 Rev. 1. 10.6028/NIST.IR.7628r1. https://doi.org/10.6028/NIST.IR.7628r1

Schölkopf, B., Platt J., C., Shawe-Taylor, J., Smola A., J., & Williamson R., C. (2001). Estimating the support of a high-dimensional distribution. Neural Computation, 13(7), 1443–1471. https://doi.org/10.1162/089976601750264965

Breunig M., M., & Kriegel, H. (2000). -P., Ng R. T., Sander J. LOF: Identifying density-based local outliers. ACM SIGMOD Record, 29(2), 93–104. https://doi.org/10.1145/335191.335388

Downloads

Published

2026-09-01
Vol. 4 No. 9 (2026): «Muhandislik va Iqtisodiyot» jurnali 9-son