TIJORAT BANKLARI LIKVIDLIK SIYOSATINI OPTIMALLASHTIRISH: BASEL III STANDARTLARI ASOSIDA TAHLIL (MOLIYAVIY BARQARORLIKNI TA’MINLASHDA LIKVIDLIK RISKINI KAMAYTIRISH MEXANIZMLARI)

Authors

DOI:

https://doi.org/10.5281/zenodo.23160591

Abstract

Ushbu maqolada O‘zbekiston tijorat banklarida likvidlilik siyosatini optimallashtirish masalalari keng yoritilgan. Likvidlilikning banklar faoliyatidagi o‘rni, uni boshqarishning nazariy asoslari hamda amaldagi mexanizmlarning samaradorligi tahlil qilingan. Mamlakat tijorat banklarida likvidlikka ta’sir etuvchi omillar, mavjud muammolar va ularni bartaraf etish yo‘llari o‘rganilgan. Tadqiqotda O‘zbekiston bank tizimida qo‘llanilayotgan prudensial talablar xalqaro standartlar, xususan, Basel III me’yorlari bilan solishtirilgan hamda likvidlik siyosatini takomillashtirish bo‘yicha ilmiy-amaliy takliflar ishlab chiqilgan. Maqolada likvidlik risklarini boshqarishda zamonaviy raqamli texnologiyalarning ahamiyati ham yoritilgan. Olingan natijalar tijorat banklarining moliyaviy barqarorligini mustahkamlash, risklarni kamaytirish va boshqaruv samaradorligini oshirishda muhim ilmiy-amaliy ahamiyatga ega.

Keywords

likvidlilik, tijorat banklari, likvidlik siyosati, bank risklari, aktiv-passivlarni boshqarish, Basel III, moliyaviy barqarorlik, likvidlik koeffitsiyentlari, O‘zbekiston bank tizimi, prudensial me’yorlar, likvidlikni optimallashtirish, raqamli bank xizmatlari, likvid aktivlar, kredit portfeli, depozitlar barqarorligi

References

O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining 2020-yil 12-maydagi PF-5992-son “2020–2025-yillarga mo‘ljallangan O‘zbekiston Respublikasining bank tizimini isloh qilish strategiyasi to‘g‘risida”gi Farmoni. – URL: https://lex.uz/docs/- 4811025.

Banerjee R., N., & Mio, H. (2018). The impact of liquidity regulation on banks. Journal of Financial Intermediation, 35, 30–44.

Basel Committee on Banking Supervision. Basel III: The Liquidity Coverage Ratio and Liquidity Risk Monitoring Tools. – Basel: Bank for International Settlements, 2013. – URL: https://www.bis.org/publ/bcbs238.htm.

Basel Committee on Banking Supervision. Basel III: The Net Stable Funding Ratio. – Basel: Bank for International Settlements, 2014. – URL: https://www.bis.org/bcbs/publ/d295.htm.

Basel Committee on Banking Supervision. Principles for Sound Liquidity Risk Management and Supervision. – Basel: Bank for International Settlements, 2008. – URL: https://www.bis.org/publ/bcbs144.htm.

Diamond D., W., & Dybvig P., H. (1983). Bank Runs, Deposit Insurance, and Liquidity. Journal of Political Economy, 91(3), 401–419.

International Monetary Fund. Republic of Uzbekistan: 2024 Article IV Consultation – Press Release; and Staff Report. – Washington, D.C.: International Monetary Fund, 2024. – IMF Country Report No. 24/210. – URL: https://www. imf.org/en/Publications/CR/Issues/2024/07/11/republic-of-uzbekistan-2024-article-iv-consultation-press-release-andstaff-report-551710.

Mishkin F., S. (2019). The Economics of Money, Banking and Financial Markets. 12th Global ed. Pearson Education.

O‘zbekiston Respublikasi Markaziy banki. Jami depozitlarning muddatlari bo‘yicha qoldig‘i. – Toshkent: O‘zbekiston Respublikasi Markaziy banki, 2025. – URL: https://cbu.uz/uz/statistics/bankstats/2124986/.

O‘zbekiston Respublikasi Markaziy banki. Markaziy bankning 2023-yil uchun yillik hisoboti. – Toshkent: O‘zbekiston Respublikasi Markaziy banki, 2024. – URL: https://cbu.uz/uz/publications/annual-report/.

O‘zbekiston Respublikasi Markaziy banki. 2023-yil uchun moliyaviy barqarorlik sharhi. – Toshkent: O‘zbekiston Respublikasi Markaziy banki, 2024. – URL: https://cbu.uz/uz/financial-stability/report/.

O‘zbekiston Respublikasi Markaziy banki. Tijorat banklari faoliyatining asosiy ko‘rsatkichlari to‘g‘risida 2024-yil 1-yanvar holatiga (banklar kesimida) ma’lumot. – Toshkent: O‘zbekiston Respublikasi Markaziy banki, 2024. – URL:

Rose P., S., & Hudgins S., C. (2013). Bank Management & Financial Services. 9th ed. McGraw-Hill.

Saunders, A., Cornett M., M., & Erhemjamts, O. (2021). Financial Institutions Management: A Risk Management Approach. 10th ed. McGraw-Hill Education.

World Bank. Uzbekistan Financial Sector Reform Project (P173619): Project Appraisal Document. – Washington, D.C.: World Bank, 2022. – Report No. PAD4468. – URL: https://documents1.worldbank.org/curated/en/341821651843155856/ pdf/

Downloads

Published

2026-09-01
Vol. 4 No. 9 (2026): «Muhandislik va Iqtisodiyot» jurnali 9-son