TIJORAT BANKLARI FAOLIYATIDA SUG‘URTA HIMOYASI MEXANIZMLARINI TAKOMILLASHTIRISH: DEPOZIT BAZASI VA KREDIT RISKLARINI TABAQALASHTIRILGAN HOLDA SUG‘URTALASH
DOI:
https://doi.org/10.5281/zenodo.22976371Abstract
Maqolada tijorat banklari faoliyatida sug‘urta himoyasi mexanizmlarini takomillashtirishning ikki yo‘nalishi ilmiy asoslangan. Birinchidan, depozit bazasini sug‘urtalash tizimida sug‘urta mukofoti stavkasini banklarning risklilik darajasiga qarab tabaqalashtirish (past riskli banklar uchun 0,15–0,20%, o‘rta riskli banklar uchun 0,21–0,35%, yuqori riskli banklar uchun 0,36–0,50%) taklif etilgan. Ikkinchidan, summasi 100 million so‘mdan oshgan iste’mol va ipoteka kreditlari bo‘yicha qarzdorning hayoti va to‘lov qobiliyati sug‘urtasini majburiy tartibda joriy etish hamda mukofotni kredit qoldig‘ining 0,3–0,8% darajasida belgilash asoslangan. Takliflar matematik modellar, aktuar hisob-kitoblar va statistik baholashlar bilan dalillangan. Tadqiqot natijalari banklarning moliyaviy barqarorligini oshirish, kredit risklarini kamaytirish va banksug‘urta integratsiyasini rivojlantirishga xizmat qiladi.Keywords
bank xizmatlarini sug‘urtalash, depozit sug‘urtasi, tabaqalashtirilgan mukofot stavkasi, qarzdor sug‘urtasi, kredit riski, bancassurance, risklilik darajasi, sug‘urta tarifi, moliyaviy barqarorlikReferences
O‘zbekiston Respublikasining 2025-yil 18-fevraldagi O‘RQ-1031-son “Banklardagi omonatlarni himoya qilish kafolatlari to‘g‘risida”gi Qonuni [Elektron resurs]. – Qonunchilik ma’lumotlari milliy bazasi. – URL: LexUZ – O‘RQ-1031-son Qonun.
O‘zbekiston Respublikasining 2021-yil 23-noyabrdagi O‘RQ-730-son “Sug‘urta faoliyati to‘g‘risida”gi Qonuni [Elektron resurs]. – Qonunchilik ma’lumotlari milliy bazasi. – URL: LexUZ – O‘RQ-730-son Qonun.
Abdurasulov, B. B. (2023). O‘zbekiston sug‘urta tashkilotlarida ROE, SEO va rentabellik o‘rtasidagi munosabatlar. Iqtisodiy taraqqiyot va tahlil, (4), 5–11. https://doi.org/10.60078/2992-877X-2023-vol1-iss4-pp5-11
Abduturapova, D. F. (2023). Sug‘urta munosabatlarini takomillashtirishning istiqbollari. Yashil iqtisodiyot va taraqqiyot, (10). https://doi.org/10.55439/GED/vol1_iss10/a41
Akramova, N. N. (2025). Kredit risklarini boshqarishda sug‘urtaning roli va amaliy ahamiyati. Applied Sciences in the Modern World, (10). https://doi.org/10.5281/zenodo.15725806
Diamond, D. W., & Dybvig, P. H. (1983). Bank Runs, Deposit Insurance, and Liquidity. Journal of Political Economy, 91(3), 401–419. https://doi.org/10.1086/261155
Federal Deposit Insurance Corporation (FDIC). Assessment Regulations: Risk-Based Assessment System [Elektron resurs]. – Washington, DC: FDIC. – URL: FDIC – Assessment Regulations.
Gonulal, S. O., Goulder, N., & Lester, R. (2012). Bancassurance: A Valuable Tool for Developing Insurance in Emerging Markets. Policy Research Working Paper, (6196). https://doi.org/10.1596/1813-
International Association of Deposit Insurers (IADI). Core Principles for Effective Deposit Insurance Systems [Elektron resurs]. – Basel: IADI, 2014. – URL: IADI – 2014 Core Principles.
Oripov, A. A. (2024). O‘zbekiston sug‘urta bozorining umumiy sug‘urta tarmog‘i bo‘yicha hozirgi holati va uning rivojlanish tendensiyalari. O‘zbekiston sug‘urta bozori (Uzbekistan Insurance Market), (9). https://doi.org/10.55439/INS/vol1_iss9/165
Qo‘ldoshev, Q. M. (2022). O‘zbekiston sug‘urta bozori: rivojlanish yo‘nalishlari va muammolar. Iqtisodiyot va innovatsion texnologiyalar, (6). https://doi.org/10.55439/EIT/vol10_iss6/a37
Downloads
Published
Issue
Section
License
Copyright (c) 2026 MUHANDISLIK VA IQTISODIYOT
This work is licensed under a Creative Commons Attribution 4.0 International License.
