SOGʻLIQNI SAQLASH BYUDJET DASTURLARI SAMARADORLIGINI INTEGRAL BAHOLASH: DBSI INDEKSI VA AMALIY APROBATSIYA

Authors

DOI:

https://doi.org/10.5281/zenodo.22975648

Abstract

Maqolada sog‘liqni saqlash byudjet dasturlarining samaradorligini faqat mablag‘ o‘zlashtirish darajasi orqali baholashning cheklovlari tahlil qilinib, moliyaviy ijro, xizmat hajmi, sifat va natijadorlikni yagona integral ko‘rsatkichga birlashtiruvchi Dastur byudjeti samaradorligi indeksi (DBSI) taklif etiladi. Indeksning boshlang‘ich variantida to‘rtta komponentga teng 0,25 vazn beriladi. Metodika bolalarni vaksina qilish va nefrologiya-gemodializ yo‘nalishlari misolida 2025-yil moliyaviy ijrosi hamda shartli xizmat, sifat va natijadorlik ballari asosida aprobatsiya qilingan. Hisob-kitoblarda vaksinatsiya dasturi uchun DBSI 95,6, gemodializ yo‘nalishi uchun 94,1 ballni tashkil etib, ikkala dastur ham yuqori samaradorlik toifasiga kiritilgan. Shu bilan birga, metodika natija ma’lumotlari cheklangan sharoitda ehtiyotkorlik bilan qo‘llanishi, ballar ishonchli elektron va klinik ma’lumotlar bilan to‘ldirilishi lozim. Taklif etilgan yondashuv baholash natijasini keyingi yil byudjet qaroriga ulash orqali dasturiy byudjetlashtirishning yopiq boshqaruv siklini shakllantirishga xizmat qiladi.

Keywords

DBSI, dastur samaradorligi, moliyaviy ijro, xizmat hajmi, sifat, KPI, natijadorlik, sog‘liqni saqlash byudjeti

References

Schick, A. Sustainable Budget Policy: Concepts and Approaches. (2005). OECD Journal on Budgeting, 5(1).

Homauni, A., Markazi-Moghaddam, N., Mosadeghkhah, A., Noori, M., Abbasiyan, K., Jame, S. Z. B. Budgeting in Healthcare Systems and Organizations: A Systematic Review. (2023). Iranian Journal of Public Health, 52(9).

Melkers, J., Willoughby, K. The State of the States: Performance-Based Budgeting Requirements in 47 out of 50. (1998). Public Administration Review, 66–73.

White, J. The Challenge of Budgeting for Healthcare Programmes. (2014). OECD Journal on Budgeting, 14(1), 73–107.

Gergen, J., Josephson, E., Coe, M., Ski, S., Madhavan, S., Bauhoff, S. Quality of Care in Performance-Based Financing: How It Is Incorporated in 32 Programs across 28 Countries. (2017). Global Health: Science and Practice, 5(1), 90–107.

O‘zbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining 2024-yil 4-yanvardagi VMQ-4-son qarori: dasturiy byudjetlashtirish tizimida byudjet dasturlarini ishlab chiqish, monitoring qilish va samaradorligini baholash tartibi.

Muriana, C., Piazza, T., Vizzini, G. An Expert System for Financial Performance Assessment of Health Care Structures Based on Fuzzy Sets and KPIs. (2016). Knowledge-Based Systems, 97, 1–10.

Haas, J., Gajdošová, E. The Quantitative Performance Indicators for Financing Healthcare from the State Budget. (2015). Theoretical and Practical Aspects of Public Finance, (1).

Sharma, D., Aggarwal, A. K., Downey, L. E., Prinja, S. National Healthcare Economic Evaluation Guidelines: A Cross- Country Comparison. (2021). PharmacoEconomics-Open, 5(3), 349–364.

O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining 2024-yil 5-sentabrdagi PQ-311-son qarori: davlat tibbiy sug‘urtasi mexanizmlarini joriy etishga oid chora-tadbirlar.

Wang, Z., Chang, W., Luo, A. A Medical Insurance Fund Operation Performance Evaluation System under the DRG Payment Mode Reform. (2025). Frontiers in Public Health, 13.

O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining 2026-yil 5-maydagi PQ-170-son qarori: tibbiyot sohasida ko‘rsatilayotgan xizmatlar sifatini oshirish bo‘yicha qo‘shimcha chora-tadbirlar.

O’Brien, T., Kanbur, R. The Operational Dimensions of Results-Based Financing. (2014). Public Administration and Development, 34(5), 345–358.

Phelps, C. E. Values Beyond ‘Health’ in Budget-Constrained Healthcare Systems. (2024). Value in Health, 27(7), 830–836.

Downloads

Published

2026-09-01
Vol. 4 No. 9 (2026): «Muhandislik va Iqtisodiyot» jurnali 9-son