DAROMADLAR VA XARAJATLAR HISOBINI TARTIBGA SOLISHNING NORMATIV-HUQUQIY ASOSLARI VA XALQARO TAJRIBASI
DOI:
https://doi.org/10.5281/zenodo.22964104Abstract
Maqolada O‘zbekistonda daromadlar va xarajatlar hisobini tartibga solishning normativ-huquqiy asoslari tahlil qilinib, MHXS (IFRS 15, IFRS 9, IAS 37, IFRS 18) va xorijiy tajriba bilan qiyoslangan. “Buxgalteriya hisobi to‘g‘risida”gi Qonun, Soliq kodeksi, PQ-4611-son qaror, BHMS hamda xarajatlar tarkibi to‘g‘risidagi nizom talablari tahlil qilingan [1; 2; 4; 5; 13; 14]. Yevropa Ittifoqi, AQSh, Germaniya, Rossiya va Qozog‘iston tajribasi asosida tartibga solish modellari umumlashtirilgan. Normativ bazani MHXSga uyg‘unlashtirishning uch bosqichli modeli va aksiyadorlik jamiyatlari uchun ichki korporativ standart taklif etilgan.Keywords
daromad, xarajat, normativ-huquqiy tartibga solish, BHMS, MHXS, IFRS 15, IFRS 18, uyg‘unlashtirishReferences
O‘zbekiston Respublikasining “Buxgalteriya hisobi to‘g‘risida”gi Qonuni (yangi tahriri): 2016-yil 13-apreldagi O‘RQ- 404-son [Elektron resurs]. – URL: https://lex.uz/docs/-2931253 (murojaat qilingan sana: 25.09.2026).
O‘zbekiston Respublikasining Soliq kodeksi: O‘zbekiston Respublikasining 2019-yil 30-dekabrdagi O‘RQ-599-son Qonuni bilan yangi tahrirda tasdiqlangan [Elektron resurs]. – URL: https://lex.uz/docs/-4674011 (murojaat qilingan sana: 25.09.2026).
O‘zbekiston Respublikasining “Aksiyadorlik jamiyatlari va aksiyadorlarning huquqlarini himoya qilish to‘g‘risida”gi Qonuni (yangi tahriri): 2014-yil 6-maydagi O‘RQ-370-son [Elektron resurs]. – URL: https://lex.uz/docs/-2382409 (murojaat qilingan sana: 25.09.2026).
O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining “Moliyaviy hisobotning xalqaro standartlariga o‘tish bo‘yicha qo‘shimcha chora-tadbirlar to‘g‘risida”gi 2020-yil 24-fevraldagi PQ-4611-son qarori [Elektron resurs]. – URL: https://lex.uz/docs/- 4746047 (murojaat qilingan sana: 25.09.2026).
O‘zbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining “Mahsulot (ishlar, xizmatlar)ni ishlab chiqarish va sotish xarajatlari tarkibi hamda moliyaviy natijalarni shakllantirish tartibi to‘g‘risidagi nizomni tasdiqlash haqida”gi 1999-yil 5-fevraldagi 54-son qarori [Elektron resurs]. – URL: https://lex.uz/docs/264422 (murojaat qilingan sana: 25.09.2026).
Avloqulov, A. Z. (2019). Moliyaviy natijalar hisobi va auditi metodologiyasini takomillashtirish: iqtisodiyot fanlari doktori (DSc) dissertatsiyasi avtoreferati.
Ball, R. (2006). International Financial Reporting Standards (IFRS): Pros and Cons for Investors. Accounting and Business Research, 36, 5–27. https://doi.org/10.1080/00014788.2006.9730040
Barth, M. E., Landsman, W. R., & Lang, M. H. (2008). International Accounting Standards and Accounting Quality. Journal of Accounting Research, 46(3), 467–498. https://doi.org/10.1111/j.1475-679X.2008.00287.x
IFRS Foundation. Conceptual Framework for Financial Reporting [Elektron resurs]. – London: IFRS Foundation, 2018. – URL: IFRS Foundation — Conceptual Framework for Financial Reporting (murojaat qilingan sana: 25.09.2026).
IFRS Foundation. IFRS 15 Revenue from Contracts with Customers [Elektron resurs]. – London: IFRS Foundation, 2014. – URL: IFRS Foundation — IFRS 15 (murojaat qilingan sana: 25.09.2026).
IFRS Foundation. IFRS 18 Presentation and Disclosure in Financial Statements [Elektron resurs]. – London: IFRS Foundation, 2024. – URL: IFRS Foundation — IFRS 18 (murojaat qilingan sana: 25.09.2026).
Nobes, C., & Parker, R. (2020). Comparative International Accounting. Pearson.
O‘zbekiston Respublikasi buxgalteriya hisobining milliy standarti (2-sonli BHMS) “Asosiy xo‘jalik faoliyatidan daromadlar”: O‘zbekiston Respublikasi iqtisodiyot va moliya vazirining 2024-yil 14-iyundagi 132-son buyrug‘i; O‘zbekiston Respublikasi Adliya vazirligida 2024-yil 5-avgustda 3542-son bilan ro‘yxatdan o‘tkazilgan [Elektron resurs]. – URL: https://lex.uz/docs/-7051181 (murojaat qilingan sana: 25.09.2026).
O‘zbekiston Respublikasi buxgalteriya hisobining milliy standarti (21-sonli BHMS) “Xo‘jalik yurituvchi subyektlarda buxgalteriya hisobining hisobvaraqlar rejasi va uni qo‘llash bo‘yicha yo‘riqnoma”: O‘zbekiston Respublikasi iqtisodiyot va moliya vazirining 2024-yil 14-noyabrdagi 191-son buyrug‘i; O‘zbekiston Respublikasi Adliya vazirligida 2024-yil 27-dekabrda 3593-son bilan ro‘yxatdan o‘tkazilgan [Elektron resurs]. – URL: https://lex.uz/docs/-7282737 (murojaat qilingan sana: 25.09.2026).
Regulation (EC) No 1606/2002 of the European Parliament and of the Council of 19 July 2002 on the Application of International Accounting Standards. (2002). Official Journal of the European Communities, (1606), 1–4.
Downloads
Published
Issue
Section
License
Copyright (c) 2026 MUHANDISLIK VA IQTISODIYOT
This work is licensed under a Creative Commons Attribution 4.0 International License.
