TRANSPORTNING MINTAQALAR IQTISODIYOTI RIVOJLANISHIGA TA’SIRINI BAHOLASH: METODOLOGIYA VA VOSITALARI

Authors

DOI:

https://doi.org/10.5281/zenodo.22943404

Abstract

Mazkur maqolada transport tizimining mintaqalar iqtisodiy rivojlanishiga ta’sirini kompleks baholashning metodologik asoslari va amaliy vositalari tadqiq etilgan. Tadqiqotda transport xizmatlari hajmi, transport infratuzilmasining zichligi, hududlarning transportdan foydalanish imkoniyati, tashish tannarxi va vaqt ko‘rsatkichlari bilan yalpi hududiy mahsulot, aholi jon boshiga yalpi hududiy mahsulot, bandlik, investitsiya hamda tadbirkorlik faolligi o‘rtasidagi bog‘liqlikni aniqlashga yo‘naltirilgan indikatorlar tizimi taklif etilgan. Baholashning statistik, indeks, korrelyatsion-regression, gravitatsion va GIS asosidagi usullari tizimlashtirildi. O‘zbekiston Respublikasining rasmiy statistik ma’lumotlari asosida transport xizmatlari hajmining 2020–2025-yillardagi dinamikasi va hududlar kesimidagi tafovutlar tahlil qilindi. Natijada transportning iqtisodiy rivojlanishga ta’sirini faqat transport xizmatlari hajmi bilan emas, balki hududning bozorlar, mehnat resurslari va iqtisodiy markazlarga yetib borish imkoniyatini ifodalovchi kompleks ko‘rsatkichlar orqali baholash maqsadga muvofiqligi asoslandi.

Keywords

transport tizimi, mintaqaviy iqtisodiyot, transport infratuzilmasi, transportdan foydalanish imkoniyati, iqtisodiy rivojlanish, yalpi hududiy mahsulot, transport xizmatlari, integral indeks, ekonometrik model, GIS, hududiy tafovutlar

References

OECD. Impact of Transport Infrastructure Investment on Regional Development. OECD Publishing, Paris, 2002. DOI: 10.1787/9789264193529-en.

OECD. Transport Bridging Divides: Transport Infrastructure Trends and Regional Development. OECD Publishing, 2020.

Łęczycki, M., et al. (2023). Transport Infrastructure and Regional Development: A Survey of Literature on Wider Economic and Spatial Impacts. Sustainability, 2023, 15(1), 548. DOI: 10.3390/su15010548. https://doi.org/10.3390/su15010548

López, E., Monzón, A., Ortega, E., & Mancebo, S. (2010). Traffic congestion and spatial spillovers of transport infrastructure investment. Journal of Transport Geography, 2010, 18(1), 141–152. DOI: 10.1016/j.jtrangeo.2008.12.003. 10.1016/j.jtrangeo.2008.12.003. https://doi.org/10.1016/j.jtrangeo.2008.12.003

Raxmatullayev, D. (2025). Sanoatni milliy iqtisodiyotdagi o‘rni va uni innovatsion rivojlantirish yo‘nalishlari. GREEN ECONOMY AND DEVELOPMENT, 3(12).

Rokicki, B., & Stępniak, M. (2018). Major transport infrastructure investment and regional economic development. 10.1016/j.jtrangeo.2018.08.010. https://doi.org/10.1016/j.jtrangeo.2018.08.010

Raxmatullayev, D. A. (2025). Qashqadaryo viloyati sanoatini innovatsion rivojlantirish strategiyasining asosiy yo‘nalishlari va ularni ekonometrik modellar yordamida baholash. Экономика и социум, (11-2 (138)), 454-457.

National Statistics Committee of the Republic of Uzbekistan. Volume of transport services (annual). SIAT statistical database, updated January 2026.

National Statistics Committee of the Republic of Uzbekistan. Gross regional product of the Republic of Uzbekistan. Press release, 26 January 2026.

World Bank. Uzbekistan Country Economic Memorandum: Fostering Private Sector-Led Growth and Global Integration. 2025.

Duran-Fernandez, R., & Santos, G. (2014). A regional model of road accessibility in Mexico: accessibility surfaces and robustness analysis. Research in Transportation Economics, 2014, 46, 55–69.

Lavrinenko, P. A., Romashina, A. A., Stepanov, P. S., & Chistyakov, A. A. (2019). Transport Accessibility as an Indicator of Regional Development. Studies on Russian Economic Development, 2019, 30(6), 694–701.

Downloads

Published

2026-09-01
Vol. 4 No. 9 (2026): «Muhandislik va Iqtisodiyot» jurnali 9-son