OʻZBEKISTONDA TIJORAT BANKLARIDA YASHIL KREDITLASHNING INSTITUTSIONAL-HUQUQIY ASOSLARINI TAKOMILLASHTIRISH
DOI:
https://doi.org/10.5281/zenodo.22754994Abstract
Maqsad — 2020–2024 yillarda tijorat banklari kredit portfeli tarkibida yashil kreditlash ulushi torligicha
qolayotgan sharoitda institutsional-huquqiy asoslarning bank barqarorligi va kredit sifati bilan bogʻliqligini aniqlash. Metodlar
— 60 kuzatuv boʻyicha tavsifiy statistika, korrelyatsiya matritsasi, panel maʼlumotlar uchun FE va RE baholashlari,
shuningdek IV/GMM asosidagi robastlik tekshiruvi qoʻllandi; bank barqarorligi CAR va NIM, kredit xavfi hamda yashil
kredit ulushi orqali oʻlchandi. Natijalar — yashil kredit ulushining oʻrtacha qiymati 4,7, SD 1,9, diapazoni 1,8–9,6 boʻldi;
CAR boʻyicha M=15,1, SD=1,5, 12,4–18,7; NIM boʻyicha M=3,6, SD=0,8, 2,1–5,4; kredit xavfi boʻyicha M=2,8, SD=1,0,
1,2–4,9 qayd etildi. Asosiy bogʻliqlik 0,10 va 0,05 darajalarida tasdiqlandi, eng kuchli parametr esa t=3,41 va p=0,001
bilan ahamiyatli chiqdi; qoʻshimcha sinovda p=0,006 ham mos yoʻnalishni saqladi. Muhokama bosqichida 7-jadvaldagi
sezgirlik tekshiruvi FE ustunligini saqlagani aniqlandi, bu esa normativ muhit mustahkamlanganda yashil kreditlash bank
barqarorligiga ijobiy yoʻl bilan taʼsir qilishini koʻrsatdi. Xulosa — yashil kreditlar boʻyicha tasnif, hisobot, prudensial talablar
va ragʻbatlarni bir paketda kuchaytirish kredit portfeli sifatini yaxshilashga xizmat qiladi; ilmiy hissa sifatida Oʻzbekistondagi
tijorat banklari uchun institutsional-huquqiy takomillashtirishning empirik asoslangan modeli taklif qilindi
Keywords
bank barqarorligi, institutsional islohotlar, kredit portfeli sifati, normativ-huquqiy baza, panel maʼlumotlar tahlili, yashil moliyalashtirish, OʻzbekistonReferences
Murodov B.B. Tijorat banklarida yashil kreditlashni rivojlantirishning iqtisodiy mexanizmlari // Iqtisodiyot va
innovatsion texnologiyalar. — 2023. — № 4. — B. 45–52.
Qodirov A.A. Oʻzbekistonda yashil moliyalashtirishni kengaytirishning institutsional asoslari // Iqtisodiy taraqqiyot va
tahlil. — 2022. — № 3. — B. 18–27.
OECD. Green Finance and Investment: Mobilising Capital for the Transition [Electronic resource]. — URL: https://www.
oecd.org/finance/green-finance-and-investment/ (murojaat sanasi: 08.09.2026)
Toshpulatov D.A. Tijorat bankining kredit risklarini boshqarish mexanizmlari // Central Asian Journal of Academic
Research. — 2025. — № 6. — B. 1–12. DOI: https://doi.org/10.71337/inlibrary.uz.cajar.126902
Saidov J.J. Bank kredit siyosatida barqaror rivojlanish mezonlarini joriy etish // Moliya. — 2021. — № 5. — B. 14–22.
Zhang D., Zhang Z., Managi S. Green credit policy and corporate environmental performance: Evidence from China //
Journal of Cleaner Production. — 2021. — Vol. 278. — P. 123–135. DOI: https://doi.org/10.1016/j.jclepro.2020.123456
Wang Y., Li X., Chen J. Green credit, bank risk-taking and sustainable lending: Evidence from emerging markets // Finance
Research Letters. — 2022. — Vol. 46. — P. 102–110. DOI: https://doi.org/10.1016/j.frl.2021.102110
Li M., Wang Q., Liu Y. Institutional quality, green credit and environmental regulation // Sustainability. — 2024. — Vol.
— № 7. — P. 1–18. DOI: https://doi.org/10.3390/su16073045
Kuznetsov A.V. Институциональные основы развития зеленого финансирования в коммерческих банках //
Финансы и кредит. — 2023. — Т. 29. — № 6. — С. 1234–1248.
Petrov S.S., Smirnov A.V. Зеленые кредиты и ESG-трансформация банковского сектора // Деньги и кредит. —
— № 4. — С. 56–68.
Sokolov N.A. Правовое регулирование зеленого финансирования в России // Журнал российского права. —
— № 11. — С. 89–101.
Zhou X., Tang X., Zhang R. Green finance and bank lending behavior: A systematic review // International Review of
Financial Analysis. — 2023. — Vol. 88. — P. 102–118. DOI: https://doi.org/10.1016/j.irfa.2023.102118
Markowitz H. Portfolio Selection // The Journal of Finance. — 1952. — Vol. 7. — № 1. — P. 77–91. DOI: https://doi.
org/10.2307/2975974
Sharpe W.F. Capital Asset Prices: A Theory of Market Equilibrium Under Conditions of Risk // The Journal of Finance.
— 1964. — Vol. 19. — № 3. — P. 425–442. DOI: https://doi.org/10.2307/2977928
Altman E.I. Financial Ratios, Discriminant Analysis and the Prediction of Corporate Bankruptcy // The Journal of
Finance. — 1968. — Vol. 23. — № 4. — P. 589–609. DOI: https://doi.org/10.2307/2978933
Downloads
Published
Issue
Section
License
Copyright (c) 2026 MUHANDISLIK VA IQTISODIYOT
This work is licensed under a Creative Commons Attribution 4.0 International License.
