O‘ZBEKISTON TIJORAT BANKLARIDA JISMONIY SHAXSLARNI KREDITLASH AMALIYOTINING TAHLILI (2020–2025-YILLAR)
DOI:
https://doi.org/10.5281/zenodo.22644404Abstract
2020–2025-yillar davomida O‘zbekiston tijorat banklarida jismoniy shaxslarni kreditlash amaliyoti kompleks
empirik jihatdan tahlil qilingan. O‘zbekiston Respublikasi Markaziy bankining rasmiy statistik ma’lumotlari, «Trastbank»
XAB va «Turonbank» ATBning moliyaviy hisobotlari asosida chakana kredit portfelining hajmi, tarkibi, hududiy va valyuta
tuzilishi, foiz stavkalari dinamikasi hamda portfel sifati ko‘rsatkichlari o‘rganilgan. Tahlil natijalariga ko‘ra, jismoniy shaxslarga
ajratilgan kreditlar hajmi 2020–2024-yillarda 3,76 marta oshib, 149,9 trln so‘mga yetgan, ularning jami kredit portfelidagi
ulushi esa 18,9 foizdan 31,9 foizgacha oshgan. Kredit skoring modellarining sifat ko‘rsatkichlari (AUC-ROC — 0,68
dan 0,85 gacha), IFRS 9 asosidagi kredit portfeli tasnifi, Bazel yondashuvi bo‘yicha PD, LGD, EAD va EL komponentlari,
shuningdek, kapital yetarliligi va likvidlik ko‘rsatkichlari (CAR — 17,4 foiz, LCR — 195 foiz) tahlil qilingan. Ikki xususiy
aksiyadorlik banki misolida chakana kreditlashning risk-daromadlilik profillari qiyosiy baholangan.
Keywords
O‘zbekiston bank tizimi, chakana kreditlash, jismoniy shaxslar krediti, NPL, kredit skoring, IFRS 9, Bazel III, PD, EAD, LGD, EL, Trastbank, Turonbank, moliyaviy inklyuziya.References
O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining 2020-yil 12-maydagi “2020 — 2025-yillarga moʻljallangan Oʻzbekiston
Respublikasining bank tizimini isloh qilish strategiyasi toʻgʻrisida”gi PF-5992-son Farmoni.: https://lex.uz/en/docs/-
O‘zbekiston Respublikasi Markaziy banki Boshqaruvining 2019-yil 28-sentabrdagi “Qarz oluvchi jismoniy shaxslarning
qarz yukini tartibga solish toʻgʻrisidagi nizomga oʻzgartirish va qoʻshimchalar kiritish toʻgʻrisida”gi 24/5-son qarori (2022-
yil tahriri).: https://lex.uz/ru/docs/-6809992
Basel Committee on Banking Supervision. Basel III: Finalising Post-Crisis Reforms. — Basel : Bank for International
Settlements, 2017.
International Accounting Standards Board. IFRS 9 Financial Instruments. — London : IFRS Foundation, 2014.
Stiglitz J. E., Weiss A. Credit Rationing in Markets with Imperfect Information // American Economic Review. — 1981.
— Vol. 71, No. 3. — P. 393–410.
Minsky H. P. Stabilizing an Unstable Economy. — New Haven : Yale University Press, 1986.
Butaru F. et al. Risk and Risk Management in the Credit Card Industry // Journal of Banking & Finance. — 2016. — Vol.
— P. 218–239.
Lessmann S., Baesens B., Seow H.-V., Thomas L. C. Benchmarking of Classification Algorithms for Credit Scoring: An
Update // European Journal of Operational Research. — 2015. — Vol. 247, No. 1. — P. 124–136.
Dastile X., Celik T., Potsane M. Statistical and Machine Learning Models in Credit Scoring // Applied Soft Computing.
— 2020. — Vol. 91. — Art. 106263.
Berg T., Burg V., Gombović A., Puri M. On the Rise of FinTechs: Credit Scoring Using Digital Footprints // The Review
of Financial Studies. — 2020. — Vol. 33, No. 7. — P. 2845–2897.
Frost J., Gambacorta L., Huang Y., Shin H. S., Zbinden P. BigTech and the Changing Structure of Financial Intermediation
// Economic Policy. — 2019. — Vol. 34, No. 100. — P. 761–799.
Demirgüç-Kunt A., Klapper L., Singer D., Ansar S. The Global Findex Database 2021. — Washington, DC : World
Bank, 2022.
Jordà Ò., Schularick M., Taylor A. M. The Great Mortgaging // Economic Policy. — 2016. — Vol. 31, No. 85. — P.
–152.
Mian A., Sufi A., Verner E. Household Debt and Business Cycles Worldwide // The Quarterly Journal of Economics. —
— Vol. 132, No. 4. — P. 1755–1817.
Chen T., Guestrin C. XGBoost: A Scalable Tree Boosting System // Proceedings of the 22nd ACM SIGKDD International
Conference on Knowledge Discovery and Data Mining. — 2016. — P. 785–794.
Djeundje V. B., Crook J., Calabrese R., Hamid M. Enhancing Credit Scoring with Alternative Data // Expert Systems
with Applications. — 2021. — Vol. 163. — Art. 113766.
Fuster A., Plosser M., Schnabl P., Vickery J. The Role of Technology in Mortgage Lending // The Review of Financial
Studies. — 2019. — Vol. 32, No. 5. — P. 1854–1899.
Abdullayeva Sh. Z. Bank risklari va ularni boshqarish. — Toshkent : MBTM, 2016.
Absalamov A. T. Tijorat banklari barqarorligining transmission mexanizm bank kredit kanaliga ta’siri // Moliya va bank
ishi. — 2024. — № 1. — B. 84–90.
Baxromovna S. L. Tijorat banklari kredit portfelining tahlili // Scientific Journal of Actuarial Finance and Accounting. —
— Vol. 5, No. 05. — P. 117–130.
Bank for International Settlements. Credit to the Non-Financial Sector: Household Debt Statistics. — Basel : BIS, 2024.
O‘zbekiston Respublikasi Markaziy banki : rasmiy sayt. — URL: www.cbu.uz.
XAB «Trastbank» : rasmiy sayt. — URL: www.trustbank.uz.
ATB «Turonbank» : rasmiy sayt. — URL: www.turonbank.uz.
Downloads
Published
Issue
Section
License
Copyright (c) 2026 MUHANDISLIK VA IQTISODIYOT

This work is licensed under a Creative Commons Attribution 4.0 International License.

