PUTUR YETKAZMASDAN TEKSHIRISH LABORATORIYALARINI AKKREDITATSIYALASHDA STANDARTLASHTIRISH TALABLARINING AHAMIYATI
DOI:
https://doi.org/10.5281/zenodo.22489873Abstract
Ushbu maqolada putur yetkazmasdan tekshirish laboratoriyalarini akkreditatsiyalashda standartlashtirish
talablarining ahamiyati tahlil qilingan. ISO/IEC 17025, ISO 9712, ISO 16810, ISO 16809, ISO 17635 hamda O‘zbekistonda
qo‘llanilayotgan O‘z DSt ISO/IEC 17025 standartlari asosida laboratoriya kompetentligi, xodimlar malakasi, metrologik
kuzatiluvchanlik va tekshirish usullariga qo‘yiladigan talablar ko‘rib chiqilgan. Milliy standartlarni xalqaro talablar bilan
uyg‘unlashtirish va akkreditatsiya tizimini takomillashtirishning asosiy yo‘nalishlari asoslangan
Keywords
putur yetkazmasdan tekshirish, standartlashtirish, akkreditatsiya, laboratoriya kompetentligi, metrologik ta’minot, metrologik kuzatiluvchanlik, o‘lchash noaniqligi, ultratovush tekshiruvi, defektoskop, milliy standart, xalqaro standart.References
ISO/IEC 17025:2017. General requirements for the competence of testing and calibration laboratories. — 3rd ed. —
Geneva: International Organization for Standardization (ISO), 2017. — [Elektron resurs]. Rasmiy manba: ISO/IEC
:2017. Murojaat sanasi: 05.09.2026.
O‘z DSt ISO/IEC 17025:2019. Sinov va kalibrlash laboratoriyalari kompetentligiga qo‘yiladigan umumiy talablar.
— O‘zbekiston Respublikasining davlat standarti, 2019. — [Elektron resurs]. O‘zbekistonda mazkur standart
akkreditatsiya standarti sifatida amalda qo‘llanilishi O‘zbekiston akkreditatsiya tizimi hujjatlarida qayd etilgan:
O‘zbekiston akkreditatsiya tizimi rasmiy manbasi. Murojaat sanasi: 05.09.2026.
ISO 9712:2021. Non-destructive testing — Qualification and certification of NDT personnel. — 5th ed. — Geneva:
International Organization for Standardization (ISO), 2021. — [Elektron resurs]. Rasmiy manba: ISO 9712:2021.
Murojaat sanasi: 05.09.2026.
ISO 16810:2024. Non-destructive testing — Ultrasonic testing — General principles. — 2nd ed. — Geneva: International
Organization for Standardization (ISO), 2024. — [Elektron resurs]. Rasmiy manba: ISO 16810:2024. Murojaat sanasi:
09.2026.
ISO 16809:2025. Non-destructive testing — Ultrasonic thickness determination. — 3rd ed. — Geneva: International
Organization for Standardization (ISO), 2025. — [Elektron resurs]. Rasmiy manba: ISO 16809:2025. Murojaat sanasi:
09.2026.
ISO 17635:2025. Non-destructive testing of welds — General rules for metallic materials. — 4th ed. — Geneva:
International Organization for Standardization (ISO), 2025. — [Elektron resurs]. Rasmiy manba: ISO 17635:2025.
Murojaat sanasi: 05.09.2026.
ISO 16827:2025. Non-destructive testing — Ultrasonic testing — Characterization and sizing of discontinuities. — 2nd
ed. — Geneva: International Organization for Standardization (ISO), 2025. — [Elektron resurs]. Rasmiy manba: ISO
:2025. Murojaat sanasi: 05.09.2026.
ISO 3452-1:2021. Non-destructive testing — Penetrant testing — Part 1: General principles. — 3rd ed. — Geneva:
International Organization for Standardization (ISO), 2021. — [Elektron resurs]. Rasmiy manba: ISO 3452-1:2021.
Murojaat sanasi: 05.09.2026.
ISO 11666:2018. Non-destructive testing of welds — Ultrasonic testing — Acceptance levels. — 2nd ed. — Geneva:
International Organization for Standardization (ISO), 2018. — [Elektron resurs]. Rasmiy manba: ISO 11666:2018.
Murojaat sanasi: 05.09.2026.
ISO 13588:2019. Non-destructive testing of welds — Ultrasonic testing — Use of automated phased array technology.
— 2nd ed. — Geneva: International Organization for Standardization (ISO), 2019. — [Elektron resurs]. Rasmiy manba:
ISO 13588:2019. Murojaat sanasi: 05.09.2026.
ISO/IEC 17043:2023. Conformity assessment — General requirements for the competence of proficiency testing
providers. — 2nd ed. — Geneva: International Organization for Standardization (ISO), 2023. — [Elektron resurs].
Rasmiy manba: ISO/IEC 17043:2023. Murojaat sanasi: 05.09.2026.
JCGM 100:2008. Evaluation of measurement data — Guide to the expression of uncertainty in measurement. — Joint
Committee for Guides in Metrology (JCGM), 2008. — [Elektron resurs]. DOI: 10.59161/JCGM100-2008E. Rasmiy
manba: BIPM/JCGM rasmiy nashri. Murojaat sanasi: 05.09.2026.
ILAC-G24:2022. Guidelines for the determination of recalibration intervals of measuring equipment. — International
Laboratory Accreditation Cooperation (ILAC), 2022. — [Elektron resurs]. Rasmiy manba: ILAC-G24:2022. Murojaat
sanasi: 05.09.2026.
Guo R., Liu Q., Bai Q., Zhou Y., Xi J. Analysis of similarities and differences of accreditation standards between testing
laboratory and inspection institutions: Based on the comparison of ISO/IEC 17025 and ISO/IEC 17020 standards //
Experimental Technology and Management. — 2023. — Vol. 40, No. 8. — P. 247–251. — DOI: 10.16791/j.cnki.
sjg.2023.08.038. — [Elektron resurs]. Maqola va DOI ma’lumotlari. Murojaat sanasi: 05.09.2026.
Silva M. I., Malitckii E., Santos T. G., Vilaça P. Review of conventional and advanced non-destructive testing
techniques for detection and characterization of small-scale defects // Progress in Materials Science. — 2023. — Vol.
— Article 101155. — DOI: 10.1016/j.pmatsci.2023.101155. — [Elektron resurs]. DOI. Murojaat sanasi: 05.09.2026.
Abdelazim N., Tian G., Said L. A., Soltan A. A review of sensor-based non-destructive testing and evaluation
techniques: Principles, applications, and smart systems // Measurement. — 2026. — Vol. 282. — Article 121808. —
DOI: 10.1016/j.measurement.2026.121808. — [Elektron resurs]. DOI. Murojaat sanasi: 05.09.2026.
O‘zbekiston Respublikasi Fanlar akademiyasi huzuridagi Oliy attestatsiya komissiyasi. Dissertatsiyalar asosiy
ilmiy natijalarini chop etish tavsiya etilgan ilmiy nashrlar ro‘yxati. — Toshkent: OAK, 2026. — [Elektron resurs]. 2026-yil
-avgust holatidagi rasmiy ma’lumot: OAK ilmiy nashrlar ro‘yxati. Murojaat sanasi: 05.09.2026.
O‘zbekiston Respublikasi Fanlar akademiyasi huzuridagi Oliy attestatsiya komissiyasi. Oliy attestatsiya
komissiyasining rasmiy axborotlari va ilmiy nashrlarga oid ma’lumotlar. — Toshkent: OAK. — [Elektron resurs]. Rasmiy
veb-sayt: Oliy attestatsiya komissiyasi rasmiy sayti. Murojaat sanasi: 05.09.2026.
Downloads
Published
Issue
Section
License
Copyright (c) 2026 MUHANDISLIK VA IQTISODIYOT

This work is licensed under a Creative Commons Attribution 4.0 International License.


