IKKI TOMONLAMA TA’MINLANADIGAN ASINXRON GENERATOR ASOSIDAGI SHAMOL ENERGETIKA TIZIMINI MATEMATIK MODELLASHTIRISH VA VEKTORLI BOSHQARISHNI TADQIQ ETISH

Authors

  • Furqat To‘ychiyev
  • Nuralibek Rashidov
  • Abdumannop Abduxalilov

DOI:

https://doi.org/10.5281/zenodo.22488667

Abstract

Maqolada nominal quvvati 2 MW bo‘lgan ikki tomonlama ta’minlanadigan asinxron generator (ITTAG) asosidagi
tarmoqqa ulangan shamol energetika tizimini matematik modellashtirish, boshqarish va dinamik xususiyatlarini
tadqiq etish masalalari ko‘rib chiqilgan. Tadqiqotning asosiy maqsadi shamol tezligi o‘zgarganda shamol oqimining kinetik
energiyasini elektr energiyasiga samarali o‘zgartirishni ta’minlaydigan o‘zgaruvchan aylanish tezligiga ega shamol energetika
qurilmasining modelini ishlab chiqish va tahlil qilishdan iborat. Tadqiqot uchun shamol turbinasining aerodinamik
qismi va ITTAG elektr mashinasining tizimdagi elektromagnit hamda mexanik jarayonlarni hisobga oluvchi matematik
model ishlab chiqilgan. Taklif etilgan tizimni modellashtirish va tadqiq etish MATLAB/Simulink dasturiy muhitida amalga
oshirilgan. Tizim samaradorligini tahlil qilish uchun shamol tezligining 7–12 m/s oralig‘ida o‘zgarish rejimi ko‘rib chiqilgan.
Modellashtirish natijalari rotor aylanish tezligining shamol tezligi o‘zgarishiga mos ravishda barqaror o‘zgarishini,
shuningdek, stator va rotor toklarining barqaror hamda sinusoidal shaklga yaqinligini ko‘rsatdi. Shamol tezligi 12 m/s
bo‘lganda stator toki amplitudasi taxminan ±2411 A, effektiv (ta’sir etuvchi) qiymati 1705 A ga erishgan. Elektr energiyasi
sifatini tahlil qilish stator toki umumiy garmonik buzilishlar koeffitsiyenti (THD) 0,68 % ekanligini ko‘rsatdi. Olingan natijalar
shamol tezligining berilgan diapazonida tizimning barqaror ishlashini va stator toki garmonik buzilishlarining past darajasini
ko‘rsatadi

Keywords

ikki tomonlama ta’minlanadigan asinxron generator, shamol turbinasi, shamol energetika tizimi, MATLAB/ Simulink, matematik modellashtirish, vektorli boshqaruv, rotor tomonidagi o‘zgartirgich, tarmoq tomonidagi o‘zgartirgich.

Author Biographies

Furqat To‘ychiyev

Toshkent davlat texnika universiteti dotsenti, PhD.


Nuralibek Rashidov

Toshkent davlat texnika universiteti doktoranti


Abdumannop Abduxalilov

Toshkent davlat texnika universiteti doktoranti


References

Ahmad, T., Zhang, D., Huang, D., Zhang, H., & Dai, N. (2021). Renewable energy in the 21st century: A review of wind

and solar energy. Energy Reports, 7, 6939–6953. https://doi.org/10.1016/j.egyr.2021.09.061.

Qazi, A., Hussain, F., Rahim, N.A.B.D., Hardaker, G., Alghazzawi, D., Shaban, K., & Haruna, K. (2019). Towards

Sustainable Energy: A Systematic Review of Renewable Energy Sources, Technologies, and Public Opinions. IEEE

Access, 7, 63837–63851.

Chhipa, A.A., Vyas, S., Kumar, V., & Joshi, R.R. (2021). Role of Power Electronics and Optimization Techniques in

Renewable Energy Systems. In Intelligent Algorithms for Analysis and Control of Dynamical Systems. Algorithms for

Intelligent Systems. Springer, Singapore, 167–175.

Global Wind Energy Council (2025). Global Wind Report 2025: Record Installations Amid Policy Instability. Global

Wind Energy Council (GWEC).

Carlin, P.W., Laxson, A.S., & Muljadi, E.B. (2003). The history and state of the art of variable-speed wind turbine

technology. Wind Energy, 6, 129–159.

Baroudi, J.A., Dinavahi, V., & Knight, A.M. (2007). A review of power converter topologies for wind generators.

Renewable Energy, 32, 2369–2385.

Abad, G., López, J., Rodríguez, M.Á., Marroyo, L., & Iwanski, G. (2011). Doubly Fed Induction Machine: Modeling and

Control for Wind Energy Generation. John Wiley & Sons.

Hansen, A.D., Sørensen, P., Lov, F., & Blaabjerg, F. (2004). Control of Variable Speed Wind Turbines with Doubly-Fed

Induction Generators. Wind Engineering, 28, 411–432.

Ahmed Masmoudi, Grzegorz Iwanski, & Gonzalo Abad. (2011). Modeling and laboratory research on brushless DFIG.

COMPEL, 31(1), 248–260. https://doi.org/10.1108/03321641211184959.

Poitiers, F., Bouaouiche, T., & Machmoum, M. (2009). Advanced Control of a Doubly-Fed Induction Generator for Wind

Energy Conversion. Electric Power Systems Research, 79, 1085–1096.

Rezaei, E., Tabesh, A., & Ebrahimi, M. (2012). Dynamic Model and Control of DFIG Wind Energy Systems Based on

Power Transfer Matrix. IEEE Transactions on Power Delivery, 27, 1485–1493.

Pena, R., Clare, J.C., & Asher, G.M. (1996). Doubly fed induction generator using back-to-back PWM converters and

its application to variable-speed wind energy generation. IEE Proceedings - Electric Power Applications, 143, 231–241.

Chhipa, A.A., Chakrabarti, P., Bolshev, V., Chakrabarti, T., Samarin, G., Vasilyev, A.N., Ghosh, S., & Kudryavtsev, A.

(2022). Modeling and Control Strategy of Wind Energy Conversion System with Grid-Connected Doubly-Fed Induction

Generator. Energies, 15, 6694. https://doi.org/10.3390/en15186694.

Abad, G., Rodríguez, M.Á., Iwanski, G., & Poza, J. (2010). Direct power control of doubly-fed induction generatorbased

wind turbines under unbalanced grid voltage. IEEE Transactions on Power Electronics, 25(2), 442–452. https://

doi.org/10.1109/TPEL.2009.2027438.

Downloads

Published

2026-09-01
Vol. 4 No. 9 (2026): «Muhandislik va Iqtisodiyot» jurnali 9-son