ILMIY ISHLANMALAR PORTFELINI BOSQICHLI BOSHQARISHNING G0–G5 MODELI
DOI:
https://doi.org/10.5281/zenodo.22349748Abstract
Ilmiy ishlanmalarni tijoratlashtirish jarayonida portfel boshqaruvini takomillashtirishga qaratilgan bosqichli
model ishlab chiqilgan. Tadqiqotda ilmiy loyihalarni moliyalashtirish va qo‘llab-quvvatlashni faqat sarflangan mablag‘lar
yoki amalga oshirilgan tadbirlar asosida emas, balki har bir bosqichda tekshiriladigan dalillar, oldindan belgilangan qabul
mezonlari va boshqaruv qarorlari bilan bog‘lash masalasiga alohida e’tibor qaratilgan. Ilmiy ishlanmalarni boshqarish
uchun G0–G5 ketma-ketligi taklif etilgan: G0 — talabni aniqlash; G1 — ishlanmani oshkor qilish; G2 — texnologik va
bozor skriningi; G3 — konsepsiyaning amaliy isboti; G4 — pilot loyiha va tijorat bitimi; G5 — sotuv va ko‘lamlashtirish.
Har bir bosqichda “DAVOM ETTIRISH – TUZATISH – TO‘XTATISH” tamoyili asosida qaror qabul qilish nazarda tutilgan.
Keyingi moliyalashtirish transhini avvalgi xarajatlarning o‘zlashtirilganligiga emas, balki bosqich natijalarining tasdiqlanganligiga
bog‘lash modelning muhim xususiyati hisoblanadi. Bosqichlararo konversiyani boshqarish, istiqbolsiz loyihalarni
erta aniqlash, portfel resurslarini qayta taqsimlash hamda tijoratlashtirish jarayonida qaror qabul qilish intizomini kuchaytirishga
doir ilmiy-uslubiy takliflar ishlab chiqilgan. Har bir darvoza qarorini texnologik, bozor, huquqiy va tashkiliy dalillar
bilan asoslash hamda keyingi resurslarni tasdiqlangan natijalarga bog‘lash zarurligi yoritilgan. Shuningdek, loyihani erta
to‘xtatish uning muvaffaqiyatsizligi sifatida emas, balki cheklangan portfel resurslarini istiqbolli ishlanmalarga samarali
qayta taqsimlash vositasi sifatida talqin qilingan.
Keywords
ilmiy ishlanma, portfel boshqaruvi, G0–G5, Stage-Gate, tijoratlashtirish, Proof of Concept, bosqichlararo konversiya, boshqaruv qaroriReferences
Cooper R. G. Stage-Gate systems: A new tool for managing new products // Business Horizons. – 1990. – Vol. 33, No.
– P. 44–54.
Jensen R., Thursby M. Proofs and prototypes for sale: The licensing of university inventions // American Economic
Review. – 2001. – Vol. 91, No. 1. – P. 240–259.
Teece D. J. Profiting from technological innovation: Implications for integration, collaboration, licensing and public
policy // Research Policy. – 1986. – Vol. 15, No. 6. – P. 285–305. – DOI: 10.1016/0048-7333(86)90027-2.
Chesbrough H. W. Open Innovation: The New Imperative for Creating and Profiting from Technology. – Boston, MA:
Harvard Business School Press, 2003.
Teece D. J., Pisano G., Shuen A. Dynamic capabilities and strategic management // Strategic Management Journal. –
– Vol. 18, No. 7. – P. 509–533.
Etzkowitz H., Leydesdorff L. The dynamics of innovation: From National Systems and ‘Mode 2’ to a Triple Helix of
university–industry–government relations // Research Policy. – 2000. – Vol. 29, No. 2. – P. 109–123.
Thursby J. G., Kemp S. Growth and productive efficiency of university intellectual property licensing // Research Policy.
– 2002. – Vol. 31, No. 1. – P. 109–124.
Siegel D. S., Waldman D. A., Link A. N. Assessing the impact of organizational practices on the relative productivity of
university technology transfer offices // Research Policy. – 2003. – Vol. 32, No. 1. – P. 27–48.
Lach S., Schankerman M. Incentives and invention in universities // RAND Journal of Economics. – 2008. – Vol. 39,
No. 2. – P. 403–433.
Perkmann M., Tartari V., McKelvey M. et al. Academic engagement and commercialisation: A review of the literature
on university–industry relations // Research Policy. – 2013. – Vol. 42, No. 2. – P. 423–442.
Baglieri D., Baldi F., Tucci C. L. University technology transfer office business models: One size does not fit all //
Technovation. – 2018. – Vol. 76–77. – P. 51–63. – DOI: 10.1016/j.technovation.2018.05.003.
Kleiner-Schaefer T., Schaefer K. J. Barriers to university–industry collaboration in an emerging market: Firm-level
evidence from Turkey // The Journal of Technology Transfer. – 2022. – Vol. 47, No. 3. – P. 872–905. – DOI: 10.1007/
s10961-022-09919-z.
World Intellectual Property Organization. Knowledge and Technology Transfer: From Lab to Market. – Geneva: WIPO.
OECD. Commercialising Public Research: New Trends and Strategies. – Paris: OECD Publishing, 2013.
OECD, Eurostat. Oslo Manual 2018: Guidelines for Collecting, Reporting and Using Data on Innovation. – 4th ed. –
Paris: OECD Publishing, 2018. – DOI: 10.1787/9789264304604-en.
International Organization for Standardization. ISO 56008:2024. Innovation Management — Tools and Methods for
Innovation Operation Measurements — Guidance. – Geneva: ISO, 2024.
Campbell A., Cavalade C., Haunold C., Karanikic P., Piccaluga A. Knowledge Transfer Metrics: Towards a Europeanwide
Set of Harmonised Indicators. – Luxembourg: Publications Office of the European Union, 2020. – DOI:
2760/907762.
OECD. Framework for the Evaluation of SME and Entrepreneurship Policies and Programmes 2023. – Paris: OECD
Publishing, 2023.
OECD. Recommendation of the Council on Public Policy Evaluation. OECD/LEGAL/0478. – Paris: OECD, 2022.
O‘zbekiston Respublikasining 2020-yil 24-iyuldagi “Innovatsion faoliyat to‘g‘risida”gi O‘RQ-630-son Qonuni: https://lex.
uz/docs/-4910391
Downloads
Published
Issue
Section
License
Copyright (c) 2026 MUHANDISLIK VA IQTISODIYOT

This work is licensed under a Creative Commons Attribution 4.0 International License.

