TIJORAT BANKLARI KREDITLASH AMALIYOTI SAMARADORLIGINI PROGNOZLASH

Authors

  • Shahobiddin Eshboyev

DOI:

https://doi.org/10.5281/zenodo.22348614

Abstract

Maqolada tijorat banklari kreditlash amaliyoti samaradorligini prognozlashning uslubiy yondashuvlari ko‘rib
chiqilgan va “InFinBank” ATB misolida amaliy hisob-kitoblar amalga oshirilgan. O‘zbekiston Respublikasi Markaziy bankining
(cbu.uz) 2020–2025-yillardagi statistik ma’lumotlari hamda bankning moliyaviy hisobotlari asosida kredit portfelining
kvadratik logarifmik trend modeli baholangan (R² = 0,9985; MAPE = 2,01 %). Muallif tomonidan kreditlash amaliyoti
samaradorligini kompleks baholovchi integral ko‘rsatkich (IKS) taklif etilgan hamda uning tarkibiy qismlari — ROA, NIM,
NPL, CIR va kreditlarning aktivlardagi ulushi — etalon qiymatlarga nisbatan normallashtirilgan. Model asosida bankning
kredit portfeli va samaradorlik ko‘rsatkichlari 2029-yilgacha uch ssenariyda prognoz qilingan. Baza ssenariysida kredit
portfeli 2029-yilda 18 179 mlrd so‘mga yetishi, IKS qiymati esa 0,883 dan 1,000 gacha ko‘tarilishi kutilmoqda. Tadqiqot
natijalari asosida bank kredit siyosatini takomillashtirish bo‘yicha amaliy tavsiyalar ishlab chiqilgan

Keywords

tijorat banki, kreditlash amaliyoti, kredit portfeli, samaradorlik, prognozlash, trend modeli, integral ko‘rsatkich, muammoli kreditlar, foiz marjasi, “InFinBank” ATB.

Author Biography

Shahobiddin Eshboyev

Toshkent davlat iqtisodiyot universiteti tayanch doktoranti

References

O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining 2020-yil 12-maydagi “O‘zbekiston Respublikasining 2020–2025-yillarga

mo‘ljallangan bank tizimini isloh qilish strategiyasi to‘g‘risida” PF-5992-son Farmoni. https://lex.uz/docs/-4811025

O‘zbekiston Respublikasi Markaziy banki Boshqaruvining “Tijorat banklarida kredit risklarini boshqarish talablari

to‘g‘risida”gi Nizomi. Adliya vazirligida 2019-yil 14-iyunda 3178-son bilan ro‘yxatdan o‘tkazilgan.

O‘zbekiston Respublikasi Markaziy banki Boshqaruvining “Aktivlar sifatini tasniflash hamda aktivlar bo‘yicha ehtimoliy

yo‘qotishlarni qoplash uchun zaxiralar shakllantirish va ulardan foydalanish tartibi to‘g‘risida”gi Nizomi. Adliya vazirligida

-yil 14-iyulda 2696-son bilan ro‘yxatdan o‘tkazilgan.

Sealey C. W., Lindley J. T. Inputs, Outputs and a Theory of Production and Cost at Depository Financial Institutions //

The Journal of Finance. – 1977. – Vol. 32, No. 4. – P. 1251–1266.

Charnes A., Cooper W. W., Rhodes E. Measuring the Efficiency of Decision Making Units // European Journal of

Operational Research. – 1978. – Vol. 2, No. 6. – P. 429–444.

Berger A. N., Humphrey D. B. Efficiency of Financial Institutions: International Survey and Directions for Future

Research // European Journal of Operational Research. – 1997. – Vol. 98, No. 2. – P. 175–212.

Athanasoglou P. P., Brissimis S. N., Delis M. D. Bank-Specific, Industry-Specific and Macroeconomic Determinants

of Bank Profitability // Journal of International Financial Markets, Institutions and Money. – 2008. – Vol. 18, No. 2. – P.

–136.

Louzis D. P., Vouldis A. T., Metaxas V. L. Macroeconomic and Bank-Specific Determinants of Non-Performing Loans

in Greece // Journal of Banking & Finance. – 2012. – Vol. 36, No. 4. – P. 1012–1027.

Beck T., Demirgüç-Kunt A., Levine R. Financial Institutions and Markets Across Countries and Over Time // The World

Bank Economic Review. – 2010. – Vol. 24, No. 1. – P. 77–92.

Box G. E. P., Jenkins G. M., Reinsel G. C. Time Series Analysis: Forecasting and Control. – 4th ed. – Hoboken: John

Wiley & Sons, 2008. – 746 p.

Hyndman R. J., Athanasopoulos G. Forecasting: Principles and Practice. – 3rd ed. – Melbourne: OTexts, 2021. – 442

p.

Basel Committee on Banking Supervision. Basel III: Finalising Post-Crisis Reforms. – Basel: Bank for International

Settlements, 2017. – 162 p.

Tijorat banklarining kredit va depozitlari to‘g‘risida statistik ma’lumotlar. // O‘zbekiston Respublikasi Markaziy banki

rasmiy veb-sayti. – https://cbu.uz/uz/statistics/bankstats/

Aktivlar miqdori bo‘yicha guruhlashtirilgan tijorat banklari faoliyatining alohida ko‘rsatkichlari. // O‘zbekiston Respublikasi

Markaziy banki rasmiy veb-sayti. – https://cbu.uz/uz/statistics/bankstats/

“Invest Finance Bank” AJ 2025-yilgi biznes-rejasi. – Toshkent, 2024. // https://www.infinbank.com

“InfinBank” ATB moliyaviy hisobotlari (2020–2025 yy.). // https://www.infinbank.com/uz/about/reports/

Downloads

Published

2026-09-01
Vol. 4 No. 9 (2026): «Muhandislik va Iqtisodiyot» jurnali 9-son