ALOQA KORXONALARIDA TOVAR-MODDIY ZAXIRALAR INVENTARIZATSIYASINI RFID, SHTRIXKODLASH VA GIS TEXNOLOGIYALARI ASOSIDA AVTOMATLASHTIRISH MODELI
DOI:
https://doi.org/10.5281/zenodo.22179194Abstract
Maqolada aloqa (telekommunikatsiya) korxonalarining bazaviy stansiyalari, hududiy filiallari va omborxonalari
boʻylab geografik jihatdan tarqoq joylashgan tovar-moddiy zaxiralar inventarizatsiyasini avtomatlashtirish masalalari
tadqiq etilgan. “Oʻzbektelekom” aksiyadorlik kompaniyasi inventarizatsiya amaliyotining hozirgi holati tahlil qilinib,
avtomatlashtirish ulushining 65 foiz darajasida qolayotganligi, inventarizatsiya davrining choʻzilishi hamda tarmoq
topologiyasi bilan buxgalteriya maʼlumotlari oʻrtasidagi sinxronlik xatolari asosiy muammolar sifatida aniqlangan. Tadqiqot
natijasida RFID-metkalar, shtrix-kodlash va GIS-koordinatalarga asoslangan TIMS (Telecom Inventory Management
System) avtomatlashtirilgan inventarizatsiya modeli ilmiy jihatdan asoslangan. Modelning toʻrt konseptual tamoyili, besh
funksional moduli, tashqi tizimlar bilan integratsiya arxitekturasi, inventarizatsiya oʻtkazishning toʻrt bosqichli uslubiyati
hamda joriy etishning toʻrt fazali yoʻl xaritasi yoritilgan. Xorijiy operatorlar tajribasi va kutilayotgan KPI koʻrsatkichlari asosida
modelning iqtisodiy samaradorligi baholangan.
Keywords
tovar-moddiy zaxiralar, inventarizatsiya, avtomatlashtirish, RFID, shtrix-kod, GIS-koordinatalar, TIMS, aloqa korxonalari, telekommunikatsiya, real-time sinxronlash, ichki nazorat, KPI.References
Oʻzbekiston Respublikasining 2016-yil 13-apreldagi “Buxgalteriya hisobi toʻgʻrisida”gi OʻRQ-404-son Qonuni (yangi
tahriri) // URL: https://lex.uz/acts/-2931253
Oʻzbekiston Respublikasining 27.12.2024-yildagi “Telekommunikatsiyalar toʻgʻrisida”gi O‘RQ-1015-son Qonuni //
URL: https://lex.uz/uz/docs/-7283071
Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining 2020-yil 5-oktabrdagi “Raqamli Oʻzbekiston — 2030” strategiyasini
tasdiqlash va uni samarali amalga oshirish chora-tadbirlari toʻgʻrisida”gi PF–6079-son Farmoni // URL: https://lex.uz/ru/
docs/-5030957
Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining 19.09.2018-yildagi “Oʻzbekiston Respublikasida auditorlik faoliyatini
yanada rivojlantirish chora-tadbirlari toʻgʻrisida”gi PQ-3946-son qarori // URL: https://lex.uz/ru/docs/-3914502
Buxgalteriya hisobining milliy standarti (19-son BHMS) “Inventarizatsiyani tashkil etish va oʻtkazish”. Oʻzbekiston
Respublikasi Adliya vazirligi tomonidan 2024-yil 12-avgustda roʻyxatdan oʻtkazildi, roʻyxat raqami 3548 // URL: https://lex.
uz/acts/-7058433
Buxgalteriya hisobining milliy standarti (4-son BHMS) “Tovar-moddiy zaxiralar”. Oʻzbekiston Respublikasi moliya
vazirining buyrugʻi, 30.06.2020 yilda ro‘yxatdan o‘tgan, ro‘yxat raqami 3259 // URL: https://lex.uz/docs/-4890446
Халқаро аудит стандарти (ХАС) 240 «Молиявий ҳисобот аудитида фирибгарликка нисбатан аудиторнинг
жавобгарлиги». New York: IFAC, 2022.
Халқаро аудит стандарти (ХАС) 315 «Жиддий бузилишлар хатарларини идентификация қилиш ва баҳолаш».
New York: IFAC, 2022.
IAS 2 “Inventories” — Захиралар бўйича 2-сонли халқаро бухгалтерия ҳисоби стандарти. London: IFRS
Foundation, 2023.
Голубицкая, Е.А. (2006) Экономика связи. Москва: ИРИАС. — 488 с.
Кузовкова, Т.А., Володина, Е.Е. ва Кухаренко, Е.Г. (2017) Экономика отрасли инфокоммуникаций. Москва:
Горячая линия – Телеком. — 536 с.
Соколов, Я.В. (2010) Бухгалтерский учёт как сумма фактов хозяйственной жизни. Москва: Магистр,
ИНФРА-М. — 224 с.
Нидлз, Б., Андерсон, Х. ва Колдуэлл, Д. (2004) Принципы бухгалтерского учёта. Москва: Финансы и
статистика. — 496 с.
Шрайбфедер, Ж. (2016) Эффективное управление запасами. Москва: Альпина Паблишер. — 304 с.
Каримов, А.А., Исломов, Ф.Р. ва Авлоқулов, А.З. (2019) Бухгалтерия ҳисоби. Дарслик. Тошкент: Иқтисод-
молия. — 568 б.
Ризаев, Н.К. (2021) Рақамли иқтисодиёт шароитида бухгалтерия ҳисоби ва аудитни трансформация қилиш.
Монография. Тошкент: Иқтисод-молия.
ITU (2023) Smart Asset Management for Telecom Operators: Guidelines. Geneva: International Telecommunication
Union.
Ericsson (2024) Ericsson Mobility Report, November 2024. Stockholm: Ericsson AB.
GSMA Intelligence (2024) Global Mobile Trends 2025. London: GSMA.
Boston Consulting Group (2023) Telecom Inventory and Network Asset Management: Unlocking Hidden Value.
Boston: BCG Publications.
Vodafone Group plc (2024) Annual Report 2024. Newbury: Vodafone Group. — 248 p.
«Ўзбектелеком» АК (2025) 2022–2025 йиллар учун йиллик молиявий ҳисоботлар ва инвентаризация
ҳужжатлари. Тошкент: uztelecom.uz (мурожаат санаси: 10.05.2026).
Downloads
Published
Issue
Section
License
Copyright (c) 2026 MUHANDISLIK VA IQTISODIYOT
This work is licensed under a Creative Commons Attribution 4.0 International License.
