YOSHLAR TADBIRKORLIGINI RIVOJLANTIRISHNING PDCA TAMOYILIGA ASOSLANGAN 7 BOSQICHLI TAKOMILLASHTIRILGAN TASHKILIY-IQTISODIY MEXANIZMI

Authors

  • Ma’murjon Xojiyev

DOI:

https://doi.org/10.5281/zenodo.21840111

Abstract

Maqolada yoshlar tadbirkorligini rivojlantirishning takomillashtirilgan tashkiliy-iqtisodiy mexanizmi tadqiq
etilgan. Tadqiqotning dolzarbligi yoshlar tadbirkorligini davlat tomonidan qo‘llab-quvvatlash tizimida diagnostika, moliyaviy
va institutsional ko‘mak, monitoring hamda adaptiv boshqaruv bosqichlarini yanada samarali integratsiyalash imkoniyatlari
bilan belgilanadi. Tadqiqotning maqsadi PDCA tamoyiliga asoslangan yetti bosqichli boshqaruv algoritmini ishlab chiqish
va uni klassik tashkiliy-iqtisodiy mexanizm tuzilmasi asosida tizimlashtirishdan iborat. Tadqiqotda tashkiliy-iqtisodiy
mexanizmlarni tahlil qilishning klassik usuli, PDCA boshqaruv falsafasi va modellashtirish usullaridan foydalanildi. Taklif
etilgan mexanizm subyekt, obyekt, maqsad, tamoyillar, metodlar, vositalar, tashkiliy ta’minot va huquqiy ta’minotni qamrab
oluvchi sakkiz elementli tuzilma asosida ishlab chiqildi. Shuningdek, u YSASI qiymatiga asoslangan segmentatsiya orqali
differensial vositalarni tanlash mexanizmi bilan boyitildi. Muallif hisob-kitoblariga ko‘ra, mexanizmni joriy etish bandlik
ko‘rsatkichini 40 foizga, biznesning yashovchanligini 29,2 foizga va resurslardan foydalanish samaradorligini 34,4 foizga
oshirishi mumkin. Taklif etilgan mexanizm yoshlar tadbirkorligini qo‘llab-quvvatlashning uzluksizligi, manzilliligi, moslashuvchanligi
va natijadorligini oshirishga xizmat qiladi. Tadqiqot natijalari davlat organlari va O‘zbekiston Respublikasi Yoshlar
ishlari agentligi uchun amaliy ahamiyatga ega

Keywords

yoshlar tadbirkorligi, tashkiliy-iqtisodiy mexanizm, PDCA boshqaruv sikli, uzluksizlik, segmentatsiya, adaptiv boshqaruv.

Author Biography

Ma’murjon Xojiyev

Guliston davlat universiteti mustaqil izlanuvchisi

References

North D.C. Institutions, Institutional Change and Economic Performance. – Cambridge: Cambridge University Press,

Deming W.E. Out of the Crisis. – Cambridge, MA: Massachusetts Institute of Technology, Center for Advanced

Engineering Study, 1986. – 507 p.

Juran J.M. Juran on Quality by Design: The New Steps for Planning Quality into Goods and Services. – New York:

Free Press, 1992. – 538 p.

Kusek J.Z., Rist R.C. Ten Steps to a Results-Based Monitoring and Evaluation System: A Handbook for Development

Practitioners. – Washington, DC: World Bank, 2004.

OECD. Better Criteria for Better Evaluation: Revised Evaluation Criteria Definitions and Principles for Use. – Paris:

OECD Publishing, 2019. – DOI: 10.1787/15a9c26b-en.

Porter M.E. The Competitive Advantage of Nations. – New York: Free Press, 1990.

Shane S. A General Theory of Entrepreneurship: The Individual–Opportunity Nexus. – Cheltenham; Northampton,

MA: Edward Elgar Publishing, 2003.

Регулирование деятельности субъектов малого предпринимательства в начале XXI века: мировой

опыт: международная коллективная монография. – Томск: Издательский дом Томского государственного

университета, 2020. – 332 с.

Akramov B.M. Agroinnovatsiyalar va ularni joriy etish mexanizmlari. – Toshkent: Fan, 2020.

Schumpeter J.A. The Theory of Economic Development: An Inquiry into Profits, Capital, Credit, Interest, and the

Business Cycle. – Cambridge, MA: Harvard University Press, 1934.

Audretsch D.B. Entrepreneurship capital and economic growth // Oxford Review of Economic Policy. – 2007. – Vol. 23,

No. 1. – P. 63–78. – DOI: 10.1093/oxrep/grm001.

Global Entrepreneurship Monitor. Global Entrepreneurship Monitor 2023/2024 Global Report: 25 Years and Growing

[Elektron resurs]. – London: Global Entrepreneurship Research Association, 2024. – URL: https://www.gemconsortium.

org/report/global-entrepreneurship-monitor-gem-20232024-global-report-25-years-and-growing (murojaat sanasi:

08.2026).

International Labour Organization. Global Employment Trends for Youth 2022: Investing in Transforming Futures for

Young People. – Geneva: International Labour Office, 2022. – 297 p. – DOI: 10.54394/QSMU1809.

World Bank. Business Enabling Environment: Concept Note [Elektron resurs]. – Washington, DC: World Bank Group,

– URL: https://thedocs.worldbank.org/en/doc/2250b12dfe798507f7b42064378cc616-0540012022/original/

BEE-Concept-Note-December-2022.pdf (murojaat sanasi: 05.08.2026).

O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining 2025-yil 14-fevraldagi PQ-62-son “Yoshlar tadbirkorligini rivojlantirish va

bandligini ta’minlashga doir qo‘shimcha chora-tadbirlar to‘g‘risida”gi qarori [Elektron resurs]. – URL: https://lex.uz/uz/

docs/-7387025 (murojaat sanasi: 05.08.2026).

O‘zbekiston Respublikasi Yoshlar ishlari agentligi. Yoshlar tadbirkorligini qo‘llab-quvvatlash dasturlari va amalga

oshirilgan tadbirlar bo‘yicha ma’lumotlar: idoraviy statistik materiallar. – Toshkent, 2026.

KfW Research. KfW SME Panel 2023 [Elektron resurs]. – Frankfurt am Main: KfW Bankengruppe, 2023. – URL:

https://www.kfw.de/PDF/Download-Center/Konzernthemen/Research/PDF-Dokumente-KfW-Mittelstandspanel/PDFDateien-

Mittelstandspanel-%28EN%29/KfW-SME-Panel-2023.pdf (murojaat sanasi: 05.08.2026).

Etzkowitz H., Leydesdorff L. The dynamics of innovation: From national systems and “Mode 2” to a Triple Helix of

university–industry–government relations // Research Policy. – 2000. – Vol. 29, No. 2. – P. 109–123. – DOI: 10.1016/

S0048-7333(99)00055-4.

Nambisan S. Digital entrepreneurship: Toward a digital technology perspective of entrepreneurship // Entrepreneurship

Theory and Practice. – 2017. – Vol. 41, No. 6. – P. 1029–1055. – DOI: 10.1111/etap.12254.

OECD, European Commission. The Missing Entrepreneurs 2021: Policies for Inclusive Entrepreneurship and Self-

Employment. – Paris: OECD Publishing, 2021. – 327 p. – DOI: 10.1787/71b7a9bb-en.

Downloads

Published

2026-08-01
Vol. 4 No. 8 (2026): «Muhandislik va Iqtisodiyot» jurnali 8-son