BIZNES SUBYEKTLARINING EKSPORT FAOLIYATINI MOLIYALASHTIRISH TIZIMINI TAKOMILLASHTIRISHNING ASOSIY OMILLARI
DOI:
https://doi.org/10.5281/zenodo.21840069Abstract
Kichik va o‘rta biznes (KOB) subyektlari barqaror iqtisodiy o‘sishni ta’minlash, bandlikni oshirish, eksportni
diversifikatsiya qilish hamda milliy raqobatbardoshlikni yuksaltirishda muhim o‘rin tutadi. Biroq moliyaviy resurslardan
foydalanish imkoniyatlarining cheklanganligi KOB subyektlari eksport faoliyatini kengaytirishga to‘sqinlik qilayotgan asosiy
omillardan biri bo‘lib qolmoqda. Tadqiqotning maqsadi O‘zbekistonda eksportga yo‘naltirilgan kichik biznes subyektlarini
moliyalashtirishning amaldagi tizimini baholash, uning institutsional va moliyaviy cheklovlarini aniqlash hamda eksportni
moliyalashtirish mexanizmlarini takomillashtirish bo‘yicha ilmiy asoslangan tavsiyalar ishlab chiqishdan iborat. Tadqiqotda
qiyosiy, statistik va institutsional tahlil usullari hamda xalqaro ilg‘or tajribalarni sintez qilishga asoslangan kompleks metodologik
yondashuv qo‘llanildi. Natijalar eksportchilarni qo‘llab-quvvatlashga qaratilgan islohotlarga qaramay, uzoq muddatli
moliyalashtirish imkoniyatlarining cheklanganligi, eksport kreditlari vositalarining yetarli darajada rivojlanmaganligi,
eksport sug‘urtasi qamrovining pastligi hamda tijorat banklari bilan eksportni qo‘llab-quvvatlash institutlari o‘rtasidagi
hamkorlikning sustligi kabi muammolar saqlanib qolayotganini ko‘rsatdi. Xalqaro ilg‘or tajribalar asosida eksport kreditlari
kafolatlari, raqamli moliyaviy platformalar, ta’minot zanjirini moliyalashtirish, eksport sug‘urtasi hamda davlat-xususiy
sheriklik mexanizmlarini o‘z ichiga olgan kompleks model taklif etildi. Taklif etilgan tavsiyalar KOB subyektlarining eksport
raqobatbardoshligini oshirish, eksport salohiyatini kengaytirish hamda mamlakatning tashqi savdo imkoniyatlarini mustahkamlashga
xizmat qilishi mumkin.
Keywords
kichik biznes, KOB, eksportni moliyalashtirish, eksportni rag‘batlantirish, savdoni moliyalashtirish, eksport krediti, moliyaviy qo‘llab-quvvatlash, O‘zbekistonReferences
Koshanov A.A. Xufiyona va yashirin iqtisodiyotning amaliy tahlili O‘zbekiston miqyosida // Yashil iqtisodiyot va
taraqqiyot. Ilmiy jurnal. – Toshkent, 2025. – (OAK Rayosatining 2023-yil 1-apreldagi 336/3-son qarori). https://yashiliqtisodiyot-
taraqqiyot.uz/journal/index.php/GED/article/view/5453
Koshanov A.A. O‘zbekistonda xufiyona iqtisodiyotning statistik tahlili // Muhandislik va iqtisodiyot: ijtimoiy-iqtisodiy,
innovatsion-texnologik, fan va ta’limga oid ilmiy-amaliy jurnal. – Toshkent, 2025. – № 5. – (OAK Rayosatining 2024-yil
-avgustdagi 360/5-son qarori). https://muhandislik-iqtisodiyot.uz/index.php/journal/article/view/618
Jubanova B.A. Foreign Experience in Increasing the Role and Importance of Commercial Banks in Developing the
Activity of Business Subjects // Academic Journal of Digital Economics and Stability. Ilmiy jurnal. – Toshkent, 2023. –
№ 11. – ISSN 2697-2212.
Jubanova B.A. Международный опыт финансирования инновационных проектов предпринимательских
субъектов // Periodica Journal of Modern Philosophy, Social Sciences and Humanities. – Vol. 36. – November, 2024.
– ISSN 2720-4030.
Jubanova B.A. Tadbirkorlik subyektlarining innovatsion loyihalarini moliyalashtirishni qo‘llab-quvvatlash mexanizmini
takomillashtirish // Yashil iqtisodiyot va taraqqiyot. Ilmiy jurnal. – Toshkent, 2023. – № 1 (55).
Jubanova B.A. Tadbirkorlik subyektlariga banklar tomonidan moliyaviy xizmatlar ko‘rsatishning nazariy asoslari //
Muhandislik va iqtisodiyot: ijtimoiy-iqtisodiy, innovatsion-texnologik, fan va ta’limga oid ilmiy-amaliy jurnal. – Toshkent,
– № 2–3.
Jubanova B.A. Кичик бизнес ва тадбиркорлик субъектларига банклар томонидан молиявий хизматлар
кўрсатишнинг назарий асослари ва хориж тажрибаси // Бердоқ номидаги Қорақалпоқ давлат университетининг
Ахборотномаси. Ilmiy jurnal. – Nukus, 2023. – № 4 (63). – ISSN 2010-9075.
Jubanova B.A. Эффективность стратегий финансирования в стимулировании инновационных проектов в
рамках цифровых экосистем // Muhandislik va iqtisodiyot: ijtimoiy-iqtisodiy, innovatsion-texnologik, fan va ta’limga
oid ilmiy-amaliy jurnal. – Toshkent, 2024. – № 1.
Jubanova B.A. Тадбиркорлик субъектларини инвестиция фаолиятини молиялаштириш йўллари //
Агроиқтисодиёт. Ilmiy-amaliy jurnal. – Toshkent, 2024. – № 2 (33).
Jubanova B.A. Optimizing the Financial Support Model for Innovation Projects in Business Entities // Innovation
Science and Technology: ijtimoiy-iqtisodiy, innovatsion-texnologik, fan va ta’limga oid ilmiy-amaliy jurnal. – Toshkent,
– № 10.
Jubanova B.A. Инновацион лойиҳаларни молиялаштириш рискларини бошқариш механизмлари //
Агроиқтисодиёт. Ilmiy-amaliy jurnal. – Toshkent, 2024. – № 3 (34).
Jubanova B.A. Тадбиркорлик субъектларининг инновацион лойиҳаларини молиялаштириш масалалари // Yashil
iqtisodiyot va taraqqiyot. Ilmiy jurnal. – Toshkent, 2024. – № 12.
Jubanova B.A. Improvement of Financing the Innovation Projects of Business Entities // Muhandislik va iqtisodiyot:
ijtimoiy-iqtisodiy, innovatsion-texnologik, fan va ta’limga oid ilmiy-amaliy jurnal. – Toshkent, 2025. – № 2.
Jubanova B.A. Practice of Foreign Countries in Providing Financing for Entrepreneurs’ Innovative Initiative // Innovation
Science and Technology: ijtimoiy-iqtisodiy, innovatsion-texnologik, fan va ta’limga oid ilmiy-amaliy jurnal. – Toshkent,
– № 11.
15. Koshanov A.A. Legalizing the Shadow Economy through Financial Mechanisms: An IMRAD-Based Study //
American Economist: Journal of Economics, Finance and Global Policy. – 2026. – Vol. 1, Issue 3 (April). – ISSN 3071-
– DOI Prefix: 10.62480. https://scientajournals.com/index.php/3/article/view/59
16. Koshanov A.A. Актуальная ситуация в сегменте теневой экономики в Республике Узбекистан // Yashil
iqtisodiyot va taraqqiyot. Ilmiy jurnal. – Toshkent, 2023. – № 10 (oktyabr). – (OAK Rayosatining 2023-yil 1-apreldagi
/3-son qarori). https://yashil-iqtisodiyot-taraqqiyot.uz/journal/index.php/GED/article/view/80
17. Koshanov A.A. Integrating the Shadow Economy into the Formal Sector through Financial Mechanisms
// Spectrum Journal of Innovation, Reforms and Development. – Vol. 33. – November, 2024. – ISSN (E) 2751-1731.
https://sjird.journalspark.org/index.php/sjird/article/view/1130
18. Koshanov A.A. A Comprehensive Assessment of Fiscal and Regulatory Mechanisms for Formalizing the
Shadow Economy // Periodica Journal of Modern Philosophy, Social Sciences and Humanities. – Vol. 48. – November,
https://periodica.org/index.php/journal/article/view/1116
19. Koshanov A.A. Совершенствование системы противодействия легализации преступных доходов
и теневой экономики в Республике Узбекистан: ключевые аспекты и составляющие // Arxitektura,
muhandislik va zamonaviy texnologiyalar jurnali. – 2024. – Jild 3, nashr 1. – ISSN 2181-3469. https://scienceboxuz.
uz/index.php/arxitektura/article/view/9278
20. Koshanov A.A. Нормативно-правовое регулирование национальной системы противодействия
легализации доходов, включая аспекты теневой экономики, и функции уполномоченных органов
в данной области // Muhandislik va iqtisodiyot. Ilmiy-amaliy jurnal. – Toshkent, 2024. – № 1 (fevral). – (OAK
Rayosatining 2024-yil 28-avgustdagi 360/5-son qarori). https://muhandislik-iqtisodiyot.uz/index.php/journal/article/
view/3069
21. Koshanov A.A. Dynamics and Extent of the Shadow Economy in Uzbekistan // Innovation Science and
Technology. – February, 2025. – ISSN 3060-5229. – (OAK Rayosatining 2025-yil 8-maydagi 370-son qarori). https://
ist-journal.uz/index.php/IST/article/view/93
22. Koshanov A.A. Legalization of the Shadow Economy through Financial Mechanisms in Uzbekistan // Galaxy
International Interdisciplinary Research Journal. – Vol. 12, Issue 11. – November, 2024. – ISSN (E) 2347-6915. https://
internationaljournals.co.in/index.php/giirj/article/view/5998
23. Koshanov A.A. Developments and Extent of the Underground Economy in Uzbekistan // American Journal of
Business Management. – 2025. – Vol. 3, Issue 4. – Published: 30.04.2025. – ISSN 2996-5098 (Online). https://zenodo.
org/records/15232878
24. Koshanov A.A. Tendencies and Scale of the Shadow Economy in Uzbekistan // Social, Economic, Scientific,
and Technical Academic Journal. – 01.03.2025. – (OAK Rayosatining 2025-yil 8-maydagi 370-son qarori). https://istjournal.
uz/index.php/IST/article/view/68
25. Koshanov A.A. Механизмы трансформации неформального сектора в официальную экономику на
основе финансовых инструментов // Yashil iqtisodiyot va taraqqiyot. Ilmiy jurnal. – Toshkent, 2025. – № 5 (may).
– (OAK Rayosatining 2023-yil 1-apreldagi 336/3-son qarori). https://yashil-iqtisodiyot-taraqqiyot.uz/journal/index.php/
GED/article/view/5551
26. Koshanov A.A. Xufiyona iqtisodiyotni moliyaviy mexanizmlar orqali legallashtirishning samarali yo‘llari //
Agrobiznes, fan va texnologiyalar. Ilmiy-amaliy jurnal. – 2026. – Vol. 4, No. 3. – (Aprel). – (OAK Rayosatining 2024-yil
-noyabrdagi 364/5-son qarori).
27. Koshanov A.A. Strengthening the Legal Framework for Financial Mechanisms to Stimulate the Informal
Economy // Science and Education in Karakalpakstan. Ilmiy jurnal. – 2023. – № 3/2. – ISSN 2181-9203. – (OAK
Tartib-qoida komissiyasining 2017-yil 24-maydagi 5/2-son qarori). https://drive.google.com/file/d/1O4ORTgQgdIKes-
hzvwLkrqfri-Q9aRs/view?pli=1
Downloads
Published
Issue
Section
License
Copyright (c) 2026 MUHANDISLIK VA IQTISODIYOT
This work is licensed under a Creative Commons Attribution 4.0 International License.
