O‘ZBEKISTON BALIQCHILIK TARMOG‘IDA IAS 41 “BIOLOGIK AKTIVLAR” STANDARTINI JORIY ETISH: METODOLOGIK ASOSLAR VA AMALIY TAVSIYALAR
DOI:
https://doi.org/10.5281/zenodo.21072832Keywords:
IAS 41, biologik aktivlar, haqqoniy qiymat, baliqchilik, akvakultura, MHXS adaptatsiyasi, buxgalteriya hisobi, O‘zbekiston.Abstract
Maqolada O‘zbekiston baliqchilik tarmog‘ida IAS 41 “Qishloq xo‘jaligi” standartini joriy etishning metodologik
asoslari va amaliy tavsiyalari ko‘rib chiqiladi. “O‘zbekbaliqsanoat” uyushmasiga a’zo beshta klasterning 2019–2024-yillardagi
ma’lumotlari asosida amaldagi buxgalteriya hisobi amaliyoti hamda IAS 41 talablari o‘rtasidagi tafovutlar aniqlanib, ularni
bartaraf etishga qaratilgan metodologik yondashuv ishlab chiqildi. Taklif etilayotgan metodologiya quyidagi asosiy elementlarni
o‘z ichiga oladi: (1) milliy schyotlar rejasiga to‘rtta yangi schyotni (0270, 0271, 9050, 9430) kiritish; (2) IFRS 13 talablari asosida
haqqoniy qiymatning uch darajali iyerarxiyasini qo‘llash; (3) namunaviy buxgalteriya provodkalari va hisob yozuvlarini joriy
etish. Ikki namunaviy hisob-kitob natijalari an’anaviy tannarx usulida biologik aktivlar qiymati baliq turi va o‘sish bosqichiga
qarab 25–42 foizgacha noto‘g‘ri aks ettirilishini ko‘rsatdi. Taklif etilayotgan metodologiya baliqchilik klasterlarining xalqaro
moliyaviy hisobot standartlariga muvofiqligini ta’minlash, moliyaviy hisobotlarning shaffofligini oshirish hamda investitsion
jozibadorligini kuchaytirishga xizmat qiladi
References
O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining “Baliqchilik tarmog‘ini yanada rivojlantirishning qo‘shimcha chora-tadbirlari
to‘g‘risida”gi PQ–83-sonli qarori, 2022-yil 13-yanvar [Elektron resurs]. – URL: https://lex.uz/docs/5828497.
O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining 2023-yil 18-avgustdagi PQ–281-sonli qarori [Elektron resurs]. – URL: https://
lex.uz.
Aliqulov A. I. Xarajatlar hisobi va tahlilining nazariy hamda amaliy masalalari: monografiya / A. I. Aliqulov. – Toshkent:
Fan va texnologiya, 2011. – 188 b.
Argilés J. M., Garcia-Blandon J., Monllau T. Fair value versus historical cost-based valuation for biological assets:
Predictability of financial information // Revista de Contabilidad. – 2011. – Vol. 14. – No. 2. – P. 87–113.
Drury C. Management and Cost Accounting / C. Drury. – 10th ed. – Andover: Cengage Learning, 2018. – 832 p.
Elad C. Fair value accounting in the agricultural sector: Some implications for international accounting harmonisation
// European Accounting Review. – 2004. – Vol. 13. – No. 4. – P. 621–641.
Elad C., Herbohn K. Implementing Fair Value Accounting in the Agricultural Sector: The UK, Australia and France / C.
Elad, K. Herbohn. – Edinburgh: ICAS, 2011.
FAO. The State of World Fisheries and Aquaculture 2024. – Rome: FAO, 2024. – 240 p.
Hasanov B. A., Xoshimov A. A. Boshqaruv hisobi: darslik / B. A. Hasanov, A. A. Xoshimov. – Toshkent: IQTISODMOLIYA,
– 328 b.
Horngren C. T., Datar S. M., Rajan M. V. Cost Accounting: A Managerial Emphasis / C. T. Horngren, S. M. Datar, M. V.
Rajan. – 15th ed. – Harlow: Pearson, 2015. – 960 p.
Huffman A. Asset use and the relevance of fair value measurement: Evidence from IAS 41 // Review of Accounting
Studies. – 2018. – Vol. 23. – No. 4. – P. 1274–1314.
International Accounting Standards Board (IASB). IAS 41 Agriculture. – London: IFRS Foundation, 2014.
International Accounting Standards Board (IASB). IFRS 13 Fair Value Measurement. – London: IFRS Foundation,
O‘zbekiston Respublikasi Prezidenti huzuridagi Statistika agentligi rasmiy ma’lumotlari [Elektron resurs]. – URL:
«O‘zbekbaliqsanoat» uyushmasi rasmiy ma’lumotlari va klasterlar moliyaviy hisobotlari, 2019–2024-yillar.
Vahrushina M. A. Buxgalteriya boshqaruv hisobi / M. A. Vahrushina. – 9-nashr. – Moskva: Omega-L, 2011. – 576 b.
Downloads
Published
Issue
Section
License
Copyright (c) 2026 MUHANDISLIK VA IQTISODIYOT
This work is licensed under a Creative Commons Attribution 4.0 International License.