EKONOMETRIK MODELLARNI TANLASH VA ULARNING SIFATINI BAHOLASHDA INTEGRAL MEZONNI QOʻLLASH
DOI:
https://doi.org/10.5281/zenodo.20706443Keywords:
iqtisodiy oʻsish, ARIMA modeli, Akaike mezoni (AIC), approksimatsiya xatoligi (MAPE), multikollinearlik, ortiqcha moslashish (overfitting), QEC mezoniAbstract
Ushbu maqolada makroiqtisodiy va hududiy koʻrsatkichlarni iqtisodiy-matematik modellashtirishda yuzaga
keladigan koʻp omillilik, multikollinearlik hamda modelning haqiqiy koʻrsatkichlarga ortiqcha moslashishi muammolari
tadqiq etilgan. Mavjud determinatsiya koeffitsiyenti ( ) va Akaike axborot mezonining (AIC) kamchiliklari tahlil qilinib,
model sifatini va uning axborot samaradorligini bir vaqtda baholovchi yangi sifat koeffitsiyenti (QEC) taklif etilgan. Taklif
etilgan mezon yalpi hududiy mahsulot (YaHM) dinamikasi misolida 10 ta turli ARIMA va regressiya modellarida amaliy
sinovdan oʻtkazilgan. Natijalar shuni koʻrsatdiki, QEC mezoni approksimatsiya xatoligi va axborot yoʻqotilishini uygʻun
holda hisobga olib, eng maqbul modelni samarali aniqlash imkonini beradi.
References
De-Graft A.H. The effect of outliers on the performance of Akaike Information criterion (aic) and Bayesian
Information criterion (bic) in selection of an asymmetric price relationship // RJOAS. 2017. №5.
Cavanaugh JE, Neath AA. The Akaike information criterion: Background, derivation, properties,
application, interpretation, and refinements. WIREs Comput Stat. 2019
Marek B (2007). Akaike Model Selection Criterion Applied to Supernovae Data. Proceedings of the 6th
International Workshop on the Identification of Dark Matter, IDM 2006. 10.1142/9789812770288_0085.
Thompson K., Hawk G. Incorrect Model Selection Using R^2 and Akaike Information Criterion in Big
Data Analyses. Big Data Analytics in Biostatistics and Bioinformatics. Springer Nature Switzerland, 2025 -
pp.75-101.
Светуньков И. С. Новые коэффициенты оценки качества эконометрических моделей // Прикладная
эконометрика. 2011. №4 (24).
Downloads
Published
Issue
Section
License
Copyright (c) 2026 MUHANDISLIK VA IQTISODIYOT
This work is licensed under a Creative Commons Attribution 4.0 International License.