IDEMPOTENT O‘LCHOVLAR SIMPLEKSIDA ANIQLANGAN CHIZIQLI OPERATORLAR DINAMIKASINING EKOLOGIK MODELLASHTIRISHDAGI TATBIQI

IDEMPOTENT O‘LCHOVLAR SIMPLEKSIDA ANIQLANGAN CHIZIQLI OPERATORLAR DINAMIKASINING EKOLOGIK MODELLASHTIRISHDAGI TATBIQI

Authors

  • Muzaffar Karimov
  • Shalola Karimova

DOI:

https://doi.org/10.5281/zenodo.20691666

Keywords:

idempotent o‘lchovlar, chiziqli operatorlar, dinamik tizimlar, ekologik modellashtirish, populyatsiya dinamikasi, maxplus algebra, barqarorlik.

Abstract

Ushbu maqolada idempotent o‘lchovlar simpleksida aniqlangan chiziqli operatorlarning dinamikasi ekologik
tizimlarni modellashtirishda qo‘llanilishi o‘rganiladi. Idempotent matematika asosida “maksimum-qo‘shish” (max-plus)
algebrasi yordamida populyatsiyalararo munosabatlar, resurs taqsimoti va ekologik muvozanat holatlari modellashtiriladi.
Operatorlarning ikki sinfi — nol qatorli (degenerativ) va permutatsion (siklik) xaritalar — ekologik jarayonlarning turli xil
ssenariylarini ifodalaydi. Har bir teorema uchun batafsil, qadam-baqadam isbotlar keltirilgan. Aniq misollar — Orolbo‘yi
mintaqasidagi turlararo munosabatlar va suv resurslarini taqsimlash masalalari asosida tahlil qilinadi. Olingan natijalar
ekologik tizimlarning barqarorligini bashorat qilish va optimallashtirish masalalarida qo‘llanilishi mumkin

Author Biographies

Muzaffar Karimov

Namangan davlat universiteti katta o‘qituvchisi

Shalola Karimova

Namangan davlat texnika universiteti
katta o‘qituvchisi

References

Litvinov G.L., Maslov V.P. Idempotent Analysis and Its Applications. Dordrecht: Kluwer Academic

Publishers, 1997.

Rozikov U.A., Karimov M.M. Dynamics of Linear Maps of Idempotent Measures // Lobachevskii

Journal of Mathematics. 2013. Vol. 34. No. 1. P. 20–28.

Baccelli F., Cohen G., Olsder G.J., Quadrat J.P. Synchronization and Linearity: An Algebra for Discrete

Event Systems. New York: Wiley, 1992.

Kolokoltsov V.N., Maslov V.P. Idempotent Analysis and Its Applications. Dordrecht: Kluwer Academic

Publishers, 1997.

Cuninghame-Green R.A. Minimax Algebra. Berlin: Springer-Verlag, 1979.

Downloads

Published

2026-06-01
Loading...