BANKLARNING MOLIYAVIY BARQARORLIGINI XALQARO USULLAR VA MEZONLAR ASOSIDA BAHOLASHNI TAKOMILLASHTIRISH

BANKLARNING MOLIYAVIY BARQARORLIGINI XALQARO USULLAR VA MEZONLAR ASOSIDA BAHOLASHNI TAKOMILLASHTIRISH

Authors

  • Suxrob G‘aybulloyev

DOI:

https://doi.org/10.5281/zenodo.20691672

Keywords:

moliyaviy barqarorlik, Bazel III, kredit riski, sintetik koeffitsiyent, reyting agentliklari, likvidlilik riski, LCR, NSFR, GAP-tahlil, stress-test, CIR, CAMELS PT, erta ogohlantirish, prognostik baholash

Abstract

Mazkur maqolada banklarning moliyaviy barqarorligini xalqaro usullar va mezonlar, jumladan, Bazel III,
CAMELS va stress-test asosida baholashni takomillashtirishga oid besh yo‘nalishdagi ilmiy yangilik asoslanadi. Jumladan,
kredit riskini CAMELS (60%) va xalqaro reyting agentliklari (40%) sintetik koeffitsiyenti asosida baholash hamda mahalliy
kontragentlar uchun TIER 1 kapitalining 25 foizlik limitini belgilash; likvidlilik riskini uchta himoya chizig‘i, LCR, NSFR
va GAP-tahlil orqali boshqarish hamda avtomatik erta ogohlantirish mexanizmini joriy etish; sakkiz ssenariyli majburiy
stress-test tizimini shakllantirish; operatsion samaradorlik uchun CIR ko‘rsatkichining yuqori chegarasini 50% darajasida
belgilash; shuningdek, an’anaviy CAMELS tizimini prognostik (+P) va texnologik (+T) bloklar bilan boyitgan “CAMELS
PT” modelini ishlab chiqish taklif etiladi. Takliflar O‘zbekistonning uchta tijorat banki — Asia Alliance Bank, Aloqabank va
Mikrokreditbank — ning 2020–2025-yillardagi ma’lumotlari asosida empirik jihatdan asoslangan hamda AT “Aloqabank”
misolida amaliy sinovdan o‘tkazilgan

Author Biography

Suxrob G‘aybulloyev

Toshkent davlat iqtisodiyot universiteti
mustaqil izlanuvchisi

References

Basel Committee on Banking Supervision. Basel III: A global regulatory framework for more resilient banks and

banking systems. Basel: Bank for International Settlements, 2010; Basel III: Finalising post-crisis reforms. Basel: Bank

for International Settlements, 2017.

Basel Committee on Banking Supervision. Stress Testing Principles. Basel: Bank for International Settlements, 2018.

Basel Committee on Banking Supervision. Corporate Governance Principles for Banks. Basel: Bank for International

Settlements, 2015.

Diamond D.W., Dybvig P.H. Bank runs, deposit insurance, and liquidity // Journal of Political Economy. 1983. Vol. 91,

No. 3. P. 401–419.

Demirgüç-Kunt A., Detragiache E. Does deposit insurance increase banking system stability? // Journal of Monetary

Economics. 2002. Vol. 49, No. 7. P. 1373–1406.

Cole R.A., Gunther J.W. Predicting bank failures: A comparison of on- and off-site monitoring systems // Journal of

Financial Services Research. 1998. Vol. 13, No. 2. P. 103–117.

Barr R.S., Seiford L.M., Siems T.F. Forecasting bank failure: A non-parametric frontier estimation approach //

Recherches Économiques de Louvain / Louvain Economic Review. 1994. Vol. 60, No. 4. P. 417–429.

Berger A.N., Humphrey D.B. Efficiency of financial institutions: International survey and directions for future research

// European Journal of Operational Research. 1997. Vol. 98, No. 2. P. 175–212.

Reinhart C.M., Rogoff K.S. This Time Is Different: Eight Centuries of Financial Folly. Princeton: Princeton University

Press, 2009.

Adrian T., Qureshi M.S., Tsuruga T. Bank to Sovereign Risk Transmission: New Evidence // IMF Global Financial

Stability Notes. 2025. No. 2025/003. Washington, DC: International Monetary Fund.

Mishkin F.S. Understanding financial crises: A developing country perspective. NBER Working Paper No. 5600.

Cambridge, MA: National Bureau of Economic Research, 1996.

O‘zbekiston Respublikasi Markaziy banki. Bank tizimi ko‘rsatkichlari va statistik byulletenlar. Toshkent: O‘zbekiston

Respublikasi Markaziy banki, 2024–2025.

International Monetary Fund. Republic of Uzbekistan: Financial Sector Assessment Program — Financial System

Stability Assessment. IMF Country Report No. 25/145. Washington, DC: International Monetary Fund, 2025.

Sprague O.M.W. History of Crises under the National Banking System. Washington: Government Printing Office, 1910.

Board of Governors of the Federal Reserve System. Review of the Federal Reserve’s Supervision and Regulation of

Silicon Valley Bank. Washington, DC: Federal Reserve Board, 2023.

Office of Inspector General, Board of Governors of the Federal Reserve System and Consumer Financial Protection

Bureau. Material Loss Review of Silicon Valley Bank. Washington, DC, 2023.

Downloads

Published

2026-06-01
Loading...