NEFT-GAZ SANOATIDA RAQAMLI TEXNOLOGIYALARNI JORIY ETISH SAMARADORLIGINI BAHOLASHNING ILMIY-USLUBIY YONDASHUVLARI
DOI:
https://doi.org/10.5281/zenodo.20691806Keywords:
neft-gaz sanoati, raqamli transformatsiya, raqamli texnologiyalar, raqamli yetuklik, SCADA, DCS, ERP, MES, sanoat buyumlari interneti, sun’iy intellekt, kiberxavfsizlikAbstract
Neft-gaz sanoatida raqamli texnologiyalarni joriy etish samaradorligini baholashning ilmiy-uslubiy asoslari
tadqiq etilgan. Raqamli transformatsiya jarayonlarining iqtisodiy, texnologik va tashkiliy jihatlari kompleks ravishda tahlil
qilingan. Raqamli texnologiyalarni baholash uchun xarajatlar, investitsiya qaytimi, joriy etish murakkabligi, texnologik
samara, kengaytirish imkoniyati va kiberxavfsizlik mezonlariga asoslangan baholash modeli ishlab chiqilgan. SCADA,
DCS, ERP va MES tizimlarining funksional imkoniyatlari hamda ularning ishlab chiqarish samaradorligini oshirishdagi
o‘rni yoritilgan. Jahon neft-gaz kompaniyalari tajribasi asosida raqamli texnologiyalarni joriy etishning istiqbolli va ustuvor
yo‘nalishlari aniqlangan. Tadqiqot natijalari korxonalarning raqamli yetuklik darajasini yuksaltirish, ishlab chiqarish samaradorligini
oshirish hamda boshqaruv jarayonlarini takomillashtirish imkoniyatlarini namoyon etadi. Ilmiy yangilik sifatida
raqamli texnologiyalarni baholashning oltita mezonli integral modeli hamda kiberxavfsizlikni muhim baholash mezoni sifatida
qo‘llash yondashuvi taklif etilgan
References
Abdullaev M.K. Korxona boshqaruvida axborot tizimlaridan foydalanish samaradorligini baholash masalalari. –
Toshkent: Iqtisodiyot, 2021.
Cherepovitsyn A.E., Evseeva O.O., Lipina S.A. Digital Transformation of the Oil and Gas Industry: Methodological
Approaches and Assessment Models // Energy Policy. – 2022. – Vol. 165.
Levina A.I. Digital Maturity Assessment Models for Industrial Enterprises // Journal of Industrial Information Integration.
– 2021. – Vol. 24.
Shell. Digital Transformation in the Energy Industry: Annual Report. – The Hague, 2024.
BP. Digital Technologies and Operational Excellence Report. – London, 2024.
Petrobras. Digital Transformation Strategy and Implementation Results. – Rio de Janeiro, 2024.
ExxonMobil. Advanced Digital Technologies in Oil and Gas Operations. – Irving, 2024.
Saudi Aramco. Digitalization and Artificial Intelligence Applications in the Hydrocarbon Industry. – Dhahran, 2024.
McKinsey & Company. Digital Transformation in Oil and Gas: Unlocking Value through Digital Technologies. – New
York, 2023.
Gartner. Digital Transformation Trends in Industrial Enterprises. – Stamford, 2024.
O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining raqamli iqtisodiyot va raqamli texnologiyalarni rivojlantirishga oid farmon va
qarorlari.
«O‘zbekneftgaz» AJning raqamli transformatsiya bo‘yicha hisobot materiallari. – Toshkent, 2024.
«Muborak gazni qayta ishlash zavodi» MChJning ichki statistik ma’lumotlari va hisobotlari. – Muborak, 2024.
Davenport T.H., Westerman G. Successful Digital Transformation and Value Creation in Modern Enterprises // Harvard
Business Review. – 2018. – Vol. 96(2).
Schwab K. The Fourth Industrial Revolution. – Geneva: World Economic Forum, 2016.
Downloads
Published
Issue
Section
License
Copyright (c) 2026 MUHANDISLIK VA IQTISODIYOT
This work is licensed under a Creative Commons Attribution 4.0 International License.