MINTAQANING TASHQI SAVDO AYLANMASINI EKONOMETRIK MODELLASHTIRISH USULLARI
DOI:
https://doi.org/10.5281/zenodo.18790077Keywords:
tashqi savdo aylanmasi, eksport, import, ekonometrik model, ko‘p omilli regressiya, korrelyatsiya, ARIMA modeli, prognozlash, yalpi hududiy mahsulotAbstract
Mintaqaning iqtisodiy rivojlanishida tashqi savdo aylanmasi muhim makroiqtisodiy ko‘rsatkich sifatida
namoyon bo‘lmoqda. Tashqi savdo eksport va import hajmlarining yig‘indisidan iborat bo‘lib, hududning jahon iqtisodiy
tizimiga integratsiyalashuv darajasini ifodalaydi. Mazkur tadqiqotda mintaqa tashqi savdo aylanmasini ekonometrik
modellashtirish usullari tahlil qilinadi. Xususan, ko‘p omilli regressiya modeli, korrelyatsion tahlil va vaqt qatorlari asosidagi
prognozlash usullari qo‘llanildi. Modelga yalpi hududiy mahsulot (YHM), investitsiyalar hajmi, valyuta kursi va inflyatsiya
darajasi kabi omillar kiritildi. Shuningdek, tadqiqotda tuzilgan ekonometrik model tashqi savdo dinamikasining kelgusidagi
rivojlanish tendensiyalarini baholash imkonini berdi. Olingan natijalar mintaqaviy iqtisodiy rejalashtirishda prognozlash
mexanizmlarini takomillashtirishga xizmat qiladi. Tadqiqot natijalari tashqi savdoni rag‘batlantirish, eksport salohiyatini
oshirish hamda investitsiya muhitini yaxshilash bo‘yicha amaliy tavsiyalar ishlab chiqish uchun ilmiy asos bo‘lib xizmat
qiladi. Bu esa hudud iqtisodiy barqarorligini mustahkamlash va raqobatbardoshligini oshirishga yordam beradi
References
Alavi M., Carlson P. A review of MIS research and disciplinary development. Journal of Management Information
Systems, 1992.
Anderson D. Selling supply chain software: Strategies for the new millennium. ASCET, 2003.
Arnold D. Handbook of logistics. Springer Verlag, 2008.
Baumgarten H. Logistics in the e-period. FAZ Verlag, 2001.
Asad o‘g‘li, R. D. (2025). DEMOKRATIK VA HUQUQIY JAMIYATNI MA’NAVIY-AXLOHIY VA MADANIY INNOVATSION
RIVOJLANTIRISH ISTIQBOLI. Global Trends in Science and Innovation, 1(1), 104-109.
Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining 2018-yil 13-dekabrdagi “Oʻzbekiston Respublikasi davlat boshqaruviga
raqamli iqtisodiyot, elektron hukumat hamda axborot tizimlarini joriy etish boʻyicha qoʻshimcha chora-tadbirlar
toʻgʻrisida”gi PF-5598-sonli Farmon // https://lex.uz/docs/-4103415
Asad o‘g‘li, R. D. (2025). MINTAQADA SANOAT KORXONALARINI INNOVATSION RIVOJLANTIRISHNING
SOLISHTIRMA EKONOMETRIK MODELLARI. Ta’limda raqamli texnologiyalarni tadbiq etishning zamonaviy
tendensiyalari va rivojlanish omillari, 49(1), 323-326.
Marketing strategiyasi va raqobat sharoitida uning rivojlanishi — M. Kutbitdinova & D. Matrizayeva maqolasi. Marketing
strategiyasi: raqobatchilik sharoitida tadbirkorlik faoliyatini rivojlantirilishi
https://www.mindtools.com/a3mi00v/swot-analysis.
Asad o‘g‘li, R. D. (2025). Mintaqada sanoat ishlab chiqarishning baholash omillari. Journal of new century
innovations, 89(2), 103-105.
Downloads
Published
Issue
Section
License
Copyright (c) 2026 MUHANDISLIK VA IQTISODIYOT
This work is licensed under a Creative Commons Attribution 4.0 International License.