AXBOROT MAHSULOTLARI BIZNESINING YAIM VA BANDLIKKA TA’SIRI: EKONOMETRIK TAHLIL

AXBOROT MAHSULOTLARI BIZNESINING YAIM VA BANDLIKKA TA’SIRI: EKONOMETRIK TAHLIL

Authors

  • Abdulla Abdullayev

DOI:

https://doi.org/10.5281/zenodo.18607991

Keywords:

axborot mahsulotlari biznesi, YaIM, bandlik, ekonometrik tahlil, ARDL modeli, AKT xizmatlari eksporti, inson kapitali, raqamli iqtisodiyot

Abstract

Maqolada O‘zbekiston axborot mahsulotlari biznesining yalpi ichki mahsulot va bandlikka ta’sirini ekonometrik
usullar yordamida tahlil qilish natijalari keltirilgan. Tadqiqot 2017-2024-yillar davomida AKT sektorining dinamikasi va
makroiqtisodiy ko‘rsatkichlar o‘rtasidagi bog‘liqlikni ARDL modeli asosida baholashga qaratilgan. Tahlil natijalariga ko‘ra,
AKT xizmatlari eksporti 2017-yilning 150,7 million dollardan 2024-yilda 640,8 million dollarga (4,2 marta) oshdi, bandlik
37 958 kishidan 83 051 kishiga (2,2 marta) ko‘tarildi, YaIMdagi ulush esa 1,6 foizdan 2,1 foizga yetdi. ARDL modeli
yordamida inson kapitali (elastiklik koeffitsiyenti 1,83), ichki bozor hajmi (0,75), internet penetratsiyasi (0,63) va elektron
tijorat (0,15) ning AKT eksportiga qisqa va uzoq muddatli ta’siri aniqlandi. Tadqiqot natijalari asosida kadrlar tayyorlash,
ichki bozorni rivojlantirish va raqamli infratuzilmani modernizatsiya qilish bo‘yicha siyosiy tavsiyalar ishlab chiqildi

Author Biography

Abdulla Abdullayev

Toshkent davlat iqtisodiyot universiteti Toʻrtkoʻl fakulteti
“Mutaxassislik, ijtimoiy-gumanitar va aniq fanlar” kafedrasi assistenti


References

World Bank. Digital economy report 2024 / World Bank Group. – Washington, DC, 2024. – URL: https://www.worldbank.

org/en/publication/wdr2024 (accessed: 26.12.2025).

Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining PF-6079-sonli ““Raqamli Oʻzbekiston — 2030” strategiyasini tasdiqlash va

uni samarali amalga oshirish chora-tadbirlari toʻgʻrisida”gi Farmoni. – 2020. – URL: https://lex.uz/ru/docs/-5030957

(murojaat qilingan sana: 15.01.2026).

Denton F.T. Adjustment of monthly or quarterly series to annual totals: An approach based on quadratic minimization

// Journal of the American Statistical Association. – 1971. – Vol. 66, № 333. – P. 99-102.

Pesaran M.H., Shin Y., Smith R.J. Bounds testing approaches to the analysis of level relationships // Journal of Applied

Econometrics. – 2001. – Vol. 16, № 3. – P. 289-326.

Shapiro C., Varian H.R. Information Rules: A Strategic Guide to the Network Economy. – Boston: Harvard Business

School Press, 1999. – 352 p.

Becker G.S. Human Capital: A Theoretical and Empirical Analysis, with Special Reference to Education. 3rd ed. –

Chicago: University of Chicago Press, 1993. – 390 p.

Drucker P.F. Post-Capitalist Society. – New York: Harper Business, 1993. – 232 p.

Dickey D.A., Fuller W.A. Distribution of the estimators for autoregressive time series with a unit root // Journal of the

American Statistical Association. – 1979. – Vol. 74, № 366a. – P. 427-431.

Engle R.F., Granger C.W.J. Co-integration and error correction: Representation, estimation, and testing // Econometrica.

– 1987. – Vol. 55, № 2. – P. 251-276.

IT Park Uzbekistan. 2024-yil hisoboti. – Toshkent, 2024. – URL: https://it-park.uz/uz/itpark/news (murojaat qilingan

sana: 26.12.2025).

UNDP Uzbekistan. Digital economy study. – Tashkent, 2024. – URL: https://www.undp.org/sites/g/files/zskgke326/

files/2025-05/uz_digital-economy-study_uz.pdf (murojaat qilingan sana: 27.12.2025).

O‘zbekiston Respublikasi Davlat statistika qo‘mitasi. AKT sektori statistikasi. – Toshkent, 2024. – URL: https://stat.uz

(murojaat qilingan sana: 03.12.2024).

Dickey D.A., Fuller W.A. Likelihood ratio statistics for autoregressive time series with a unit root // Econometrica. –

– Vol. 49, № 4. – P. 1057-1072.

Pesaran M.H., Shin Y. An autoregressive distributed lag modelling approach to cointegration analysis // Econometric

Society Monographs. – 1998. – Vol. 31. – P. 371-413.

Narayan P.K. The saving and investment nexus for China: Evidence from cointegration tests // Applied Economics. –

– Vol. 37, № 17. – P. 1979-1990.

Brown R.L., Durbin J., Evans J.M. Techniques for testing the constancy of regression relationships over time // Journal

of the Royal Statistical Society: Series B. – 1975. – Vol. 37, № 2. – P. 149-192.

Downloads

Published

2026-02-01
Loading...