O‘zbekiston iqtisodiyotida qarz mablag‘lari va xorijiy valyuta ayirboshlash bozorlarining ta’minot va talab mexanizmlari: nazariy asoslar va amaliy tahlil

Abstract

Ushbu maqolada O‘zbekiston iqtisodiyotida qarz mablag‘lari bozori (loanable funds market) va xorijiy
valyuta ayirboshlash bozori (foreign-currency exchange market) o‘rtasidagi o‘zaro bog‘liqlik Mankiwning ochiq iqtisodiyot
modeli asosida tahlil qilinadi. Tadqiqotning maqsadi — zahira, investitsiya, foiz stavkalari va valyuta kursi o‘rtasidagi ta’sir
mexanizmlarini nazariy hamda amaliy jihatdan aniqlash va ularning milliy iqtisodiy barqarorlikka ta’sirini baholashdan
iborat. Tadqiqotda O‘zbekiston Respublikasi Markaziy banki, Davlat statistika qo‘mitasi, Jahon banki va Xalqaro valyuta
jamg‘armasi ma’lumotlari asosida 2010–2024-yillar oralig‘idagi asosiy makroiqtisodiy ko‘rsatkichlar o‘rganilgan. Empirik
tahlil jarayonida stansionarlik, kointegratsiya va VAR/VECM modellari qo‘llanilib, real foiz stavkasi, zahira-investitsiya
tafovuti (S–I), sof kapital chiqimi (NCO), real almashuv kursi (REER) hamda to‘lov balansi o‘rtasidagi bog‘liqlik aniqlangan.
Natijalar shuni ko‘rsatadiki, O‘zbekiston iqtisodiyotida ichki zahira darajasi va remittanslar hajmi kapital oqimlariga sezilarli
ta’sir ko‘rsatadi, bu esa o‘z navbatida milliy valyuta kursi barqarorligiga bevosita ta’sir etadi. Maqola yakunida pul-kredit
siyosatini optimallashtirish, investitsiya muhitini yaxshilash hamda kapital harakatini muvozanatli boshqarish bo‘yicha
taklif va tavsiyalar ilgari surilgan